Giữa thời tiết Hà Nội chạm ngưỡng 40 độ C, nhiều người tranh thủ làm thịt một nắng ngay tại ban công, sân thượng. Ảnh: @hieundt107/Threads.
Tại căn hộ ở phường Hoàng Liệt, chị Thùy Dương tận dụng cái nắng như đổ lửa để làm món tôm phơi. Chỉ sau vài tiếng từ trưa đến chiều tối, chị thu được khoảng 400 gram tôm thành phẩm, dẻo và thoảng mùi nắng đặc trưng.
Không riêng chị Dương, trên mạng xã hội xuất hiện hàng loạt video, bài viết hướng dẫn làm thịt một nắng, tôm phơi hay cá phơi thủ công ngay tại ban công chung cư. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết oi bức hiện nay, việc phơi thực phẩm ngoài trời liệu có thực sự an toàn?
Nắng 40 độ C có đủ diệt khuẩn trong thịt một nắng?
Trao đổi với Tri Thức - Znews, bác sĩ Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết thịt một nắng thực chất chưa trải qua quá trình làm khô hoàn toàn. Sau vài giờ phơi dưới nắng, bề mặt thực phẩm có thể se lại, tạo cảm giác "đã khô", nhưng bên trong vẫn giữ độ ẩm đáng kể.
Trong bối cảnh thời tiết miền Bắc liên tục ghi nhận nền nhiệt 35-40 độ C kèm độ ẩm cao, đây lại là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn sinh sôi. Các tác nhân gây bệnh như Salmonella, E.coli, Campylobacter hay tụ cầu vàng có thể đã tồn tại sẵn trong thịt ngay từ khâu giết mổ, vận chuyển, bảo quản.
Khi đem phơi ngoài trời, thực phẩm tiếp tục đối mặt nguy cơ nhiễm khuẩn từ bụi không khí, ruồi nhặng, côn trùng, tay người chế biến hoặc dụng cụ không đảm bảo vệ sinh.
"Nhiều người cho rằng ánh nắng có thể diệt khuẩn, nhưng thực tế nắng thông thường không đủ khả năng tiệt trùng thực phẩm như các quy trình xử lý nhiệt trong công nghiệp", bác sĩ Thiệu nói.
Theo chuyên gia này, trạng thái "ngoài khô, trong ẩm" đặc biệt nguy hiểm vì vi khuẩn vẫn có thể phát triển mạnh ở phần thịt bên trong dù bề mặt nhìn khô ráo. Một số chủng như tụ cầu vàng còn sinh độc tố trong quá trình phát triển.
Thành phẩm tôm phơi của người dân ở ban công. Ảnh: NVCC.
Đáng chú ý, những độc tố này có khả năng chịu nhiệt tương đối tốt. Điều đó đồng nghĩa ngay cả khi thực phẩm được chiên hoặc nướng lại, nguy cơ ngộ độc vẫn chưa được loại bỏ hoàn toàn.
Người sử dụng thực phẩm nhiễm khuẩn có thể gặp các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, sốt, mất nước. Với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, nguy cơ diễn tiến nặng càng lớn.
Không chỉ đối mặt nguy cơ nhiễm khuẩn, thực phẩm phơi thủ công còn dễ bị nấm mốc tấn công. Thời tiết miền Bắc hiện nay thường nắng gắt ban ngày nhưng độ ẩm tăng cao vào chiều tối và đêm.
Nếu thịt sau khi phơi không được bảo quản lạnh ngay, thực phẩm rất dễ hút ẩm trở lại, tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển. Một số loại nấm có thể sinh độc tố gây ảnh hưởng lâu dài đến gan, hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch.
Nguy cơ giun sán từ thịt phơi thủ công
Bác sĩ Thiệu cũng cảnh báo không nên xem nhẹ nguy cơ ký sinh trùng và giun sán. Với nguồn thịt chưa qua kiểm dịch đầy đủ, trong thịt có thể tồn tại nang sán, ấu trùng giun xoắn và nhiều loại ký sinh trùng khác.
Bác sĩ Lê Văn Thiệu thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: BSCC.
"Việc phơi nắng vài giờ hoàn toàn không đủ để tiêu diệt các tác nhân này", ông nhấn mạnh.
Nếu thực phẩm không được nấu chín kỹ sau khi phơi, người ăn có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng qua đường tiêu hóa, dẫn đến đau bụng, rối loạn tiêu hóa, đau cơ, sốt, dị ứng, thậm chí biến chứng tim mạch hoặc thần kinh trong trường hợp nặng.
Ngoài ra, việc phơi thực phẩm ở sân thượng, ban công hoặc khu vực gần đường giao thông còn khiến thực phẩm dễ nhiễm bụi mịn, khí thải, kim loại nặng và nhiều vi sinh vật ngoài môi trường. Ruồi nhặng đậu vào thực phẩm cũng có thể mang theo vi khuẩn đường ruột cùng trứng giun sán.
"Người dân không nên chạy theo các trào lưu chế biến thực phẩm tự phát trên mạng xã hội, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng cực đoan hiện nay", bác sĩ Thiệu khuyến cáo.
Phương Anh