Lấp khoảng trống cấp cứu ngoại viện

8 giờ trướcBài gốc

Tập huấn cấp cứu ngoại viện. Ảnh: BV Bãi Cháy

Đáng lo ngại, chỉ khoảng 23,2% bệnh nhân đột quỵ được đưa đến cơ sở y tế trong “thời gian vàng” 4,5 giờ đầu – khoảng thời gian quyết định khả năng cứu sống và phục hồi. Điều này cho thấy, cấp cứu ngoại viện – tuyến phản ứng đầu tiên của hệ thống y tế vẫn đang là mắt xích yếu. Trong khi đó, đây chính là giai đoạn quyết định giữa sự sống và cái chết.

Ở nhiều địa phương, hệ thống cấp cứu ngoại viện vẫn vận hành phân tán, thiếu liên thông. Trung tâm 115 – lực lượng nòng cốt chưa đủ năng lực bao phủ nhu cầu ngày càng tăng. Không ít nơi chưa có trung tâm điều phối độc lập, hoạt động cấp cứu còn rời rạc giữa các bệnh viện. Hệ quả là người bệnh có thể được đưa đi nhanh nhưng không đến đúng cơ sở điều trị phù hợp, làm mất cơ hội can thiệp tối ưu.

Thực tế cho thấy, khoảng 85% ca tử vong xảy ra ngoài bệnh viện, chủ yếu liên quan đến tai nạn giao thông, đột quỵ và các tình huống khẩn cấp khác. Đây chính là “khoảng trống sinh tử” của hệ thống y tế hiện nay.

Áp lực càng lớn tại các đô thị, nơi ùn tắc giao thông khiến xe cứu thương khó tiếp cận hiện trường đúng thời gian. Ở khu vực nông thôn, khoảng cách địa lý và hạ tầng hạn chế khiến thời gian tiếp cận kéo dài, làm giảm đáng kể khả năng cứu sống.

Không chỉ là vấn đề tổ chức, hệ thống còn thiếu hụt nghiêm trọng về nhân lực và phương tiện. Tỷ lệ xe cứu thương chỉ khoảng 0,2 xe/100.000 dân – thấp hơn nhiều lần so với các nước phát triển. Nhiều phương tiện chưa đạt chuẩn, chủ yếu đóng vai trò vận chuyển thay vì cấp cứu chuyên sâu tại hiện trường.

Nhìn thẳng vào thực trạng, lãnh đạo Bộ Y tế khẳng định không thể để cấp cứu ngoại viện tiếp tục “mỏng, chậm, thiếu đồng bộ”, bởi mỗi sự chậm trễ đều phải trả giá bằng sinh mạng hoặc di chứng nặng nề .

Trước áp lực ngày càng lớn, Bộ Y tế đang xây dựng Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2025 – 2030 với mục tiêu thay đổi căn bản cách tổ chức và vận hành.

Trọng tâm của đề án là xây dựng một hệ thống liên thông, thống nhất trên toàn quốc. Một trong những điểm đột phá là tích hợp các đầu số khẩn cấp 113, 114, 115 thành một đầu số duy nhất, giúp rút ngắn thời gian tiếp nhận và điều phối, hạn chế chồng chéo và tăng hiệu quả xử lý tình huống .

Cùng với đó, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo sẽ được ứng dụng để định vị, phân loại mức độ khẩn cấp và hỗ trợ xử trí ngay từ khi tiếp nhận cuộc gọi. Dữ liệu y tế điện tử cho phép kíp cấp cứu tiếp cận thông tin bệnh nhân ngay trên đường vận chuyển, nâng cao độ chính xác và tốc độ xử trí.

Đề án đặt ra các mục tiêu cụ thể: đến năm 2030, 100% tỉnh, thành phố có hệ thống cấp cứu ngoại viện hoàn chỉnh; thời gian tiếp cận hiện trường khoảng 8 phút tại đô thị và 15 phút tại nông thôn; toàn bộ nhân lực được đào tạo và cấp chứng chỉ hành nghề; nâng tỷ lệ xe cứu thương lên mức đáp ứng nhu cầu thực tế .

Một hướng đi mang tính chiến lược là phát triển lực lượng cấp cứu chuyên nghiệp và phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng. Mục tiêu đào tạo hàng triệu người dân biết sơ cứu cơ bản sẽ giúp tận dụng “thời gian vàng” trước khi lực lượng y tế tiếp cận hiện trường.

Điểm cốt lõi của cách tiếp cận mới là coi cấp cứu ngoại viện không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế, mà là hệ thống liên ngành, huy động cả công an, cứu hộ, giao thông và cộng đồng cùng tham gia.

Cấp cứu ngoại viện, xét đến cùng, là cuộc đua với thời gian. Khi hệ thống được tổ chức lại theo hướng chuyên nghiệp, đồng bộ và hiện đại, mỗi phút giành lại được sẽ đồng nghĩa với thêm một cơ hội sống.

Nếu không lấp đầy khoảng trống này, cái giá phải trả sẽ tiếp tục là những sinh mạng mất đi ngay trước khi kịp đến bệnh viện. Nhưng nếu làm được, cấp cứu ngoại viện sẽ trở thành tuyến bảo vệ vững chắc nhất của hệ thống y tế – nơi sự sống được giữ lại từ những phút đầu tiên.

Đức Trân

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/lap-khoang-trong-cap-cuu-ngoai-vien.html