Dự lễ hội có các đồng chí: Đinh Công Sứ - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Thị Hải Nhung - Phó Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam; đại diện một số sở, ngành cùng đông đảo Nhân dân và du khách thập phương. Lễ hội được tổ chức trong 3 ngày, từ 14 - 16/5/2026 với chủ đề “Suối nguồn Toàn Thắng - Hội tụ du lịch, gắn kết cộng đồng”.
Chương trình nghệ thuật đặc sắc tại lễ khai mạc.
Lễ hội Đánh cá suối truyền thống là hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc gắn với đời sống sản xuất nông nghiệp lúa nước của người Mường, xã Lỗ Sơn trước đây, nay thuộc các xóm Chiềng Đồi, Đồi Bệ và Tân Lập của xã Toàn Thắng. Theo quan niệm dân gian, sau khi hoàn thành việc cấy lúa, người dân tổ chức đánh cá tập thể tại các khoang suối để cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng tốt tươi, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Công Sứ đánh trống khai hội.
Ngay từ sáng sớm, khu vực sân lễ hội tại xóm Tân Lập cùng các khoang suối Khoang Lở, Khoang Tló đã rộn ràng tiếng chiêng, tiếng trống và sắc màu trang phục truyền thống của đồng bào Mường. Người dân địa phương cùng du khách hào hứng tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian mang đậm bản sắc vùng Mường cổ.
Phó Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam Nguyễn Thị Hải Nhung tặng quà xã Toàn Thắng.
Phát biểu khai mạc lễ hội, Chủ tịch UBND xã Toàn Thắng Nguyễn Vũ Hùng nhấn mạnh: Lễ hội không chỉ là hoạt động văn hóa tín ngưỡng truyền thống của đồng bào Mường mà còn góp phần giáo dục thế hệ trẻ về ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao tinh thần đoàn kết cộng đồng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Từ một hoạt động sinh hoạt văn hóa cộng đồng của người Mường vùng Thạch Bi trước đây, đến nay lễ hội đã trở thành ngày hội lớn mang đậm dấu ấn văn hóa dân gian vùng Mường.
Theo truyền thuyết của người Mường, ông Hun, chàng Hin và bà Ưới Lục là những người có công đắp đập, đào mương dẫn nước, truyền dạy kỹ thuật sản xuất cho cư dân địa phương. Để ghi nhớ công lao ấy, Nhân dân đã lập miếu thờ tại Khoang Lở và duy trì lễ hội qua nhiều thế hệ. Những con cá lớn nhất sau khi đánh bắt được người dân lựa chọn dâng cúng Thành hoàng như một nghi thức thiêng liêng, thể hiện lòng biết ơn tổ tiên.
Đại diện lãnh đạo xã Toàn Thắng thực hiện nghi thức quăng mẻ chài đầu tiên.
Điểm nhấn của lễ hội là hoạt động đánh cá tập thể tại các khoang suối. Hàng trăm người dân mang theo vó, lưới, nơm, chài cùng xuống suối bắt cá trong tiếng reo hò, cổ vũ náo nhiệt của du khách hai bên bờ. Không khí lễ hội thêm sôi động với các hoạt động trải nghiệm như chèo bè mảng, quăng chài, bắn nỏ, kéo co, bơi lội, bóng chuyền và chạy việt dã.
Một trong những hoạt động thu hút đông đảo người dân và du khách là chương trình hòa tấu 200 chiêng Mường với âm thanh vang vọng giữa núi rừng, tái hiện không gian văn hóa đặc trưng của đồng bào Mường. Bên cạnh đó, các tiết mục hát đối giao duyên, dân ca Mường, thi đan lát dụng cụ đánh bắt cá truyền thống và thi chế biến ẩm thực dân tộc cũng để lại nhiều ấn tượng.
Mẻ cá đầu tiên đánh bắt được sẽ được dâng cúng Thành hoàng làng.
Khu vực trưng bày nông sản, sản phẩm thủ công truyền thống của 22 xóm trên địa bàn xã thu hút đông đảo người dân tham quan, mua sắm. Nhiều sản phẩm đặc trưng như măng rừng, rau sạch, rượu cần, cá suối và các sản phẩm đan lát thủ công được giới thiệu, quảng bá tới du khách.
Xã Toàn Thắng đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị đưa Lễ hội Đánh cá suối truyền thống vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Những năm gần đây, nhờ đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số và mạng xã hội, lễ hội ngày càng được biết đến rộng rãi, thu hút hàng nghìn lượt du khách tìm về trải nghiệm không gian văn hóa Mường đặc sắc.
Quang cảnh đánh bắt cá của người dân sau lễ khai hội.
Điểm mới của lễ hội năm 2026 là việc gắn hoạt động văn hóa với công tác bảo vệ môi trường và tái tạo nguồn lợi thủy sản. Địa phương đã tổ chức thả cá tại khu vực Khoang Lở nhằm tái tạo nguồn lợi thủy sản, góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường sinh thái trong cộng đồng.
Hồng Duyên