Những năm gần đây, thay vì trao phong bao lì xì truyền thống, nhiều người dân hoặc gia đình trẻ lựa chọn chuyển khoản ngân hàng hoặc ví điện tử để mừng tuổi đầu năm. Hình thức thay đổi dẫn đến câu chuyện không ít người quan tâm là: tiền lì xì chuyển khoản có phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hay không?
Tiền lì xì, dù trao trực tiếp hay chuyển khoản, không thuộc nhóm tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng.
Căn cứ xác định thu nhập chịu thuế
Theo Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, thu nhập chịu thuế bao gồm các loại thu nhập như: thu nhập từ kinh doanh; từ tiền lương, tiền công; từ đầu tư vốn; chuyển nhượng vốn; chuyển nhượng bất động sản; trúng thưởng; bản quyền; nhượng quyền thương mại; nhận thừa kế; nhận quà tặng là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng…
Đáng lưu ý, Luật chỉ quy định thu thuế đối với quà tặng là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng (như nhà, đất, ô tô, xe máy, tàu thuyền…). Luật không quy định đánh thuế đối với tiền mặt hoặc tiền chuyển khoản thông thường giữa cá nhân với cá nhân trong trường hợp không gắn với hoạt động kinh doanh, tiền lương, tiền công.
Khoản 10 Điều 3 Luật Thuế TNCN nêu rõ: thu nhập chịu thuế từ nhận quà tặng là “quà tặng là chứng khoán, phần vốn góp trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh, bất động sản và các tài sản khác phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng”.
Như vậy, tiền lì xì, dù trao trực tiếp hay chuyển khoản, không thuộc nhóm tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng.
Hướng dẫn cụ thể tại văn bản dưới luật
Quy định này tiếp tục được làm rõ tại Thông tư 111/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Luật Thuế TNCN.
Tại Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các khoản thu nhập chịu thuế được liệt kê chi tiết. Đối với thu nhập từ nhận quà tặng, Thông tư cũng xác định chỉ áp dụng đối với quà tặng là chứng khoán, phần vốn góp, bất động sản và các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng.
Thông tư không quy định thu thuế đối với khoản tiền quà tặng thông thường giữa cá nhân với cá nhân.
Từ các căn cứ trên có thể khẳng định: tiền lì xì chuyển khoản giữa cá nhân với cá nhân, mang tính phong tục, không phải là thu nhập từ tiền lương, tiền công hay hoạt động kinh doanh, thì không thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân.
Phân biệt với các khoản thu nhập chịu thuế
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa tiền mừng tuổi mang tính chất quà tặng phong tục và các khoản chi trả có bản chất là thu nhập chịu thuế.
Ví dụ: tiền thưởng Tết do doanh nghiệp chi trả cho người lao động là thu nhập từ tiền lương, tiền công và thuộc diện chịu thuế TNCN theo quy định tại Điều 3 Luật Thuế TNCN và hướng dẫn tại Thông tư 111/2013/TT-BTC.
Trường hợp cá nhân nhận tiền có bản chất là thù lao dịch vụ, hoa hồng, thu nhập từ kinh doanh nhưng ghi nội dung “lì xì”, “mừng tuổi” để che giấu bản chất giao dịch thì vẫn bị xác định là thu nhập chịu thuế theo nguyên tắc quản lý thuế dựa trên bản chất thực tế của giao dịch.
Lì xì điện tử: Hình thức thay đổi, nghĩa vụ thuế không thay đổi
Việc chuyển khoản lì xì chỉ là thay đổi về phương thức giao dịch, không làm thay đổi bản chất pháp lý của khoản tiền đó. Pháp luật thuế xác định nghĩa vụ thuế căn cứ vào loại thu nhập, không căn cứ vào hình thức chuyển tiền.
Do đó, trong điều kiện thông thường, cá nhân nhận tiền mừng tuổi đầu năm qua chuyển khoản không phải kê khai, nộp thuế thu nhập cá nhân đối với khoản tiền này.
Tết là dịp trao gửi lời chúc may mắn, bình an. Việc hiểu đúng quy định pháp luật giúp người dân yên tâm sử dụng các phương thức thanh toán hiện đại mà không lo phát sinh nghĩa vụ thuế ngoài quy định.
Minh Tâm