Làng Lù - Vẻ đẹp mộc mạc của vùng đất xứ Mường

2 giờ trướcBài gốc

Một góc làng Lù nhìn từ trên cao.

Làng Lù là tên cũ của thôn Vinh Quang, xã Luận Thành ngày nay. Với diện tích tự nhiên hơn 550ha, ngôi làng là tổ ấm bình yên của 165 hộ dân, với 813 nhân khẩu, trong đó người Mường chiếm đại đa số.Dẫn tôi đi trên những con đường làng được bê tông hóa kiên cố và rợp bóng cây xanh, ông Lê Anh Toán, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Vinh Quang, nói cho tôi biết về cái tên độc đáo của làng với niềm tự hào, trong tiếng Mường, “Lù” có nghĩa là “chui”. Ngày xưa, thuở đất trời còn hoang vu, nơi này chưa một bóng người, tổ tiên muốn vào đây khai hoang gây dựng cơ nghiệp thì phải chui qua những cánh rừng nguyên sinh rậm rạp, lội suối bơi sông, phát cây dọn cỏ. Cái tên ấy ra đời từ gian khó như vậy đó. Ngày nay, làng Lù không chỉ là cái tên chứa đựng ký ức của bao thế hệ, mà còn là minh chứng sống động cho sự cần cù, siêng năng lao động để xây dựng bản làng giàu đẹp, văn minh.

Cánh đồng Đuống ôm trọn núi Lù.

Lời chia sẻ của ông Toán như lật mở từng trang sử của làng. Những gian truân của ngày hôm qua giờ đã kết trái ngọt. Giữa thung lũng đại ngàn, những ngôi nhà ngói khang trang, đầy đủ tiện nghi mọc lên san sát. Sự nghèo khó lùi xa khi tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo của làng Lù hiện nay chỉ còn hơn 4%.Cuộc sống đổi thay từng ngày từ chính đôi bàn tay lao động cần mẫn của bà con qua việc trồng lúa, trồng keo, trồng luồng và phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm. Đời sống vật chất lẫn tinh thần được nâng cao, nhưng điều quý giá nhất là bản sắc văn hóa dân tộc Mường vẫn luôn được gìn giữ trọn vẹn tại ngôi làng đã đón nhận danh hiệu “Làng văn hóa” từ năm 1998 này.

Một trong những chùm nhũ đá trong hang Lù.

Nhìn từ trên cao, núi Lù không đơn thuần là một khối đá vôi trầm mặc theo năm tháng. Nó giống như một kiệt tác của tạo hóa, một hòn non bộ khổng lồ mà đất trời đã dày công tạc dựng rồi ưu ái đặt vào lòng thung lũng Vinh Quang. Những câu chuyện sử thi mang đậm màu sắc dân gian cứ thế truyền đời, biến mỗi vách đá, mỗi hang sâu thành một huyền thoại sống động về sức sống mãnh liệt của con người trên mảnh đất nơi đây.Một trong những nét chấm phá độc đáo nhất của làng Lù chính là hệ thống hang động nằm rải rác xung quanh, như: hang Chùa, hang Hùm, hang Tối, hang Bắc Cầu, hang Chó... Nhưng nổi bật và kiêu hãnh nhất vẫn là hang Lù - một tuyệt tác nằm ngay giữa cánh đồng Đuống. Các hang động ở đây tuy không quá tráng lệ về quy mô nhưng lại mê hoặc lòng người bằng sự đa dạng của nhũ đá, măng đá và những cột đá mang hình thù kỳ lạ, độc đáo do thiên nhiên ngàn năm kiến tạo.Bao đời nay, người dân sống xung quanh cánh đồng luôn hướng mặt ra khoảng không bao la, lưng tựa vào vách núi vững chãi, ôm trọn lấy hang Lù vào lòng, như cách họ ôm ấp và kể lại câu chuyện dựng bản, lập làng cho các thế hệ mai sau.

Nhũ đá trong hang Lù.

Làng Lù không chỉ đặc biệt bởi cảnh quan thiên nhiên hay những danh lam thắng cảnh hang động kỳ vĩ, mà nơi đây còn là một vùng đất thấm đẫm tầng sâu văn hóa Mường. Ông Toán tự hào bộc bạch rằng, dù cuộc sống hiện đại có cuốn con người ta theo những giá trị mới, thì người dân nơi đây vẫn gìn giữ nguyên vẹn nếp xưa của cha ông.Vào các dịp lễ tết, hội hè hay những buổi sinh hoạt cộng đồng, sắc chàm, sắc áo truyền thống của người Mường lại rực rỡ khắp các ngả đường. Những điệu hát xường da diết, những bài mo Mường linh thiêng, cùng các phong tục độc đáo trong ngày tết, lễ hội xuống đồng... vẫn được thực hành như một phần không thể thiếu trong đời sống. Đặc biệt, tiếng Mường vẫn là ngôn ngữ giao tiếp hằng ngày của bà con, tựa như hơi thở tự nhiên, nuôi dưỡng và giữ gìn hồn cốt của tổ tiên.

Du khách mặc trang phục dân tộc Mường check-in ở bên ngoài hang Lù.

Ngắm nhìn cánh đồng Đuống rộng 36ha đang mùa rộ hương, tôi mới hiểu hết ý nghĩa của hai từ “ấm no”. “Đuống” theo tiếng phổ thông có nghĩa là “luống”. Ngày xưa, mỗi độ gặt hái, bà con lại gánh những bó lúa trĩu hạt về các luống để đập lấy thóc rồi mang về phơi. Hình ảnh ấy là biểu tượng cho cuộc sống no đủ, thành quả của bao thế hệ đồng bào Mường nhờ sự chăm chỉ, cần cù khai hoang và gieo trồng trên những “bờ xôi ruộng mật”.Trao đổi về định hướng phát triển của địa phương, bà Nguyễn Thị Nhung, Phó trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Luận Thành, chia sẻ: "Xã Luận Thành có gần 60% dân số là đồng bào dân tộc Thái và Mường. Bà con Nhân dân có ý thức rất cao trong việc gìn giữ và phát huy các bản sắc văn hóa truyền thống. Thấm nhuần tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, cấp ủy, chính quyền xã xác định văn hóa chính là nguồn lực nội sinh quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội. Bởi vậy, Luận Thành đã và đang tích cực tuyên truyền, vận động Nhân dân bảo tồn, phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Với những lợi thế sẵn có, làng Lù chính là nơi hội tụ đầy đủ các yếu tố về sinh thái và văn hóa truyền thống để phát triển mô hình du lịch cộng đồng trong tương lai không xa".Làng Lù cứ thế, giản dị mà kiêu hãnh, vừa bí ẩn lại vừa thân thuộc như một cái ôm của đất mẹ. Có lẽ, trong sâu thẳm tâm hồn mỗi con người bôn ba ngoài kia, đều luôn đau đáu một khao khát được “trở về”. Trở về để được núi rừng ôm vào lòng, được hương đồng gió nội vỗ về, và để thấy tâm hồn mình thực sự được chữa lành giữa tuyệt tác của thiên nhiên. Để rồi khi bước chân rời đi, ta chợt nhận ra mình đã vô tình để lại một phần trái tim nơi thung lũng xanh huyền thoại ấy.

Bá Phượng

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/lang-lu-ve-dep-moc-mac-cua-vung-dat-xu-muong-43509.htm