Lần đầu tiên con người nhìn rõ bề mặt một hành tinh ngoài hệ Mặt Trời

3 giờ trướcBài gốc

Nghiên cứu mới cho thấy bề mặt của ngoại hành tinh LHS 3844 b có thể giống với bề mặt của sao Thủy. Ảnh: NASA

Hành tinh này có tên LHS 3844 b, còn được gọi là Kua'kua, nằm cách Trái Đất khoảng 49 năm ánh sáng. Đây là ngoại hành tinh đá có kích thước lớn hơn Trái Đất khoảng 30%, quay quanh một ngôi sao lùn đỏ nhỏ và mờ hơn Mặt Trời.

Kết quả nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Astronomy cho thấy Kua'kua là một thế giới khô cằn, gần như không có khí quyển và có điều kiện khắc nghiệt giống sao Thủy hơn là Trái Đất.

“Đó là một tảng đá cằn cỗi, hoang tàn, không có dấu vết của bầu khí quyển. Bạn chắc chắn không muốn đến đó”, nhà thiên văn học Laura Kreidberg, Giám đốc Viện Thiên văn học Max Planck (Đức), tác giả chính của nghiên cứu, nhận định.

Theo các nhà khoa học, bề mặt hành tinh nhiều khả năng được bao phủ bởi lớp đất đá vụn sẫm màu hình thành sau hàng triệu năm hứng chịu bức xạ từ ngôi sao chủ và các vụ va chạm vi thiên thạch.

Điểm đặc biệt của phát hiện lần này là Kính viễn vọng James Webb đã trực tiếp thu nhận được tín hiệu hồng ngoại phát ra từ bề mặt hành tinh, thay vì chỉ quan sát khí quyển như các nghiên cứu trước đây.

Nhà thiên văn học Sebastian Zieba thuộc Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard & Smithsonian cho biết, trước khi James Webb hoạt động, việc nghiên cứu trực tiếp địa chất và bề mặt của ngoại hành tinh gần như rất khó thực hiện.

“Cảm giác như chúng ta vừa lau sạch lớp kính mờ và lần đầu nhìn thấy các hành tinh rõ ràng hơn bao giờ hết”, bà Kreidberg ví von.

Kua'kua nằm cực gần ngôi sao chủ và hoàn thành một vòng quỹ đạo chỉ trong khoảng 11 giờ. Hành tinh này bị “khóa thủy triều”, tức một mặt luôn hướng về ngôi sao còn mặt kia chìm trong bóng tối, tương tự cách Mặt Trăng luôn quay một mặt về phía Trái Đất.

Do đó, nhiệt độ ở mặt ban ngày của hành tinh lên tới khoảng 725 độ C, đủ để nung nóng bề mặt đá, trong khi phía ban đêm gần như không ghi nhận nhiệt lượng đáng kể.

Dữ liệu quang phổ cho thấy bề mặt Kua'kua có thành phần tương đồng với đá bazan tối màu, loại đá phổ biến trên Mặt Trăng và sao Thủy. Ngược lại, các loại đá giàu silica như đá granit không phù hợp với quan sát.

Theo các nhà nghiên cứu, trên Trái Đất, sự xuất hiện phổ biến của đá granit thường liên quan đến nước và hoạt động kiến tạo mảng. Vì vậy, nếu tương lai phát hiện ngoại hành tinh có bề mặt kiểu granit, đó có thể là dấu hiệu của lịch sử địa chất giống Trái Đất hơn.

Các nhà khoa học cũng xem xét khả năng hành tinh có hoạt động núi lửa, song không phát hiện các loại khí đặc trưng như sulfur dioxide.

Việc không có khí quyển đồng nghĩa hành tinh gần như không được bảo vệ trước bức xạ từ ngôi sao chủ và không có điều kiện để tồn tại nước lỏng, yếu tố được xem là nền tảng cho sự sống.

“Tóm lại, đây gần như chắc chắn không phải một thế giới có thể sinh sống”, nhà thiên văn học Sebastian Zieba kết luận.

KHÁNH MY

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/lan-dau-tien-con-nguoi-nhin-ro-be-mat-mot-hanh-tinh-ngoai-he-mat-troi-226932.html