Khi tết Nguyên đán 2026 cận kề, làng nghề lá dong Tràng Cát (xã Thanh Oai, Hà Nội) lại rộn ràng bước vào vụ thu hoạch trong năm. Trên những thửa ruộng xanh mướt, hàng trăm hộ dân tất bật cắt lá, bó gọn và đưa ra thị trường, góp phần làm nên sắc xanh quen thuộc cho những chiếc bánh chưng hương vị không thể thiếu mỗi dịp Tết đến, xuân về.
Với lịch sử hình thành và phát triển hàng trăm năm, làng Tràng Cát được xem là một trong những “thủ phủ” lá dong lớn nhất miền Bắc. Mỗi dịp Tết đến, làng nghề lại rộn ràng không khí thu hoạch, cung ứng lá dong cho thị trường Hà Nội và nhiều tỉnh, thành lân cận.
Theo ghi nhận của phóng viên Báo Công Thương, những ngày này, nhịp sống tại Tràng Cát trở nên hối hả hơn thường lệ. Trên ruộng đồng, người dân thoăn thoắt cắt lá, nhiều gia đình huy động cả người già, trẻ nhỏ cùng ra đồng, tranh thủ từng ngày nắng đẹp để kịp giao hàng cho thương lái.
Ông Nguyễn Hữu Huy - Trưởng thôn Tràng Cát cho biết, hiện nay diện tích trồng lá dong của địa phương đã thu hẹp so với trước, chỉ còn khoảng 30 ha. Tuy nhiên, nghề trồng lá dong vẫn được duy trì tương đối ổn định với khoảng 500 hộ dân, gần như 100% số hộ trong thôn gắn bó với cây lá dong, coi đây là nghề truyền thống lâu đời.
Theo trưởng thôn, làng Tràng Cát đã có hơn 600 năm gắn bó với nghề trồng lá dong, vì vậy “nhắc đến lá dong là người ta nghĩ ngay đến Tràng Cát”. Lá dong nơi đây có màu xanh tự nhiên, bề mặt bóng, khi gói bánh chưng giúp bánh có màu xanh đẹp, dễ bóc, không dính, không nhớt và có mùi thơm đặc trưng. “Cùng một giống lá dong nhưng trồng ở nơi khác thì chất lượng không thể bằng Tràng Cát do khác thổ nhưỡng và nguồn nước” - ông Nguyễn Hữu Huy chia sẻ.
Người dân địa phương cho biết, Tràng Cát chỉ trồng và thu hoạch lá dong nếp. Loại lá này khi nấu bánh chưng giữ được màu xanh tươi, giúp bánh dẻo, thơm và bắt mắt. Ngược lại, nếu sử dụng lá dong tẻ, bánh chưng sau khi chín dễ bị thâm màu, không đạt yêu cầu về thẩm mỹ.
Thu hoạch lá dong là công việc đòi hỏi nhiều công sức và sự tỉ mỉ. Người cắt phải lách sâu vào từng bụi cây, lựa chọn từng tàu lá đạt chuẩn, cắt khéo léo để không làm rách hay dập lá. “Mỗi chiếc lá đều phải cắt cẩn thận, giữ nguyên bản lá thì thương lái mới mua với giá cao”, ông Nguyễn Hữu Hải - người trồng lá dong lâu năm tại xã Thanh Oai cho biết.
Sau khi thu hoạch, lá dong được vuốt phẳng, xếp ngay ngắn thành từng bó, mỗi bó khoảng 50 tàu để thuận tiện cho việc cân đếm và thu gom. Để giữ lá luôn tươi xanh, người dân thường xuyên tưới nước, bó gọn và dựng đứng ở nơi có độ ẩm cao, nhằm kéo dài thời gian bảo quản.
Gắn bó hơn 20 năm với nghề, bà Phan Thị Toàn (xã Thanh Oai, Hà Nội) chia sẻ, vào dịp cao điểm sát Tết, mỗi ngày bà có thể thu hoạch từ 6.000 đến 10.000 lá dong. “Nhờ vào vụ Tết, thu nhập của gia đình cũng ổn định hơn, đủ để trang trải chi tiêu và chuẩn bị cho năm mới”, bà Toàn nói.
Hiện nay, một bó lá dong loại to, đẹp có giá dao động từ 130.000 - 250.000 đồng/bó 100 lá. Loại nhỏ có giá khoảng 60.000 - 80.000 đồng/bó 100 lá, tùy thời điểm và chất lượng.
Không chỉ hiện diện trên mâm bánh chưng của người dân Hà Nội và các tỉnh lân cận, lá dong Tràng Cát còn theo chân thương lái xuất khẩu ra nước ngoài, góp phần giữ gìn hương vị Tết quê hương đối với cộng đồng người Việt xa xứ.
Về định hướng phát triển làng nghề, ông Nguyễn Hữu Huy - Trưởng thôn Tràng Cát cho biết, địa phương đang xây dựng hồ sơ đăng ký sản phẩm OCOP cho lá dong Tràng Cát nhằm bảo vệ và quảng bá thương hiệu truyền thống. “Lá dong không chỉ là nguồn thu nhập dịp Tết, mà còn là linh hồn của làng Tràng Cát, là nghề mà chúng tôi có trách nhiệm gìn giữ cho các thế hệ sau” - ông Nguyễn Hữu Huy nhấn mạnh.
Phương Trang