Làng đóng tàu 700 năm tuổi chao đảo trước 'sóng gió' thị trường

5 giờ trướcBài gốc

Làng nghề 700 tuổi chật vật tìm hướng phát triển

Trong khu xưởng của làng nghề Trung Kiên (xã Hải Lộc, tỉnh Nghệ An), bốn chiếc tàu cá lớn đang được hơn 20 công nhân khẩn trương hoàn thiện. Những tấm gỗ lớn dần được uốn cong, ghép khít vào nhau theo từng đường nét của thân tàu, công việc đòi hỏi kinh nghiệm và sự chính xác của những người thợ lành nghề.

Làng nghề đóng tàu Trung Kiên còn được biết đến là làng nghề đóng thuyền lâu đời nhất cả nước.

Ông Hoàng Văn Lệ, Giám đốc hợp tác xã, cũng là chủ cơ sở Liên Lệ, lặng lẽ quan sát từng công đoạn. Đã nhiều năm gắn bó với nghề đóng tàu, ông đã chứng kiến gần như trọn vẹn thăng trầm của làng nghề Trung Kiên. "Chục năm trước, xưởng nào trong làng cũng đỏ lửa. Có thời điểm, riêng cơ sở của tôi cùng lúc đóng nhiều tàu, thợ làm việc suốt ngày đêm", ông Lệ nhớ lại.

Thế nhưng, vài năm trở lại đây, lượng đơn đặt hàng giảm mạnh. Hiện hợp tác xã cũng chỉ còn 3 hộ duy trì nghề đóng tàu truyền thống. Mỗi năm, cả làng chỉ đóng được khoảng gần 20 chiếc tàu công suất vừa và nhỏ, chủ yếu cho ngư dân một số địa phương lân cận như Quảng Bình, Quảng Ninh, Thanh Hóa và Nghệ An. So với thời kỳ sôi động trước đây, con số ấy là quá nhỏ.

Gỗ được dùng để đóng tàu là những loại gỗ cực tốt, có khả năng chịu nước, chịu mặn.

Theo ông Lệ, giai đoạn từ năm 1997 đến 2017 được xem là thời kỳ hưng thịnh nhất của nghề đóng tàu ở Trung Kiên. Khi đó, ngư dân từ nhiều tỉnh ven biển tìm về đặt đóng tàu vì tin tưởng tay nghề của thợ nơi đây. Nhiều xưởng luôn trong tình trạng "kín đơn", thợ làm việc quanh năm không hết việc.

Không phải ngẫu nhiên mà Trung Kiên được nhắc đến như một trong những làng đóng tàu nổi tiếng của vùng Bắc Trung Bộ. Theo các bậc cao niên, nghề này đã tồn tại hàng trăm năm, được truyền từ đời này sang đời khác.

Cao điểm, cả làng có gần 50 xưởng đóng tàu hoạt động nhộn nhịp. Tiếng cưa, tiếng búa, tiếng đục vang khắp vùng cửa biển. Những con tàu sau khi hoàn thành lại tiếp tục theo ngư dân ra khơi, trở thành phương tiện mưu sinh của hàng nghìn gia đình.

Những người thợ Trung Kiên luôn tự hào về làng nghề của mình.

Trong những năm tháng chiến tranh, Trung Kiên còn là nơi đóng nhiều "con tàu không số", góp phần phục vụ nhiệm vụ đặc biệt trên biển. Sau này, để phát triển nghề một cách bài bản, năm 2003, Hợp tác xã Làng nghề đóng tàu thuyền Trung Kiên được thành lập với 39 thành viên, tạo việc làm cho hơn 300 lao động địa phương.

Năm 2014, làng nghề được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam vinh danh là "Làng nghề tiêu biểu Việt Nam" và trao danh hiệu "Đơn vị kinh tế làng nghề tiêu biểu".

Vàng son lùi xa, làng nghề sống trong nỗi trăn trở

Dẫu từng có một thời vàng son, nhưng hiện nay nghề đóng tàu gỗ ở Trung Kiên đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức về đơn đặt hàng. Theo những người làm nghề, một trong những nguyên nhân chính là sự thay đổi trong chính sách phát triển thủy sản. Việc ưu tiên đóng tàu vỏ thép, tàu công suất lớn khiến nhu cầu đóng tàu gỗ giảm mạnh.

Một thời vàng son là vậy, hiện nay làng nghề đóng tàu Trung Kiên đang sống "lay lắt", chật vật tìm hướng đi.

Ông Hoàng Văn Lệ chia sẻ: "Bấy lâu nay đơn đặt hàng không đều, lúc có lúc không khiến nhiều người trong làng không còn kiên trì được nữa. Trước đây làm không hết việc, bây giờ lại phải chứng kiến cảnh "không có việc để làm", thực sự rất tiếc. Không còn đơn hàng, nhiều xưởng buộc phải đóng cửa hoặc chuyển sang làm mộc dân dụng như bàn ghế, cửa gỗ, cầu thang… để duy trì cuộc sống".

Biết bao thế hệ làm nên tên tuổi của làng nghề nay đã "đi vào dĩ vãng", nguy cơ thiếu hụt lao động trẻ và nhân lực kế cận.

Trong làng Trung Kiên, hiện tại chỉ còn lại vài hộ gắn bó với nghề đóng tàu. Những xưởng từng hoạt động tấp nập giờ đây trở nên trầm lắng hơn bao giờ hết. Ông Trần Đăng Lữ là một người thợ lâu năm trong làng, cũng là một trong 3 hộ còn làm nghề đóng tàu, cho biết: "Có thời điểm xưởng nhà tôi đóng cùng lúc 6–8 chiếc tàu, tạo việc làm cho khoảng 60 lao động. Bây giờ thì hiếm khi có đơn đặt đóng mới mà chủ yếu chỉ sửa chữa, cải hoán tàu cũ".

Nói về những tiếc nuối cho làng nghề từng "lừng danh", những người thợ tại làng nghề Trung Kiên không khỏi xót xa. Ông Lữ cho biết, bây giờ thời cuộc thay đổi, nhìn lại thời vàng son của làng nghề ai cũng tự hào, nhưng nhìn về tương lai làng nghề sau này lại không khỏi lo lắng.

Vài năm trở lại đây, lượng đơn đặt hàng giảm mạnh. Hiện hợp tác xã cũng chỉ còn 3 hộ duy trì nghề đóng tàu truyền thống.

"Chúng tôi là những người thợ làm nghề nhiều năm, đã đi qua rất nhiều thăng trầm, giờ đây đứng trước sự khó khăn của nghề, rất xót xa. Không biết, làng nghề sau này sẽ ra sao? Dù thế nào đi nữa, nghề đóng tàu vẫn sẽ mãi là niềm tự hào vô cùng to lớn của cả vùng biển chúng tôi", ông Lữ thở dài.

Mặc dù vậy, trong ánh mắt của người thợ vẫn chưa tắt lửa. Trong ánh nắng chiều nơi cửa biển, tiếng búa vẫn vang lên đều đặn trong xưởng. Không còn dồn dập như trước, nhưng vẫn đủ để người ta nhận ra rằng nghề đóng tàu ở Trung Kiên chưa hoàn toàn lụi tắt. "Chỉ cần còn người làm, còn tàu được đóng, thì nghề vẫn còn" ông Lệ khẳng định.

Ngọc Ánh

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/lang-dong-tau-700-nam-tuoi-chao-dao-truoc-song-gio-thi-truong-204260316210340074.htm