Làng khởi sắc từ những cuộc sắp xếp

3 giờ trướcBài gốc

Làng Pơr’ning, xã Tây Giang. Ảnh: HỒ QUÂN

Những không gian sống được sắp xếp tại các xã A Vương, Tây Giang và Hùng Sơn, gắn với nhiều mục tiêu phát triển bền vững: đồng bộ hạ tầng, xây dựng nông thôn mới, bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch, giữ vững an ninh biên giới và ứng phó thiên tai.

Độc đáo từ cấu trúc

Mọi thứ bắt đầu từ một quyết sách đột phá của huyện Tây Giang (cũ): sắp xếp dân cư. Nhớ lại thời điểm năm 2003, ông Bríu Liếc, nguyên Bí thư Huyện ủy Tây Giang, tỉnh Quảng Nam (cũ) không thể quên những gian khó bủa vây đời sống đồng bào Cơ Tu.

Những ngôi làng không đường, không điện, không trường, không trạm, lại bị chia cắt bởi đồi núi, sông suối. Thêm vào đó là tập quán du canh, du cư, dân cư phân tán từ trong rừng đến triền núi, ven sông, suối; đời sống thường xuyên bị uy hiếp bởi thiên tai… Lúc ấy, quan điểm xuyên suốt trong việc sắp xếp dân cư là hoạch định không gian an cư lâu dài, gắn với truyền thống văn hóa làng của đồng bào Cơ Tu.

Điều quan trọng nhất trong việc lập làng là chọn vị trí. Chính quyền địa phương đề xuất, nhân dân thống nhất lựa chọn thông qua ý kiến của các già làng, người có kinh nghiệm trong thôn. Vị trí ưu tiên là khu vực đồi núi có độ dốc thấp, dạng hình bát úp, tránh rủi ro thiên tai và gần nguồn nước sinh hoạt.

Đồng thời phải phù hợp với văn hóa làng của đồng bào Cơ Tu, trong đó có quỹ đất dựng gươl, thuận lợi đầu tư điện, đường, trường, trạm… và đặc biệt gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh. Ngoài ra, làng mới phải gần khu sản xuất, chăn nuôi được quy hoạch tập trung, từng bước chấm dứt tình trạng thả rông gia súc trong khu dân cư, hạn chế dịch bệnh.

Già làng Bríu Pố, thôn Arớh, xã Tây Giang chia sẻ, cấu trúc làng mang đậm truyền thống văn hóa Cơ Tu, thể hiện tinh thần đoàn kết cộng đồng. Từ trên cao nhìn xuống, ngôi làng như một khối thống nhất. Nhà sát nhà, bà con sống hòa thuận, sẵn sàng tương trợ lẫn nhau trong đời sống, phát triển sản xuất cũng như khi gặp khó khăn, hoạn nạn. Gươl nằm giữa mặt bằng, như trái tim của làng, mang hơi thở đời sống cộng đồng. Do đó, khi dựng nhà, bà con chủ động hướng cửa chính về phía gươl.

Làng Pơr’ning, xã Tây Giang là một trong những ngôi làng đầu tiên được sắp xếp trong giai đoạn 2004 - 2006. Từ 59 hộ được sắp xếp ban đầu, nay đã có 150 hộ dân sinh sống. An cư nơi ở mới, được chính quyền địa phương đầu tư đồng bộ hạ tầng, bà con có điều kiện phát triển kinh tế, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và bảo tồn các giá trị văn hóa cộng đồng.

Ông Bh’ling Phát, Trưởng thôn Pơr’ning cho biết, với cấu trúc làng độc đáo, không gian xanh, giá trị văn hóa đặc sắc cùng tinh thần đoàn kết, hiếu khách của người Cơ Tu, Pơr’ning đang trở thành điểm du lịch cộng đồng hấp dẫn, góp phần cải thiện sinh kế cho người dân.

Sắp xếp dân cư giúp địa phương phát triển các điểm du lịch cộng đồng. Ảnh: HỒ QUÂN

Bứt phá từ ổn định dân cư

Ông Arất Blúi, Chủ tịch UBND xã Tây Giang chia sẻ, thuận lợi trong công tác sắp xếp khu dân cư trên địa bàn những năm gần đây là có nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ từ các cấp. Từ các Nghị quyết 12, 23 của HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ) đến việc lồng ghép 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2023 đã giúp địa phương có nguồn lực đầu tư san nền các khu dân cư tập trung, từng bước hoàn thiện hạ tầng thiết yếu phục vụ người dân.

Trong 5 năm qua, xã Tây Giang đã đầu tư, sắp xếp hơn 11 mặt bằng bố trí dân cư tập trung và xen ghép tại các thôn. Bình quân mỗi hộ được bố trí đất ở tối thiểu 200m2²; quỹ đất công bảo đảm phục vụ đầu tư giao thông nội bộ, mương thoát nước, điểm trường thôn và các thiết chế văn hóa.

“Sắp xếp dân cư không chỉ tạo không gian sống ổn định, thúc đẩy tinh thần gắn kết trong cộng đồng người Cơ Tu mà còn tạo bước đột phá cho địa phương về diện mạo và phát triển kinh tế. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 4 - 5%/năm; đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng lên; tình hình an ninh trật tự, an ninh biên giới được giữ vững; độ che phủ rừng tăng lên, góp phần xây dựng nông thôn mới, thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng gắn với văn hóa truyền thống. Đồng thời việc sắp xếp cũng giúp công tác tuyên truyền, vận động của chính quyền được triển khai tập trung, hiệu quả hơn”, ông Arất Blúi chia sẻ.

Tại xã A Vương, 15 thôn (trừ thôn Aur nằm trong vùng lõi Khu bảo tồn Sao La) đều có mặt bằng bố trí dân cư ổn định gắn với sản xuất, phù hợp văn hóa truyền thống của người Cơ Tu. Nhờ đó, địa phương có điều kiện tập trung nguồn lực hoàn thiện giao thông liên thôn; nâng tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch lên 95%, điện sinh hoạt đạt 97%, thu gom rác thải sinh hoạt hơn 50%. Công tác giảm nghèo đạt kết quả tích cực, giảm dần qua từng năm; riêng năm 2025 giảm 7,29% (85 hộ nghèo).

Ông Mạc Như Phương, Bí thư Đảng ủy xã A Vương thông tin, địa phương đang rà soát, sớm hoàn thành quy hoạch tổng thể mở rộng không gian phát triển đến năm 2030. Đây sẽ là cơ sở để bổ sung, thực hiện quy hoạch sắp xếp, ổn định dân cư theo hướng lâu dài, thích ứng biến đổi khí hậu. Qua đó, tạo tiền đề thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 15% vào năm 2030 (hiện còn 34%, tương đương 465 hộ).

HỒ QUÂN

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/lang-khoi-sac-tu-nhung-cuoc-sap-xep-3334324.html