Làng của người vùng Trà My

2 giờ trướcBài gốc

Làng Xơ Rơ (xã Trà Đốc) của người Ca Dong ẩn hiện bên đỉnh núi Ông Điết. Ảnh: TRẦN CÔNG

Mỗi ngôi làng vùng cao Trà My, dù của người Co hay Ca Dong, đều mang đặc thù riêng gắn với địa hình và tập quán lâu đời. Từ làng Xơ Rơ, Tam Lang, Khe Dưng (xã Trà Đốc) đến làng Boa, Đá Đen (xã Trà Giáp) của người Ca Dong; hay Làng Gạch, Tak Nu (xã Trà Liên), Xà Nu, Suối Riêng (Trà Giáp) của người Co, tất cả tạo nên bức tranh văn hóa phong phú, độc đáo.

Những năm tháng kháng chiến chống ngoại xâm, các ngôi làng này đã trở thành pháo đài quật cường. Các chiến thuật đánh giặc từ giáo, mác, thò, đến bẫy dây treo và đá núi đã khiến quân thù khiếp vía, minh chứng cho ý chí giữ làng, giữ đất.

Khi bản làng đã định hình bền vững, người Co và người Ca Dong lại miệt mài bồi đắp cho đời sống tâm linh, văn hóa. Người ở đây tin rằng, mỗi máng nước đầu làng hay mỗi gốc quế cổ thụ đều có linh hồn che chở. Họ còn sáng tạo thêm các loại nhạc cụ độc đáo như đàn đá, kèn lá từ chính lao động sản xuất, biến âm thanh của núi rừng thành tiếng lòng của dân tộc mình.

Già làng Hồ Văn Dinh ở làng Tam Lang chia sẻ đầy tự hào rằng, dân làng ông vẫn giữ nguyên hồn cốt của người Ca Dong thông qua việc trồng quế, làm lúa nước và giữ rừng. Từ khi có ánh sáng của Đảng và Bác Hồ, người dân đồng lòng theo cách mạng, lấy họ Hồ để thể hiện lòng biết ơn sâu sắc. Tại thôn Làng Gạch (Trà Liên), già làng Đinh Văn Hải cũng kể về truyền thống người Co thường lấy họ của các vị lãnh tụ, anh hùng.

Đồng bào Co tại thôn Làng Gạch (xã Trà Liên) tái hiện nghi thức những bước chân mở đất, dựng làng đầy tự hào. Ảnh: BÌNH MINH

Điều đáng trân quý nhất trong đời sống văn hóa hiện nay là tinh thần “gạn đục khơi trong”. Tại thôn Làng Gạch hay Làng Boa, các hủ tục rườm rà, tốn kém như tục đâm trâu hiến sinh đã được hạn chế, chỉ làm tượng trưng. Già làng Nguyễn Văn Đông ở Làng Boa (Trà Giáp) tâm niệm rằng, dân làng phải đội ơn suối Boa, biết ơn ngọn núi nên luôn nhắc nhở nhau giữ rừng, giữ nguồn nước.

Ông khẳng định: “Ở miền núi mà phá rừng thì sẽ bị nghiệp núi, nghiệp thú trả đũa, thiên tai sạt lở sẽ đến nhanh lắm”. Chính vì vậy, người Ca Dong, người Co hôm nay đã đơn giản hóa các nghi lễ ma chay, kiêng cữ dài ngày để con cháu có thời gian đi học, người lớn có thời gian lên rẫy chăm lo cây trồng, vật nuôi, cùng nhau xây dựng đời sống văn minh.

Hành trình lập làng từ những bước chân năm xưa giờ đây đã nở hoa trên những đồi quế ngát hương và những bản làng ấm no, hạnh phúc. Tiếng chiêng, tiếng trống, lời khấn cổ vẫn vang vọng giữa lưng đồi, gọi ánh sáng từ những dòng thủy điện bừng sáng khắp nương rẫy...

BÌNH MINH

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/lang-cua-nguoi-vung-tra-my-3335700.html