Một nghiên cứu mới từ Đại học Tự do Brussels (VUB) cho thấy mô hình trí tuệ nhân tạo ChatGPT-5.2 của OpenAI có thể tham gia xây dựng chứng minh toán học nguyên bản, đánh dấu bước tiến đáng chú ý của AI trong lĩnh vực nghiên cứu lý thuyết.
Ảnh: the Decoder
Theo nhóm nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm Phân tích Dữ liệu VUB, mô hình ChatGPT-5.2 (Thinking) đã hỗ trợ giải một giả thuyết hình học do hai nhà toán học Ran và Teng đề xuất năm 2024. Đây là dạng mệnh đề được cho là đúng nhưng chưa có chứng minh chính thức; khi được chứng minh đầy đủ sẽ trở thành định lý.
Kết quả nghiên cứu cho thấy lời giải được hình thành qua bảy phiên trao đổi giữa nhóm nghiên cứu và AI, với bốn lần phát triển lập luận. Trong quá trình này, ChatGPT đóng vai trò đề xuất hướng tiếp cận và xây dựng cấu trúc chứng minh, trong khi các nhà khoa học đảm nhiệm việc kiểm tra tính chính xác và hoàn thiện logic.
Ông Brecht Verbeken, nhà nghiên cứu sau Tiến sĩ tại VUB cho biết rất bất ngờ trước hiệu quả của mô hình khi tham gia giải các bài toán chưa có lời giải. Trong khi đó, Giáo sư Vincent Ginis nhận định kết quả này góp phần cho thấy AI không chỉ tái tổ hợp dữ liệu đã học mà còn có thể hỗ trợ hình thành ý tưởng mới.
Nhóm nghiên cứu gọi cách tiếp cận này là “vibe-proving”, trong đó mô hình ngôn ngữ hỗ trợ tổ chức và khám phá các ý tưởng lý thuyết phức tạp. Phương pháp này được so sánh với “vibe-coding” - xu hướng lập trình có hỗ trợ AI đang phát triển nhanh trong thời gian gần đây.
Tuy vậy, các nhà khoa học nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của con người trong việc kiểm chứng. Theo Giáo sư Andres Algaba, AI có thể giúp rút ngắn thời gian đề xuất các hướng chứng minh, nhưng quá trình xác minh cuối cùng vẫn đòi hỏi sự tham gia chặt chẽ của con người.
Giới nghiên cứu nhận định kết quả này mở ra khả năng ứng dụng AI sâu hơn trong khoa học cơ bản, đặc biệt khi kết hợp giữa năng lực tính toán của máy và khả năng kiểm chứng của con người.
Hồng Nhung