Bà Nguyễn Thị Bư bên lò bánh, gắn bó gần 40 năm với nghề truyền thống.
Bánh tráng Thuận Hưng, Cần Thơ từ lâu đã trở thành dấu ấn đặc sắc, gắn bó mật thiết với đời sống người dân miền Tây. Những ngày cuối năm này, con đường dẫn vào làng nghề thêm thơ mộng bởi những phên bánh tráng được phơi đều tăm tắp hai bên lối đi. Không ai trong làng biết chính xác nghề làm bánh tráng xuất hiện từ bao giờ, chỉ biết nghề “ông bà truyền lại”, qua nhiều thế hệ. Lặng lẽ, bền bỉ, bánh tráng Thuận Hưng đã song hành cùng nhịp sống vùng sông nước hơn 2 thế kỷ.
Sức hút của bánh tráng Thuận Hưng đến từ hương vị đặc trưng và bí quyết pha bột được truyền dạy qua nhiều đời. Theo các bậc cao niên, bánh ngon phải có mùi gạo thơm tự nhiên, bề mặt mịn, mềm nhưng vẫn giữ độ dai vừa phải. Yếu tố then chốt nằm ở khâu chọn gạo.
Người làm bánh trong làng thường chọn gạo trồng tại vùng Thốt Nốt. Gạo sau thu hoạch không dùng ngay mà phải để khoảng 6 tháng. Gạo mới làm bánh sẽ dễ rã khi nhúng nước, nướng không giòn đều; còn gạo để quá lâu tuy giúp bánh xốp nhưng lại làm giảm vị ngọt tự nhiên. Gạo đạt chuẩn được ngâm, xay nhuyễn, lọc bỏ phần nước chua rồi pha với nước, thêm chút muối, cho ra bánh vị ngọt thanh, đậm đà, không phảng phất vị chua như bánh tráng ở nhiều nơi khác.
Bánh tráng Thuận Hưng sản xuất quanh năm, cao điểm nhất dịp Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán. Thời điểm này, hầu hết các hộ phải tăng sản lượng gấp đôi, thậm chí gấp ba ngày thường. Giá bán các loại bánh tráng truyền thống tại xưởng cho thương lái có giá khác nhau, như bánh tráng lạt có giá từ 85.000 - 100.000 đồng/100 chiếc; bánh ngọt 140.000 đồng/100 chiếc; bánh dừa nướng, mè 350.000 đồng/100 chiếc.
Gần 40 năm gắn bó với nghề, bà Nguyễn Thị Bư (71 tuổi) cho biết, sức mua bánh tráng năm nay tăng mạnh, đơn hàng của gia đình đã kín đến mùng 4 Tết. Để kịp giao bánh, mỗi ngày bà phải dậy từ 1 - 2 giờ sáng nhóm lò, tráng bánh. “Làm nghề này phải thức khuya, dậy sớm, để khi mặt trời vừa ló có bánh đem phơi ngay cho kịp nắng”, bà Bư chia sẻ. Theo bà, bánh tráng ngon phụ thuộc nhiều vào cách pha bột, nêm nếm sao cho bánh có độ dai vừa phải, thơm mùi gạo và đậm đà.
Vào cao điểm Tết, các hộ làm bánh tráng Thuận Hưng tăng công suất gấp đôi, gấp ba ngày thường.
Không khí tất bật cũng diễn ra tại nhiều hộ dân khác trong làng nghề. Vụ Tết năm nay, đơn đặt bánh tăng, gia đình chị Thơ (phường Thuận Hưng, TP. Cần Thơ) phải thuê thêm 2 người phụ việc. “Nếu hai vợ chồng cùng làm, nắng tốt, mỗi ngày thu nhập khoảng 600.000 - 700.000 đồng. Vào cao điểm Tết, thu nhập 1 triệu đồng/ngày”, chị Thơ cho biết.
Với người dân Thuận Hưng, giữ nghề không chỉ là kế sinh nhai, mà còn là niềm tự hào. Dù máy móc đã dần thay thế cho làm thủ công nhờ năng suất cao, ít vất vả, nhưng không ít hộ nơi đây vẫn kiên trì cách làm thủ công. Thậm chí nhiều gia đình vẫn giữ bếp củi truyền thống thay vì lò điện để bảo toàn hương vị xưa.
Hiện làng nghề Thuận Hưng có 4 loại bánh tráng, gồm bánh mặn dẻo (bảo quản được lâu), bánh lạt giòn (thích hợp nướng), bánh nem (nhỏ gọn, tiện sử dụng), bánh dừa (béo thơm đặc trưng).
Theo lãnh đạo phường Thuận Hưng, làng nghề hiện có khoảng 50 hộ sản xuất thường xuyên, tạo việc làm cho nhiều lao động tại chỗ. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đồng hành cùng các hộ dân thông qua hỗ trợ vốn vay ưu đãi, đào tạo nghề, cải tiến quy trình sản xuất và tăng cường kết nối thị trường tiêu thụ, để ngọn lửa nghề truyền thống tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa.
Những phên bánh tráng trắng ngà được phơi dọc các đường làng Thuận Hưng trong nắng sớm.
Mỗi mẻ bánh tráng ra lò là kết quả của sự cần mẫn và kinh nghiệm truyền qua nhiều thế hệ.
Nhịp lao động khẩn trương tại các hộ sản xuất bánh tráng Thuận Hưng những ngày giáp Tết. Ảnh: N.H.
Bánh tráng làng Thuận Hưng có vị ngọt thanh, đậm đà, không phảng phất vị chua như bánh tráng nhiều nơi khác.
Nhật Huy