Liên Hợp Quốc bỏ phiếu ủng hộ hành động mạnh mẽ về biến đổi khí hậu bất chấp những nỗ lực cản trở từ Mỹ và các quốc gia sản xuất dầu mỏ khác. Ảnh: AP.
Cơ quan gồm 193 thành viên đã thông qua một nghị quyết không mang tính ràng buộc, ủng hộ ý kiến tư vấn mang tính bước ngoặt của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), cơ quan tư pháp cao nhất của Liên hợp quốc, được đưa ra hồi tháng 7 năm ngoái, trong đó cho rằng việc các quốc gia không bảo vệ hành tinh trước biến đổi khí hậu là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế.
Trong một tuyên bố, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhấn mạnh: “Tòa án cao nhất thế giới đã lên tiếng. Hôm nay, Đại hội đồng đã đưa ra câu trả lời.” Ông cho rằng đây là “sự khẳng định mạnh mẽ đối với luật pháp quốc tế, công lý khí hậu, khoa học và trách nhiệm của các quốc gia trong việc bảo vệ người dân trước cuộc khủng hoảng khí hậu ngày càng nghiêm trọng”.
Kết quả bỏ phiếu là 141 phiếu thuận, 8 phiếu chống và 28 phiếu trắng. Mỹ, Nga, Iran và Ả Rập Xê Út, những quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn và phát thải khí nhà kính hàng đầu, nằm trong nhóm phản đối nghị quyết. Biến đổi khí hậu chủ yếu bắt nguồn từ việc đốt than đá, dầu mỏ và khí đốt.
Nội dung nghị quyết bao gồm việc xây dựng kế hoạch hành động khí hậu cấp quốc gia nhằm hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới ngưỡng 1,5 độ C; từng bước chấm dứt trợ cấp cho hoạt động thăm dò, sản xuất và khai thác nhiên liệu hóa thạch; đồng thời kêu gọi các bên vi phạm phải “bồi thường đầy đủ” cho những thiệt hại gây ra.
Hiệp định khí hậu Paris năm 2015 đặt mục tiêu giữ mức tăng nhiệt độ toàn cầu không vượt quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp vào giữa thế kỷ XIX. Mục tiêu này từng được xem là điều kiện “1,5 độ để duy trì sự sống”, song hiện các nhà khoa học cho rằng ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, nhiệt độ toàn cầu vẫn có thể vượt ngưỡng trên.
Dự thảo nghị quyết ban đầu bao gồm ngôn từ mạnh mẽ hơn từ ý kiến của ICJ, trong đó đề xuất thành lập một “Cơ quan đăng ký thiệt hại quốc tế” nhằm ghi nhận bằng chứng và yêu cầu bồi thường. Tuy nhiên, nội dung này đã bị loại bỏ sau gần một chục vòng tham vấn để nhận được sự ủng hộ rộng rãi hơn.
Nghị quyết được thông qua bất chấp thông tin do hãng tin AP công bố hồi tháng 2 cho biết chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã vận động các quốc gia khác gây sức ép để quốc đảo nhỏ Vanuatu, nước bảo trợ ban đầu của dự thảo, rút văn kiện khỏi chương trình xem xét.
Khu biệt thự từng là biểu tượng ở Port Vila, Vanuatu, bị ngập một phần, ngày 19 tháng 7 năm 2025, sau khi bị nhiều cơn bão và một trận động đất tàn phá gây thiệt hại không thể khắc phục. Ảnh: AP.
Trong hướng dẫn gửi tới các đại sứ quán và lãnh sự quán Mỹ, Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ Washington “phản đối mạnh mẽ” đề xuất này và cho rằng việc thông qua nghị quyết “có thể gây ra mối đe dọa lớn đối với ngành công nghiệp Mỹ”.
Trong khi đó, đại diện Vanuatu cùng nhiều quốc đảo khác, những nước lo ngại nguy cơ bị nhấn chìm bởi biến đổi khí hậu, khẳng định việc Đại hội đồng ủng hộ ý kiến của ICJ có ý nghĩa quan trọng và được xem là bước ngoặt trong luật pháp khí hậu quốc tế.
Động thái của Đại hội đồng Liên hợp quốc diễn ra sau nhiều thập kỷ thất vọng của các quốc gia Thái Bình Dương khi chứng kiến lãnh thổ của họ dần biến mất do nước biển dâng.
Giám đốc phụ trách Liên Hợp Quốc tại Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, ông Louis Charbonneau, nhận định việc Đại hội đồng thông qua nghị quyết là sự tái khẳng định cam kết toàn cầu trong bảo vệ quyền con người, bất chấp “những nỗ lực của Mỹ và các quốc gia sản xuất dầu mỏ khác nhằm cản trở các biện pháp ứng phó biến đổi khí hậu”.
Thúy Hà
Nguồn: Reuters