Làng nghề Bát Tràng và bài toán xử lý chất thải rắn

5 giờ trướcBài gốc

Đổ thải trực tiếp ra môi trường

Bằng mắt thường không hề khó để phát hiện ra những điểm đổ chất thải rắn từ làng nghề Gốm Bát Tràng. Những điểm này nằm dọc 2 bên bờ sông Hồng qua địa bàn xã Bát Tràng. Và khi men theo bờ sông Hồng thuộc địa bàn xã Kim Đức (từ 1/7/2025 xã Kim Đức sáp nhập vào xã Bát Tràng) vào những ngày đầu tháng 4/2026, PV Báo Đại đoàn kết ghi nhận có những điểm chính quyền xã Bát Tràng đã phát hiện và cho cắm tấm biển đỏ, đề nội dung “Khu vực cấm đổ rác thải - phế liệu”, “Sân vui chơi cộng đồng. Khu vực cấm đổ rác thải & phế liệu”…

Khối lượng lớn chất thải rắn do người dân làng gốm đổ dọc sông Hồng. Ảnh: Hà An.

Thực tế cho thấy, khối lượng rác thải, phế liệu ở đây là những khuôn đúc, sản phẩm gia công lỗi có chất liệu từ gốm đất nung thải loại bị người dân bỏ lại sát bờ sông Hồng. Có những điểm chất thải đổ xuống cả lòng sông Hồng, lấn bờ và tạo thành một khoảng đất bồi. Cứ thế, qua nhiều tháng năm, bãi chất thải rắn này chất cao cả chục mét và người dân sinh sống gần đó lại đóng cọc quây rào thép, để dựng nhà xưởng chế tác gốm nung nằm ngay mép bờ sông Hồng.

Rất nhiều những khuôn gốm bị lỗi, hỏng bị người dân đổ ngay bên đò Kim Lan. Ảnh: Hà An.

Như khu vực Thôn 1 của xã Kim Đức cũ nằm sát mép bờ sông Hồng, mặt tiền được các hộ dựng xưởng, làm cơ sở sản xuất, trưng bày sản phẩm gốm sứ mỹ nghệ. Còn mặt sau, nơi tiếp giáp với bờ con sông Hồng, lại được các hộ dùng để đổ chất thải rắn, đó là sản phẩm lỗi, hàng hỏng… Theo các hộ làm nghề đây là giải pháp tình thế, khi mà trong làng nghề Bát Tràng không còn chỗ chứa chất thải rắn từ gốm nữa.

Một hộ dân làm nghề, đồng thời cũng là chủ một cơ sở sản xuất đồ gốm mỹ nghệ có tiếng ở Bát Tràng (đề nghị được giấu tên) cho hay, trong làng Bát Tràng làm gì còn chỗ đổ, nên chỉ còn cách đem chất thải phát sinh đổ ven… sông Hồng. Trong khi đó, bà N.T.L, một người dân sinh sống tại xã Bát Tràng, nhưng không làm nghề gốm, bức xúc cho hay, nhiều hộ làm nghề gốm trong làng đem chất thải rắn ra bờ sông để đổ thải. Vẫn theo bà N.T.L, tình trạng chất thải rắn làng nghề gốm Bát Tràng đổ ra môi trường tự nhiên đã từ rất lâu, hết năm này qua năm khác, qua thời chủ tịch xã Bát Tràng này, rồi lại tới đời vị chủ tịch xã tiếp theo. Nhưng hiện tình trạng trên vẫn tái diễn.

“Cả chục năm qua, việc người dân Bát Tràng đem chất thải nghề gốm đổ ra môi trường mà chính quyền xã Bát Tràng không xử lý dứt điểm được là sao”, bà N.T.L thắc mắc.

Trong khi đó, theo chia sẻ của ông N.V.T, chủ một cơ sở đã có nhiều đời theo đuổi nghề gốm ở Bát Tràng thì nhân viên môi trường chỉ thu gom rác sinh hoạt hàng ngày của mỗi gia đình. Họ từ chối thu gom chất thải rắn từ nghề gốm… Điều này khiến chúng tôi gặp vô vàn khó khăn. Chúng tôi mong chính quyền xã Bát Tràng sớm xây dựng một bãi tập kết, xử lý chất thải rắn đủ an toàn để có thể chứa chất thải phát sinh của làng nghề. Được như vậy, thì không những giữ được môi trường làng nghề xanh sạch đẹp, mà còn giúp làng nghề phát triển theo hướng bền vững, thu hút được đông khách thập khương thăm quan, mua sắm…

Nguy cơ ô nhiễm môi trường, cản trở dòng chảy

Về thực trạng này, TS Hoàng Dương Tùng, chuyên gia môi trường Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam cho biết, chất thải xây dựng gồm đất, gạch đổ ven bờ sông Hồng sẽ gây tình trạng ô nhiễm môi trường, làm thu hẹp lòng sông, làm dòng chảy thay đổi.

Tình trạng đổ chất thải rắn ra bờ sông Hồng gây mô nhiễm môi trường. Ảnh: Hà An.

Trong khi đó, theo số liệu thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, tính từ 9/12/2024 đến 9/9/2025, lực lượng chức năng đã phát hiện 55 vụ đổ chất thải ở bãi sông; trong đó, mới xử lý 4 vụ, còn tồn tại 51 vụ chưa xử lý dứt điểm. Trao đổi với PV, ông Nguyễn Đình Hoa - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, vấn đề này trách nhiệm chính phải thuộc cấp chính quyền UBND xã Bát Tràng. Và theo ông Hoa, các xã, phường có tuyến sông Hồng đi qua chưa làm hết trách nhiệm nên vẫn có tình trạng đổ trộm chất thải rắn như phản ánh của PV Báo Đại đoàn kết.

Làm việc với PV Báo Đại đoàn kết, ông Lê Hữu Thung, chuyên viên Phòng Kinh tế của xã Bát Tràng cho biết, làng nghề gốm Bát Tràng trải dài và bao gồm bởi 3 làng nghề chính, đó lá Bát Tràng, Giang Cao và Kim Lan. Hiện làng nghề gốm Bát Tràng có trên 1.300 hộ dân làm nghề. Và với sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, các doanh nghiệp, hộ sản xuất đã chuyển đổi công nghệ nung gốm từ các lò than, lò gas truyền thống sang lò gas hiện đại. Đến nay, 90% hộ dân tại Bát Tràng đã sử dụng lò nung gốm bằng khí gas hóa lỏng, góp phần làm giảm phần lớn lượng phế phẩm so với lò than và hạn chế ô nhiễm ra môi trường xung quanh.

Tình trạng đổ chất thải rắn làm thay đổi dòng chảy. Ảnh: Hà An.

Tuy nhiên, theo ông Thung, với trên 1.300 hộ dân làm nghề, khối lượng chất thải rắn phát sinh là hơn 55m3 mỗi ngày, tương đương 26.000m3/năm. Và hiện số chất thải rắn kể trên vẫn do chính các cơ sở sản xuất tự xử lý. Còn phương pháp xử lý như thế nào thì ông Thung cũng không nắm được. “Hiện trên địa bàn xã Bát Tràng vẫn chưa có địa điểm tập kết, cũng như trung chuyển nào để xử lý số chất thải rắn phát sinh trong quá trình sản xuất của hơn 1.300 hộ làm nghề gốm này”, ông Thung chia sẻ.

Nhà xưởng, cơ sở sản xuất mọc lên sau khi chất thải rắn được đổ xuống ngay sát mép bờ sông Hồng. Ảnh: Hà An.

Ông Thung cho biết thêm, về giải pháp trước mắt, để hạn chế tình trạng đổ thải chất thải rắn ra môi trường, chính quyền xã Bát Tràng đã tiến hành cắm 15 biển báo tại những khu vực diễn ra tình trạng đổ trộm. Bên cạnh đó còn tăng cường kiểm tra, phát hiện để xử phạt với những hợp cố tình vi phạm. Đã có 3 trường hợp bị xử phạt với số tiền 74 triệu đồng. Còn về giải pháp lâu dài, theo ông Thung, UBND xã Bát Tràng đã xây dựng đề án xử lý môi trường làng nghề và trình thành phố. Cụ thể, ngày 23/01/2026, UBND xã Bát Tràng có văn bản số 11/TTR-UBND đề nghị UBND TP Hà Nội phê duyệt phương án thành lập 02 điểm tập kết, trung chuyển chất thải rắn tại xã Bát Tràng với tổng diện tích 3,6 hecta.

Và khi phóng viên đặt câu hỏi, “trong lúc chờ TP Hà Nội phê duyệt thành lập 02 điểm tập kết, trung chuyển, chính quyền xã Bát Tràng sẽ đối phó, xử lý sao với hơn 55m3 chất thải rắn phát sinh từ làng nghề mỗi ngày?”, ông Thung cho biết, bản thân mỗi hộ làm nghề, cơ sở sản xuất phải tự có trách nhiệm trong việc xử lý chất thải rắn với chính quyền. Chứ không thể lợi nhuận sản xuất làm nghề thì thu về, trong khi khó khăn xử lý môi trường lại đổ hết cho chính quyền.

Trong khi đó theo ông Đỗ Thành Thuận - Phó chủ tịch UBND xã Bát Tràng, tình trạng trên bắt nguồn từ việc chưa ký kết, hợp tác được với đơn vị xử lý môi trường, dẫn tới sự phân tán chất thải làng nghề gốm, không tập trung một điểm, nên rất khó quản lý, cũng như kiểm soát.

Nam Anh

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/lang-nghe-bat-trang-va-bai-toan-xu-ly-chat-thai-ran.html