Lão ngư và giấc mơ ngọc trai tại hồ nước ngọt lớn nhất Thái Nguyên

3 giờ trướcBài gốc

Hành trình gieo trai lấy ngọc

Từng có gần 40 năm gắn bó tại Trung tâm y tế huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên với công việc ổn định, tuy nhiên trong thời gian làm tại đây, ông Nguyễn Danh Tuyên vẫn luôn khát khao, ấp ủ tìm cách để hiện thực hóa giấc mơ phát triển mô hình nông nghiệp và thủy sản ngay trên chính hồ Núi Cốc - hồ nước ngọt lớn nhất tỉnh Thái Nguyên để mang lại giá trị kinh tế cũng như khai thác tiềm năng du lịch tại đây.

Cuối năm 2019, bất chấp lời khuyên ngăn từ gia đình, bạn bè, ông Tuyên quyết định rời bỏ công việc đang làm để theo đuổi giấc mơ chăn nuôi thủy sản trên lòng hồ Núi Cốc.

Trong những tháng năm đầu tiên khi chuyển đổi công việc, nhờ sự cần cù, không quản mưa nắng cùng những kỹ thuật, kinh nghiệm đã học hỏi, tích lũy từ các dự án nuôi cá lồng ở nhiều tỉnh thành phố khác nhau (Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, Ninh Bình...), mô hình của ông đã dần phát triển, tạo ra giá trị kinh tế cho gia đình và sinh kế mới cho người dân địa phương.

Mô hình cá lồng kết hợp nuôi ngọc trai tại hồ Núi Cốc

"Trong một lần cùng bạn bè tham quan mô hình nuôi cá lồng trên sông Lô của tỉnh Tuyên Quang, đầu tôi chợt lóe lên ý tưởng áp dụng, đưa và nhân giống mô hình này ở hồ Núi Cốc, những suy nghĩ đó đã thôi thúc tôi tìm một hướng đi khác. Giờ nghĩ lại, tôi vẫn chưa thể tưởng tượng rằng bản thân sẽ có ngày từ bỏ nghề y để về làm chăn nuôi, đó là quyết định mạo hiểm, nhưng thật may mắn là tôi đã lựa chọn đúng và giúp đổi thay cuộc sống cũng như thỏa mãn được niềm đam mê với lĩnh vực nông nghiệp của bản thân", ông Tuyên chia sẻ.

Nhận thấy tiềm năng từ lòng hồ Núi Cốc, đến tháng 2022, ông Tuyên tiếp tục tham gia Dự án "Ứng dụng công nghệ nuôi trai nước ngọt lấy ngọc tại hồ Núi Cốc" - mô hình đầu tiên tại tỉnh Thái Nguyên với quy mô 10.000m2, triển khai tại xã Tân Thái, huyện Đại Từ (trước sáp nhập) trên cơ sở Chương trình hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ giữa tỉnh và Đại học Thái Nguyên.

Kinh phí thực hiện dự án được tỉnh Thái Nguyên hỗ trợ một phần, Công ty TNHH Phát triển nông nghiệp Thảo Vân cùng tham gia đầu tư, Trường Đại học Nông Lâm (Đại học Thái Nguyên) chủ trì Dự án, cử cán bộ nghiên cứu, ứng dụng, thực hiện và chuyển giao công nghệ.

Dự án nuôi trai lấy ngọc với quy mô hàng nghìn m2

Trước khi quyết định tham gia vào dự án nuôi trai lấy ngọc, ông Tuyên đã mất nhiều tháng để tìm hiểu con giống, tìm tòi cách chăm sóc, tham khảo các kỹ thuật nuôi trai trong và ngoài nước, đặc biệt là phương pháp cấy ngọc vào trai cũng như nghiên cứu việc sẽ đặt địa điểm nuôi tại khu vực nào của lòng hồ để có môi trường chất lượng nước tốt, nhiệt độ phù hợp cho sự phát triển của trai và ngọc.

Vực dậy sau những thất bại

Sau thời gian nghiên cứu và cùng với cơ sở hạ tầng có sẵn, ông và những người tham gia dự án nuôi trai nước ngọt lấy ngọc quyết định thí điểm với số lượng khoảng 7.000 con trai giống có nguồn gốc từ Nhật Bản.

Sau khi qua khâu sàng lọc, kiểm định chất lượng thì mới đưa vào bể giống để chúng dần thích nghi với môi trường mới rồi tiếp đến thực hiện kỹ thuật cấy ghép ngọc.

Tay cầm vượt lưới hớt từng mảng bèo, lão ngư với nhiều năm kinh nghiệm chia sẻ, việc nuôi trai kết hợp với cá lồng tại hồ Núi Cốc là mô hình chăn nuôi cộng sinh. Nguồn thức ăn của con trai trong môi trường tự nhiên chủ yếu là phù du, quá trình nuôi có tác dụng làm sạch nước, giúp môi trường sạch sẽ, đảm bảo hệ sinh thái khu vực.

Trai sẽ được bỏ vào túi lưới, thả xuống nước ở độ sâu khoảng 70 - 100cm

Cũng theo ông Tuyên, quá trình nuôi trai lấy ngọc, kỹ thuật cấy ghép tế bào trai là công đoạn cần sự tỉ mỉ cũng như đòi hỏi kỹ thuật áp dụng chính xác cao để tạo ra được những viên ngọc sáng bóng, có giá trị trên thị trường.

"Sau khi cấy nhân ngọc cho trai sẽ đưa vào túi lưới, treo vào dây, thả xuống nước ở độ sâu khoảng 70 - 100cm, đây là tầng nước với lượng phù du nhiều, nhiệt độ thích hợp để trai phát triển tốt nhất. Với cách cấy ngọc và thả tự nhiên thế này sẽ rút ngắn thời gian ngọc hình thành, nếu ngoài tự nhiên mất đến cả chục năm thì với phương pháp trên chỉ mất từ 18 - 36 tháng là có thể cho thu hoạch", ông Tuyên nói thêm.

Nhớ lại thời điểm đầu nhận chăm sóc trai cho dự án, ông Tuyên không giấu được nỗi niềm khi chia sẻ về những khó khăn và cả những thất bại mình trải qua. Thậm chí không ít lần ông từng có ý định bỏ cuộc, chuyển về chăn nuôi thuần thủy sản, nhưng nhờ động viên của gia đình, bạn bè và cả nhân sự của dự án, ông gắng gượng vực dậy tinh thần để tiếp tục theo đuổi mơ ước còn dang dở.

Ông cho biết: "Thời điểm đầu, do kỹ thuật chưa quen, môi trường nước thất thường nên khiến một số lượng lớn trai bị chết, chứng kiến cảnh bao công sức, tiền bạc của cả mọi người bị thiệt hại, tôi rất buồn, lòng nặng trĩu, khi đó không biết bản thân có thể tiếp tục được hay không. Tuy nhiên nhờ sự động viên, không nản chí, tôi và mọi người dần rút ra những kinh nghiệm sau mỗi lần thất bại để có được thành quả như bây giờ. Hiện chúng tôi đang nuôi hơn 20.000 con trai giống".

Những viên ngọc trai với chất lượng vượt trội, màu sắc sáng

Sau những tháng ngày vất vả và nhờ sự chăm chỉ, kiên trì, những túi lưới trai đã dần ổn định, phát triển. Sau 18 tháng mẻ ngọc trai đầu tiên đã được thu hoạch. Tỉ lệ trai cho ngọc đạt từ 60 - 62%, mỗi con cho thu hoạch từ 2 - 4 viên với chất lượng vượt trội, màu sắc sáng, bóng đẹp và tròn đều.

Đặc biệt, việc các chuyên gia Nhật Bản đánh giá cao chất lượng ngọc trai nuôi theo phương pháp nhân tạo ở hồ Núi Cốc, điều này làm cho giá trị kinh tế của sản phẩm này tại Thái Nguyên trở thành tiềm năng trong tương lại, giúp tạo ra sinh kế mới cho người dân địa phương.

Theo ông Tuyên, việc nuôi trai không khó, nguồn thức ăn có sẵn trong tự nhiên và không mất quá nhiều công sức chăm sóc. Chi phí nuôi mỗi con trai lấy ngọc chỉ khoảng 35.000 - 40.000 đồng, nhưng giá trị mỗi viên ngọc, tùy theo kích thước, màu sắc, độ sáng bóng mà có giá từ 400.000 - 4.000.000 đồng. Bên cạnh đó, thịt trai cũng được tận dụng làm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ và thực phẩm, mang lại lợi ích kinh tế kép cho người chăn nuôi.

Nhờ vào kết quả tích cực, mô hình này đã dần được áp dụng, nhân rộng ra nhiều địa phương khác trong tỉnh và đạt kết quả khả quan. Thống kê đến năm 2023, toàn tỉnh Thái Nguyên đã thu hoạch được gần 100.000 viên ngọc từ các khu nuôi trai, góp phần không nhỏ trong phát triển kinh tế địa phương.

Tạo sinh kế và giấc mơ sản phẩm du lịch mới

Mô hình nuôi trai nước ngọt lấy ngọc tại lòng hồ Núi Cốc không chỉ tạo ra những giá trị về kinh tế mà còn mở ra hướng sinh kế mới cho người dân trong vùng. Sau khi biết đến dự án, nhiều người dân từ khắp các địa phương đã đến để học hỏi mô hình, kỹ thuật nuôi, gieo cấy ngọc...

Một số sản phẩm từ ngọc trai

Ông Tuyên hi vọng, trong thời gian tới, dự án này sẽ được mở rộng thêm quy mô, nghề nuôi trai lấy ngọc sẽ trở thành ngành nghề chủ lực địa phương, tạo ra việc làm, thu nhập bền vững cho người dân.

Bên cạnh đó sẽ không dừng ở việc bán sản phẩm ngọc trai đơn thuần mà còn phát triển thành các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, trang sức có giá trị, được kỳ vọng trong tương lai sẽ mở ra một hướng đi mới đầy triển vọng về một sản phẩm du lịch của tỉnh gắn với hồ Núi Cốc trong tương lai.

Trước đó, thông tin từ Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên, Dự án nuôi trai nước ngọt lấy ngọc ở hồ Núi Cốc xuất phát từ thông tin tại tỉnh Ninh Bình người dân có thể nuôi trai lấy ngọc ở ao với thu nhập cao gấp 5 - 10 lần so với loài vật nuôi khác.

Nhận thấy tiềm năng và giá trị của mô hình này, ông Trịnh Việt Hùng - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (khi đó là Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên) đã tổ chức Đoàn công tác về tỉnh Ninh Bình để tham quan mô hình, đơn vị đã về lập dự án và được phê duyệt, bắt đầu triển khai từ tháng 4.2017.

Với mục tiêu đưa thương hiệu ngọc trai Thái Nguyên vươn xa, dự án nuôi trai lấy ngọc tại hồ Núi Cốc không chỉ dừng lại ở việc phát triển sản xuất mà còn hướng tới xây dựng chuỗi giá trị gắn với du lịch địa phương. Một không gian trưng bày, chế tác và giới thiệu sản phẩm đã được xây dựng ngay tại Khu du lịch hồ Núi Cốc - nơi được xem là điểm nhấn văn hóa và kinh tế của tỉnh Thái Nguyên.

Sản phẩm ngọc trai ở hồ Núi Cốc kỳ vọng mở ra sản phẩm du lịch mới

Không gian trưng bày này không chỉ giới thiệu những viên ngọc trai sáng bóng, hoàn hảo về hình dáng mà còn là nơi du khách có thể chứng kiến các công đoạn chế tác, từ việc chọn ngọc, mài dũa đến việc tạo nên những món trang sức tinh xảo.

Đây không chỉ là một trải nghiệm độc đáo mà còn giúp khách tham quan hiểu thêm về nghề một rất mới mẻ tại vùng trung du này. Từ khi được đưa vào hoạt động, khu trưng bày đã thu hút hàng đông đảo khách tìm đến tham quan, chiêm ngưỡng.

Câu chuyện về hành trình từ những con trai nhỏ bé được gieo trong mình hạt ngọc rồi ươm mầm dưới lòng hồ Núi Cốc, sau thời gian hình thành nên viên ngọc sáng đã làm khách tham quan cảm thấy ấn tượng, thích thú khi đến đây tham quan, du lịch.

Sự thành công của mô hình nuôi trai lấy ngọc hồ Núi Cốc không chỉ mở ra triển vọng về một sản phẩm du lịch độc đáo mà còn được xem là một bước tiến lớn trong việc gắn kết nông nghiệp với du lịch theo hướng phát triển, tạo ra các giá trị bền vững, góp phần nâng cao đời sống người dân và xây dựng, quảng bá hình ảnh du lịch Thái Nguyên.

NGUYỄN HOÀN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/kinh-te/lao-ngu-va-giac-mo-ngoc-trai-tai-ho-nuoc-ngot-lon-nhat-thai-nguyen-225685.html