Lễ hội Đền Sái với nghi thức 'rước Vua sống' đón nhận Di sản quốc gia

3 giờ trướcBài gốc

Ngày 27/2 (tức 11 tháng Giêng năm Bính Ngọ), xã Thư Lâm (TP. Hà Nội) tổ chức Lễ công bố Quyết định ghi danh Lễ hội Đền Sái vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; đồng thời khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo Đình Thụy Lôi và khai mạc Lễ hội Đền Sái Xuân Bính Ngọ 2026.

Dự buổi lễ có bà Lâm Thị Phương Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV, Thứ trưởng Thường trực Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng đại diện các sở, ngành và đông đảo Nhân dân địa phương.

Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao Quyết định ghi danh Lễ hội Đền Sái vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho đại diện xã Thư Lâm.

Theo Quyết định số 2198/QĐ-BVHTTDL ngày 27/6/2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Lễ hội Đền Sái được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự kiện không chỉ là niềm tự hào của địa phương mà còn khẳng định giá trị bền vững của một lễ hội dân gian tiêu biểu vùng châu thổ sông Hồng.

Nghi thức “rước Vua sống” – điểm nhấn độc đáo làm nên bản sắc riêng của Lễ hội Đền Sái.

Lễ hội Đền Sái gắn với tín ngưỡng thờ Đức Huyền Thiên Trấn Vũ, vị thần được Nhân dân suy tôn là bậc thánh linh phù trợ An Dương Vương trong buổi đầu dựng nước. Truyền thuyết kể rằng khi xây thành Cổ Loa, nhà vua gặp nhiều trở ngại do yêu ma quấy phá, nhưng nhờ sự trợ giúp của thần linh, công cuộc xây thành hoàn tất. Để tạ ơn, vua lập đền thờ trên núi Sái và giao dân làng thay mặt triều đình thực hành nghi lễ hằng năm.

Người được chọn vào vai Vua thực hiện nghi lễ bái yết trong tiếng trống, tiếng chiêng rộn ràng.

Từ đó, nghi thức rước vua với việc người dân đóng vai nhà vua cùng các chức danh đại diện triều đình trở thành nét độc đáo, tạo nên bản sắc riêng của lễ hội. Dù từng có giai đoạn gián đoạn do chiến tranh, lễ hội vẫn được cộng đồng khôi phục, gìn giữ các nghi thức cốt lõi, bảo đảm tính nguyên bản trong đời sống đương đại.

Đoàn rước với đầy đủ các chức danh truyền thống tái hiện nghi thức triều đình xưa.

Không gian thực hành di sản gồm: Đền Sái (Cung Kim Khuyết), Đình Thụy Lôi, đền Thượng và các tuyến rước truyền thống. Đây không chỉ là hệ thống di tích mà còn là chỉnh thể văn hóa, tâm linh, nơi các nghi lễ, tế tự và sinh hoạt cộng đồng diễn ra xuyên suốt nhiều thế hệ.

Không gian linh thiêng tại Đền Sái trong ngày khai hội Xuân Bính Ngọ 2026.

Điểm đặc sắc làm nên sức hấp dẫn và giá trị nổi bật của lễ hội chính là nghi thức “rước vua sống”. Khác với nhiều lễ hội chỉ mang tính tái hiện biểu tượng, tại Đền Sái, người được chọn vào vai vua phải đáp ứng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về nhân thân, uy tín và đạo đức trong cộng đồng. Trong thời gian đảm nhiệm vai trò, “vua” và các chức danh đi kèm phải tuân thủ quy định chặt chẽ về sinh hoạt, lời nói, ứng xử, thể hiện sự tôn kính và trách nhiệm trước thần linh và nhân dân.

Nghi lễ tế truyền thống được thực hiện trang trọng, bảo đảm đúng nghi thức cổ truyền.

Nghi lễ “rước vua sống” không đơn thuần là diễn xướng dân gian mà là một hình thức thực hành ký ức lịch sử tập thể. Thông qua việc cộng đồng “trao quyền” biểu trưng cho một cá nhân đại diện, lễ hội tái hiện mối quan hệ giữa triều đình và làng xã trong lịch sử, đồng thời phản ánh cấu trúc tổ chức, tính kỷ luật và tinh thần cố kết cộng đồng đặc trưng của xã hội truyền thống vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Các bô lão và đại diện dòng họ tham gia chuẩn bị lễ vật, thể hiện sự chung tay của cộng đồng.

Giá trị văn hóa của rước vua sống còn nằm ở khả năng kết nối các thế hệ. Từ khâu tuyển chọn, tập luyện nghi lễ, chuẩn bị phục trang, tế khí đến tổ chức đoàn rước, mỗi công đoạn đều có sự tham gia của các dòng họ, các giáp, các tầng lớp cư dân. Quá trình ấy vừa là thực hành tín ngưỡng, vừa là quá trình truyền dạy tri thức dân gian, quy tắc ứng xử và ý thức cộng đồng.

Chính tính độc đáo, liên tục và sự tham gia chủ động của cộng đồng đã tạo nên sức sống bền bỉ cho Lễ hội Đền Sái. Đây cũng là cơ sở quan trọng để lễ hội được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, không chỉ vì yếu tố lịch sử, mà còn bởi giá trị xã hội đương đại và khả năng duy trì bền vững trong đời sống cộng đồng.

Lễ hội Đền Sái trở thành điểm hẹn văn hóa đầu xuân, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương.

Cùng dịp đón nhận danh hiệu di sản, địa phương khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo Đình Thụy Lôi – di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia được xếp hạng từ năm 1986. Sau thời gian dài chịu tác động của thời gian và khí hậu, nhiều hạng mục xuống cấp đã được trùng tu trên nguyên tắc bảo tồn tối đa yếu tố gốc, giữ gìn cấu kiện và hình thái kiến trúc truyền thống.

Dự án khởi công từ tháng 12/2024, với tổng mức đầu tư gần 40 tỷ đồng. Việc hoàn thành công trình góp phần khôi phục diện mạo di tích, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân, đồng thời củng cố không gian thực hành Lễ hội Đền Sái theo hướng bền vững.

Hải Hà – Lê Thanh – Đồng Toàn/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/van-hoa/le-hoi-den-sai-voi-nghi-thuc-ruoc-vua-song-don-nhan-di-san-quoc-gia-post1271655.vov