Lần đầu ghi nhận: Virus từ tôm, cua, cá lây sang người và gây tổn thương mắt

6 giờ trướcBài gốc

Tôm có thể mang một loại virus có thể lây sang người. Ảnh: Unsplash

Theo một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Nature Microbiology, một loại virus có nguồn gốc từ môi trường biển đã lần đầu tiên được ghi nhận lây sang người.

Tính đến thời điểm hiện tại, virus này đã lây nhiễm cho một nhóm nhỏ bệnh nhân tại Trung Quốc. Nó gây ra các triệu chứng tương tự bệnh tăng nhãn áp (glaucoma) và có thể dẫn đến mất thị lực không hồi phục. Các nhà khoa học cho rằng virus có thể lây truyền khi con người ăn hải sản sống hoặc tiếp xúc với động vật bị nhiễm bệnh. Tuy nhiên, cũng đã xuất hiện những dấu hiệu cho thấy khả năng lây từ người sang người.

“Việc một loại virus có thể lây nhiễm đồng thời ở động vật không xương sống, cá và động vật có vú là điều rất đáng chú ý”, ông Edward Holmes, nhà khoa học tại Đại học Sydney (Australia) cho biết. “Tôi chưa từng biết đến loại virus nào có phạm vi vật chủ rộng như vậy”.

Căn bệnh mà virus này gây ra được gọi là viêm màng bồ đào trước do virus kèm tăng nhãn áp (POH-VAU). Đây là một tình trạng nguy hiểm, có biểu hiện tương tự bệnh tăng nhãn áp, khi áp lực trong mắt tăng cao, gây tổn thương dây thần kinh thị giác.

Để tìm hiểu cơ chế lây lan, các nhà nghiên cứu từ Viện Khoa học Thủy sản Trung Quốc tại Thanh Đảo đã tiến hành khảo sát 70 bệnh nhân bị nhiễm từ năm 2022. Tất cả đều có kết quả dương tính với virus nodavirus gây tử vong tiềm ẩn (covert mortality nodavirus) - loại virus trước đây chỉ được biết là gây bệnh ở động vật biển.

Theo tạp chí New Science, cho đến nay chưa từng có loại virus nào từ động vật thủy sinh có thể lây sang người và trực tiếp gây bệnh.

“Các bệnh nhân được điều trị bằng thuốc nhằm giảm viêm, nhưng khoảng một phần ba vẫn phải phẫu thuật, và đã có một trường hợp bị mất thị lực vĩnh viễn”, New Science cho biết. “Để hiểu rõ hơn về virus, các nhà khoa học đã tiến hành thí nghiệm trên chuột. Chỉ trong vòng một tháng, chuột xuất hiện những biến đổi bệnh lý rõ rệt ở giác mạc, mống mắt và võng mạc. Đồng thời, những con chuột sống chung trong cùng môi trường nước cũng có thể lây nhiễm virus cho nhau”.

Mặc dù chưa có bằng chứng trực tiếp về việc lây truyền từ người sang người, một nghiên cứu dịch tễ học cho thấy khả năng này có thể tồn tại. Trong số 70 bệnh nhân được nghiên cứu, hơn một nửa có nuôi hoặc tiếp xúc với động vật thủy sinh tại nhà. Tuy nhiên, cũng có một nhóm bệnh nhân mắc POH-VAU mà không hề tiếp xúc với động vật thủy sinh, nhưng lại có nguy cơ cao nhiễm virus và có vết thương ở tay trong quá trình xử lý, tiếp xúc với các loài này. Các nhà nghiên cứu cho rằng đây có thể là dấu hiệu cho thấy virus có khả năng lây lan trong phạm vi gia đình.

Phân tích 523 mẫu động vật thủy sinh hoang dã và nuôi trồng trên toàn cầu cho thấy virus nodavirus này hiện diện rộng rãi. Nó được phát hiện ở 49 loài, bao gồm tôm, cua, cá, hải sâm và hàu. Ở các loài này, virus thường gây tình trạng lờ đờ và mất màu sắc.

Nhiều khả năng, tác nhân gây bệnh này phổ biến hơn nhiều so với những gì chúng ta từng biết. Tuy vậy, các chuyên gia nhận định hiện chưa cần quá lo ngại trên quy mô toàn cầu. “Rất có thể virus này còn tồn tại ở nhiều loài khác mà chúng ta chưa khảo sát”, ông Holmes nhận định. “Không thể loại trừ khả năng nó đã lây qua một loài trung gian khác, thậm chí là một loài động vật có vú… Nhưng hiện tại, đây chưa phải là một dịch bệnh”.

Dù vậy, phát hiện này một lần nữa cho thấy ranh giới giữa các loài trong hệ sinh thái đang trở nên “mỏng manh” hơn trước, đặc biệt trong bối cảnh con người ngày càng tiếp xúc nhiều với môi trường tự nhiên và chuỗi thực phẩm đa dạng.

Các khuyến nghị bước đầu được đưa ra bao gồm hạn chế ăn hải sản sống, đảm bảo vệ sinh khi chế biến thực phẩm và tránh tiếp xúc trực tiếp với động vật thủy sinh có dấu hiệu bất thường.

Trong bức tranh rộng hơn, sự xuất hiện của loại virus này tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống giám sát dịch bệnh toàn cầu, nhằm phát hiện sớm và ứng phó kịp thời với các tác nhân gây bệnh mới nổi.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/lan-dau-ghi-nhan-virus-tu-tom-cua-ca-lay-sang-nguoi-va-gay-ton-thuong-mat-10413366.html