Lễ hội đền Sượt Hải Phòng: Nét đẹp văn hóa tâm linh giàu giá trị lịch sử

3 giờ trướcBài gốc

Giữa không gian văn hóa lâu đời của xứ Bắc, cụm di tích đình đền Sượt nổi lên như một điểm tựa tâm linh giàu giá trị lịch sử, nơi lưu giữ ký ức về một bậc công thần trung liệt của dân tộc – Đại vương Vũ Hựu (1472 – 1520). Không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng, đền Sượt Hải Phòng (Hải Dương cũ) còn là trung tâm của một lễ hội truyền thống đặc sắc, góp phần làm nên bản sắc văn hóa cộng đồng bền vững qua nhiều thế hệ.

Đại vương Vũ Hựu là một danh tướng thời Lê, người có nhiều công lao trong việc bảo vệ bờ cõi đất nước. Ông từng tham gia chinh chiến, lập nhiều chiến công trong các cuộc đánh giặc Ai Lao và giặc Chiêm, góp phần giữ vững nền độc lập và sự ổn định của quốc gia. Đền Sượt được xây dựng ngay trên chính mảnh đất nơi ông ra đời. Khi vinh quy bái tổ, ông đã cho sửa lại nơi đây thành nhà quan cư để làm chốn nghỉ chân mỗi khi về làng. Sau khi ông qua đời, để tưởng nhớ công lao và đức độ của vị anh hùng, người dân đã lập đền thờ trên nền nhà cũ, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với bậc tiền nhân.

Hình ảnh đua thuyền chải chào mừng lễ hội truyền thống Đền - Đình Sượt năm 2026

Trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, đền Sượt ngày nay vẫn giữ được dáng vẻ cổ kính, uy nghiêm. Công trình hiện tại là kết quả của các đợt trùng tu lớn dưới triều Nguyễn, vào năm Tự Đức thứ 34 (1881) và Khải Định thứ 9 (1924). Đền quay mặt về hướng Tây, được xây dựng theo kiến trúc chữ Công (I) gồm ba hạng mục chính: tòa bái đường, ống muống và hậu cung, tạo nên một tổng thể hài hòa, chặt chẽ.

Nổi bật trong kiến trúc đền là tòa cổ các được thiết kế theo kiểu chồng diêm hai tầng, lợp ngói mũi, mang đậm dấu ấn nghệ thuật truyền thống. Tòa bái đường dài 14,6m, rộng 8m với năm gian, hai đầu hồi xây kín. Trên mái, hình ảnh đôi rồng lớn uốn lượn, chầu về tòa cổ các, tạo nên vẻ uy nghi, linh thiêng. Bên dưới là hệ thống 20 cột gỗ lim vững chãi, đặt trên các tảng đá xanh chạm khắc hoa sen tinh xảo. Các chi tiết chạm trổ trên vì kèo mang đậm nét sinh hoạt đời thường, phản ánh đời sống dân gian gần gũi, giản dị.

Hình ảnh thi kéo co, chào mừng lễ hội truyền thống Đền - Đình Sượt năm 2026

Không gian hậu cung gồm ba gian, được xây dựng theo kiểu con chồng đấu sen, với nhiều họa tiết trang trí công phu như hổ phù, nghê chầu. Bên trong là khám thờ lớn chạm lưỡng long chầu nguyệt, đặt ngai và bài vị Đại vương với dòng chữ: “Minh quốc linh ứng, hiển hựu đại vương”. Đây là nơi linh thiêng nhất của đền, thể hiện sự tôn kính tuyệt đối của nhân dân đối với vị thành hoàng.

Bao quanh khu chính điện là hệ thống giải vũ xây song song với gian ống muống, tạo nên không gian khép kín, như cánh tay ôm trọn ngôi đền. Đặc biệt, tại bậc tam cấp còn có đôi nghê đá cổ được tạc từ năm 1721, dưới triều vua Lê Dụ Tông, mang giá trị nghệ thuật và lịch sử cao. Trong khuôn viên đền còn có một giếng cổ hình bát giác, đường kính 1,5m – nơi tương truyền Đại vương Vũ Hựu được sinh ra, càng làm tăng thêm tính linh thiêng cho di tích.

Không chỉ có giá trị về kiến trúc, đền Sượt còn lưu giữ nhiều di vật quý như ngai thờ, bài vị, câu đối khảm trai, bộ bát cống, bát biểu, thanh đao và cuốn ngọc phả… Tất cả góp phần tạo nên một không gian văn hóa đặc trưng của thời Nguyễn, phản ánh rõ nét truyền thống tín ngưỡng và nghệ thuật dân gian Việt Nam.

Với những giá trị đặc biệt đó, cụm di tích đình – đền Sượt đã được xếp hạng di tích quốc gia vào năm 1993. Đến năm 2020, lễ hội đền – đình Sượt tiếp tục được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đồng thời di tích cũng được công nhận là điểm du lịch cấp thành phố, thu hút ngày càng đông du khách trong và ngoài nước.

Lễ hội đền – đình Sượt được tổ chức thường niên từ ngày 10 đến ngày 12 tháng 3 âm lịch, trong đó ngày 10 là ngày trọng hội, kỷ niệm ngày sinh của Đại vương Vũ Hựu. Đây là dịp để người dân tưởng nhớ công lao của vị anh hùng dân tộc, đồng thời cầu mong quốc thái dân an, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no.

Một trong những nghi lễ đặc sắc nhất của lễ hội là lễ Mộc dục (tắm tượng), được tổ chức vào đúng giờ Thìn thời điểm được cho là giờ sinh của Đại vương. Nghi lễ này không chỉ mang ý nghĩa thanh tẩy, mà còn tái hiện lại khoảnh khắc thiêng liêng trong truyền thuyết về sự ra đời của vị thành hoàng, tạo nên dấu ấn riêng biệt cho lễ hội đền Sượt.

Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều trò chơi dân gian hấp dẫn như chọi gà, cờ tướng và đặc biệt là trò đánh bệt (đánh hổ) – hoạt động thu hút đông đảo người tham gia và cổ vũ. Không khí lễ hội vì thế luôn náo nhiệt, rộn ràng, trở thành điểm hẹn văn hóa của người dân địa phương và du khách thập phương.

Lễ hội đền Sượt không chỉ là dịp sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là không gian bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Qua từng mùa lễ hội, những nét đẹp ấy tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa, góp phần khẳng định sức sống bền bỉ của di sản văn hóa dân tộc trong đời sống hiện đại.

Có thể nói, đền Sượt và lễ hội nơi đây là sự kết tinh hài hòa giữa lịch sử, kiến trúc và đời sống tinh thần của cộng đồng. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn là một điểm đến giàu giá trị, góp phần làm phong phú thêm bản đồ văn hóa du lịch Việt Nam.

Huy Tưởng

Nguồn Tạp chí Công thương : https://tapchicongthuong.vn/le-hoi-den-suot-hai-phong--net-dep-van-hoa-tam-linh-giau-gia-tri-lich-su-513580.htm