Lệch 0,25 điểm phúc khảo phải đối thoại – tăng minh bạch, công bằng

2 giờ trướcBài gốc

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 13 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế thi tốt nghiệp THPT ban hành kèm theo Thông tư số 24 ngày 24/12/2024 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.

Một trong những điểm mới đáng chú ý, theo quy định mới, bài thi có điểm phúc khảo lệch so với điểm chấm đợt đầu (đã công bố) từ 0,25 điểm trở lên được điều chỉnh điểm. Đồng thời, tất cả trường hợp điều chỉnh điểm đều phải tổ chức đối thoại trực tiếp giữa các giám khảo đợt đầu và giám khảo chấm phúc khảo (có ghi biên bản). Trường hợp phát hiện biểu hiện tiêu cực, phải báo cáo lãnh đạo ban phúc khảo để xử lý theo quy định.

Quy định mới nhằm bảo đảm tính chặt chẽ, nghiêm túc, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh tiêu cực trong quá trình phúc khảo bài thi song cũng gia tăng áp lực với các giám khảo chấm thi.

Ảnh minh họa

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, đây là một cải tiến để hoàn thiện quy trình phúc khảo, thể hiện sự nghiêm túc và quyết tâm của Bộ GD&ĐT trong việc đảm bảo công bằng và minh bạch cho thí sinh.

Cần chuẩn bị kỹ lưỡng để có thể đối thoại một cách chuyên nghiệp

PGS.TS Trần Thành Nam nhìn nhận thế nào về quy định mới trên?

Theo tôi, về lý thuyết đây là một cải tiến để hoàn thiện quy trình phúc khảo, thể hiện sự nghiêm túc và quyết tâm của Bộ GD&ĐT trong việc đảm bảo công bằng và minh bạch cho thí sinh.

Việc yêu cầu tổ chức đối thoại trực tiếp giữa hai nhóm giám khảo không chỉ là một quy trình kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa nhân văn khi các giám khảo có cơ hội chia sẻ quan điểm chấm để đánh giá đúng mức năng lực tư duy phản biện hay sự sáng tạo của người học đặc biệt trong các môn thi tự luận như Ngữ văn.

Quy định này cũng sẽ tạo áp lực tích cực lên cả hai nhóm giám khảo buộc họ phải làm việc cẩn trọng và có trách nhiệm hơn, bám sát tiêu chí đáp án.

Tất nhiên, với quy định này, tỉ lệ đối thoại sẽ nhiều hơn và chúng ta cần chuẩn bị kỹ lưỡng để có thể đối thoại một cách chuyên nghiệp, nhanh gọn, đảm bảo tiến độ. Việc ghi biên bản cũng cần chuẩn hóa thành biểu mẫu nhất quán đủ cơ sở pháp lý quan trọng, lưu giữ để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát sau này.

Tăng áp lực với giám khảo nhưng áp lực cần thiết và tích cực

Như ông nói ở trên, với quy định mới trên tỉ lệ đối thoại sẽ nhiều hơn. Việc này có làm tăng áp lực đối với hai nhóm giám khảo?

Đúng là áp lực sẽ tăng lên, nhưng tôi cho rằng đây là áp lực cần thiết và tích cực. Trong bất kỳ hệ thống nào, việc nâng cao tiêu chuẩn đều đi kèm với yêu cầu cao hơn về năng lực và trách nhiệm của người thực hiện. Tuy nhiên, chúng ta cần nhìn nhận vấn đề này một cách toàn diện.

Về lợi ích, quy định này tạo ra cơ chế kiểm tra chéo tự nhiên. Khi biết rằng mọi thay đổi điểm đều phải đối thoại và giải trình, giám khảo sẽ có xu hướng cẩn trọng hơn trong từng quyết định chấm điểm. Điều này đặc biệt quan trọng với các môn thi tự luận, nơi yếu tố chủ quan của người chấm có ảnh hưởng lớn đến kết quả. Sự hiện diện của quy trình đối thoại cũng góp phần hạn chế tối đa các biểu hiện tiêu cực, cũng như sự thiếu nhất quán của từng giám khảo cũng như mức độ chặt tay, nới tay giữa các giám khảo khác nhau.

Về thách thức, các giáo viên chấm thi cần được trang bị kỹ năng giao tiếp chuyên nghiệp để tham gia đối thoại một cách hiệu quả. Họ cần học cách trình bày quan điểm một cách logic, có căn cứ, đồng thời biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến chuyên môn của đồng nghiệp và đưa ra quyết định nhanh.

Vì vậy, cần tổ chức các đợt tập huấn chuyên sâu về quy trình đối thoại cho đội ngũ giám khảo. Đồng thời, cần xây dựng bộ hướng dẫn chi tiết về cách thức tiến hành đối thoại, bao gồm các biểu mẫu, quy trình chuẩn và các tình huống thường gặp. Việc này giúp giảm bớt lo lắng cho giáo viên và đảm bảo tính thống nhất trong triển khai trên cả nước.

Chúng ta cũng cần nghiên cứu về thời gian dự phòng vì nếu lấy mốc mức chênh 0,25 điểm sẽ có rất nhiều bài phải thực hiện đối thoại.

PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội

Lời khuyên cho các thí sinh

Mức điều chỉnh từ 0,25 điểm trong bối cảnh xét tuyển đại học hiện nay là yếu tố mang tính quyết định đối với cơ hội học tập của thí sinh. PGS.TS Trần Thành Nam có lời khuyên nào cho các thí sinh?

Thực tế, 0,25 điểm có thể thay đổi hoàn toàn cơ hội xét tuyển của một thí sinh, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt như hiện nay. Vì vậy, tôi có một số lời khuyên cụ thể cho các thí sinh:

Thứ nhất, hãy tìm hiểu kỹ quy định mới. Thí sinh cần nắm rõ quyền lợi của mình trong quy trình phúc khảo, bao gồm thời hạn nộp đơn (được rút ngắn từ 10 ngày xuống còn 5 ngày), điều kiện được điều chỉnh điểm và quyền lợi khi tham gia phúc khảo. Việc am hiểu quy định giúp thí sinh chủ động trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Thứ hai, cân nhắc kỹ trước khi nộp đơn phúc khảo. Không phải mọi trường hợp đều nên phúc khảo. Thí sinh cần tự đánh giá bài làm của mình một cách khách quan, tham khảo ý kiến giáo viên bộ môn để xác định xem việc phúc khảo có thực sự cần thiết hay không. Đặc biệt với các môn tự luận, thí sinh nên xem lại bài thi đã được quét (nếu có) để có cơ sở đánh giá.

Thứ ba, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và chính xác. Khi quyết định phúc khảo, thí sinh cần chuẩn bị hồ sơ theo đúng quy định, nộp đúng hạn và tại đúng nơi quy định. Mọi sai sót về thủ tục đều có thể ảnh hưởng đến quyền lợi phúc khảo của thí sinh.

Thứ tư, giữ tâm thế bình tĩnh và tích cực. Kết quả phúc khảo có thể tăng điểm, giữ nguyên hoặc thậm chí giảm điểm so với đợt chấm đầu. Thí sinh cần chuẩn bị tinh thần cho mọi tình huống. Dù kết quả ra sao, việc phúc khảo là cơ hội để đảm bảo công bằng, và thí sinh cần tôn trọng quyết định cuối cùng của hội đồng phúc khảo.

Thứ năm, không nên đặt quá nhiều kỳ vọng vào phúc khảo. Phúc khảo là quyền lợi hợp pháp của thí sinh, nhưng không phải là "thẻ bài phép thuật" để thay đổi kết quả. Hãy tin rằng với quy định này, các giám khảo sẽ chấm rất cẩn trọng để không sai sót vì có thể ảnh hưởng đến uy tín của họ cũng như sẽ mất thêm nhiều thời gian để đối thoại. Thí sinh nên tập trung năng lượng vào việc chuẩn bị cho các phương án xét tuyển khác nhau, bao gồm cả xét tuyển bằng học bạ và các phương thức xét tuyển khác mà trường đại học cung cấp. Trong bối cảnh tuyển sinh hiện nay, thí sinh có nhiều lựa chọn hơn trước, vì vậy việc đa dạng hóa phương án xét tuyển là chiến lược thông minh.

Quy định mới về phúc khảo thi tốt nghiệp THPT năm 2026 thể hiện nỗ lực không ngừng của Bộ GD&ĐT trong việc hoàn thiện hệ thống thi cử, hướng tới mục tiêu công bằng, minh bạch và chuyên nghiệp. Dù việc triển khai có thể gặp một số thách thức ban đầu, gây áp lực cho giám khảo và hệ thống chuẩn bị nhưng về lâu dài, quy định này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho thí sinh. Các thí sinh cần chủ động tìm hiểu, chuẩn bị kỹ lưỡng và giữ tâm thế tích cực để tận dụng tối đa quyền lợi của mình trong quy trình này.

Xin cảm ơn PGS.TS Trần Thành Nam về cuộc trao đổi trên!