Lễ hội Kanagawa tại Hà Nội. Ảnh: Hoàng Linh
Năm 1992 đánh dấu thời điểm Oktoberfest - lễ hội bia Đức thường niên tại nước ta - khởi động. Sự kiện do Hiệp hội Doanh nghiệp Đức (GBA) tại Việt Nam phối hợp tổ chức với mục tiêu ban đầu là giới thiệu văn hóa ẩm thực truyền thống của Đức. Tuy nhiên, sau hơn ba thập niên, Oktoberfest Vietnam đã vượt khỏi khuôn khổ một lễ hội giải trí đơn thuần, thu hút hàng nghìn người tham dự mỗi năm tại Thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Cùng khoảng thời gian này, Lễ hội Việt - Pháp - tiền thân của Huế Festival, cũng đã vươn mình từ một sự kiện văn hóa có tính chất đối ngoại sang chứa đựng giá trị thương mại cao.
Không riêng Oktoberfest hay Huế Festival, lúc này nhiều lễ hội do các quốc gia và tổ chức quốc tế tổ chức tại Việt Nam đang phát huy vai trò tương tự. Có thể kể đến Lễ hội Việt - Nhật lần thứ 11 năm 2026 (Japan Vietnam Festival, JVF 11), các lễ hội Việt Nam - Hàn Quốc, như: Chương trình “Con đường hữu nghị Hàn Quốc - Việt Nam”, cũng như các ngày hội văn hóa châu Âu do Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam chủ trì.
Điểm chung của các sự kiện là bên cạnh các tiết mục biểu diễn nghệ thuật, ẩm thực, còn có đủ hoạt động hội chợ, triển lãm, giao lưu cộng đồng... Những hoạt động này giúp sự kiện trở thành điểm hẹn quen thuộc của cộng đồng doanh nghiệp các nước, mở ra cơ hội để các gian hàng doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm, mở rộng kênh tiếp cận thị trường Việt Nam.
Lễ hội Oktoberfest Vietnam năm 2025 còn mang ý nghĩa kỷ niệm 30 năm thành lập Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam (GBA). Ảnh: GBA
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp trong nước có cơ hội tìm hiểu xu hướng tiêu dùng, kết nối đối tác và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Các sự kiện cũng thúc đẩy du lịch khi thu hút lượng lớn khách quốc tế và khách trong nước, đóng góp cho tăng trưởng dịch vụ và quảng bá hình ảnh điểm đến Việt Nam.
Điều này thể hiện rõ qua những nhận định. Phát biểu tại kỳ tổ chức năm 2025 - cũng là lần đầu tiên ở thành phố Đà Nẵng, Chủ tịch GBA Alexander Ziehe khẳng định, Oktoberfest không chỉ là lễ hội mà còn là cầu nối củng cố tình hữu nghị lâu bền giữa Đức và Việt Nam.
Phát biểu tại buổi gặp gỡ với Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng hồi tháng 3-2026, Cố vấn đặc biệt Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật - Việt Takebe Tsutomu cho biết, JVF 11 diễn ra tại thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút hơn 458.000 lượt khách tham dự, đồng thời bày tỏ kỳ vọng có thể đưa hoạt động này tới Thủ đô Hà Nội trong tương lai gần.
Nói về Lễ hội "Hương vị Australia" ngày 18-4, bà Sarah Hooper, Tổng Lãnh sự Australia tại thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, chương trình là dịp quan trọng để tăng cường kết nối kinh doanh, giao lưu văn hóa và đưa các sản phẩm chất lượng cao của Australia đến gần hơn với người tiêu dùng Việt Nam.
Bên cạnh các sự kiện cấp quốc gia, xu hướng hợp tác địa phương thông qua các lễ hội quốc tế cũng nổi lên ngày một rõ rệt. Lễ hội Kanagawa tại Hà Nội diễn ra thường niên không chỉ giới thiệu văn hóa Nhật Bản, mà còn lồng ghép các hoạt động xúc tiến đầu tư, kết nối doanh nghiệp và giao lưu thanh niên giữa hai địa phương.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng gặp gỡ Cố vấn đặc biệt Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật - Việt Takebe Tsutomu. Ảnh: Hoàng Linh
Trong kỳ gần nhất vào tháng 11-2025, khu gian hàng trưng bày - giới thiệu sản phẩm đặc trưng, tuyến du lịch, giáo dục - du học, công nghệ - dịch vụ của Kanagawa, đã mang tới cho công chúng Thủ đô cái nhìn đầy đủ về vùng đất giàu truyền thống của đất nước mặt trời mọc. Qua đó, quan hệ hợp tác giữa một địa phương của Nhật Bản với Thủ đô Hà Nội tiếp tục được cụ thể hóa một cách thiết thực.
Với các kỳ lễ hội quốc tế được tổ chức bài bản và có định hướng như vậy, mỗi địa phương có thể chủ động quảng bá trực tiếp môi trường đầu tư, tìm kiếm đối tác và thúc đẩy hợp tác với các địa phương nước bạn một cách linh hoạt. Không giống các hiệp định hay dự án lớn giữa hai nước cần nhiều thời gian đàm phán và phê chuẩn, lễ hội quốc tế tạo ra môi trường linh hoạt, nơi các mối quan hệ có thể được hình thành và phát triển nhanh chóng. Đây chính là những giá trị gia tăng quan trọng, biến lễ hội từ hoạt động văn hóa thành công cụ hỗ trợ phát triển kinh tế. Cách tiếp cận này phù hợp với bối cảnh toàn cầu hóa, khi vai trò của các địa phương ngày càng được đề cao trong mạng lưới hợp tác quốc tế.
Ngoài ra, các lễ hội quốc tế còn là kênh ngoại giao nhân dân đáng ghi nhận. Những tương tác trong các hoạt động góp phần xây dựng niềm tin và sự hiểu biết lẫn nhau - yếu tố quan trọng trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Hội thảo xúc tiến thương mại và du lịch Nhật Bản là hoạt động đáng chú ý trong khuôn khổ Lễ hội Việt - Nhật thường niên. Ảnh: Báo Chính phủ
Dĩ nhiên, để các lễ hội quốc tế thực sự trở thành “nền tảng hợp tác mềm” bền vững, vẫn còn không ít thách thức. Một số sự kiện còn mang tính thời vụ, thiếu sự liên kết dài hạn, cũng như sự kết nối với những chương trình hợp tác dài hạn và bền vững. Nguy cơ thương mại hóa quá mức cũng có thể làm giảm chiều sâu văn hóa - yếu tố cốt lõi tạo nên sức hấp dẫn của lễ hội. Trong bối cảnh như vậy, việc nâng cao năng lực tổ chức, tăng cường vai trò chủ động từ phía Việt Nam trong định hướng nội dung và kết nối đối tác sẽ là yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới. Bên cạnh đó, cũng cần tăng cường liên kết giữa các lễ hội với chiến lược phát triển kinh tế - đối ngoại của đất nước.
Nhìn chung, sự hiện diện ngày một sôi động của các lễ hội quốc tế ngay tại Việt Nam phản ánh một khía cạnh quan trọng trong tiến trình hội nhập của đất nước. Khi được gắn kết với chiến lược phát triển kinh tế - đối ngoại, mỗi lễ hội không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà còn là một “cầu nối mềm”, góp phần thúc đẩy hợp tác đa lĩnh vực và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Nguyễn Thúc Hoàng Linh