Liên kết sản xuất, nâng cao giá trị cây chuối

3 giờ trướcBài gốc

Sản xuất manh mún

Từ lâu, cây chuối mật mốc được trồng phổ biến trên đất rừng, ít vốn đầu tư, là lựa chọn gần như duy nhất giúp nhiều hộ dân, nhất là đồng bào Vân Kiều, Pa Kô ở các xã Lao Bảo, Tân Lập, Lìa, A Dơi cải thiện đời sống. Những vườn chuối xanh mướt dọc khe suối, triền đồi vùng biên giới phía Nam của tỉnh là hình ảnh quen thuộc bám đất, bám người từ những năm khó khăn nhất, khi bà con thiếu vốn, thiếu kỹ thuật, chỉ cần “trồng xuống là có cái ăn”.

Nhưng nghịch lý cũng từ đó, càng phụ thuộc vào chuối, người dân càng dễ bị tổn thương khi thị trường biến động. Nhiều năm qua, việc tiêu thụ chuối chủ yếu thông qua thương lái, xuất theo đường tiểu ngạch sang Trung Quốc, Lào, Thái Lan. Khi thị trường thuận lợi, giá có thể tăng cao, xe tải vào tận vườn thu mua chuối; nhưng khi thị trường “đứt gãy”, người trồng chuối gần như không có phương án xoay xở.

Thực tế cho thấy, không ít vụ chuối chín rộ nhưng tiêu thụ chậm, bị ép giá xuống thấp từ 2.000-4.000 đồng/kg, người dân bán cũng lỗ mà không bán thì càng thiệt hại. Nhiều gia đình từng chặt bỏ chuối để trồng cây khác, rồi lại quay về với chuối vì không có lựa chọn phù hợp hơn. Cái vòng luẩn quẩn ấy kéo dài nhiều năm, khiến cây chuối dù quen thuộc nhưng chưa bao giờ thực sự mang lại sự yên tâm.

Điểm yếu “chí tử” của người trồng chuối các xã vùng biên giới phía Nam tỉnh nằm ở chỗ sản xuất manh mún, không có liên kết, không có hợp đồng ràng buộc, mạnh ai nấy làm. Và khi không có tổ chức đại diện, không thể đàm phán được giá, giá bán chuối phụ thuộc vào thương lái.

Chuối mật mốc ở các xã vùng biên giới phía Nam tỉnh Quảng Trị được thị trường rất ưa chuộng - Ảnh: N.T.H

Liên kết để nâng cao giá trị cây chuối

Những tháng đầu năm 2026, một doanh nghiệp có nhà máy sản xuất, chế biến nông sản trên địa bàn khu vực biên giới Lao Bảo đã có nhiều phiên làm việc với chính quyền địa phương và người trồng chuối các xã: Lao Bảo, Tân Lập, Lìa, A Dơi nhằm đề xuất phương án thu mua chuối quả ổn định cho bà con nông dân thông qua liên kết, ký kết hợp đồng với hợp tác xã.

Mức giá mà doanh nghiệp này đưa ra cam kết thu mua ổn định bình quân thấp nhất 4.500-5.000 đồng/kg quả chuối tươi; riêng mùa chuối Tết người dân có thể bán ra bên ngoài với giá cao hơn phục vụ thị trường Tết. Mức giá này không phải là cao nhất trong những thời điểm “sốt giá”, nhưng lại là mức giá đủ để người trồng chuối yên tâm sản xuất, có lãi và quan trọng hơn là không bị ép giá.

Yêu cầu của doanh nghiệp là cần có sự liên kết chặt chẽ thông qua hợp tác xã, tổ chức đại diện để bảo đảm nguồn cung ổn định cho nhà máy chế biến, ký kết hợp đồng xuất khẩu sản phẩm với đối tác nước ngoài. Tuy nhiên, một số hộ trồng chuối vẫn còn nặng tư tưởng “thuận mua vừa bán”, đến nay vùng trồng chuối mật mốc của tỉnh vẫn chưa thành lập được hợp tác xã để liên kết sản xuất chuối.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Lao Bảo Lê Bá Cường, địa phương đang xúc tiến thành lập hợp tác xã sản xuất chuối để làm đầu mối liên kết sản xuất, ký kết hợp đồng với doanh nghiệp. Đây là bước đi cần thiết nhằm tập hợp nông dân, thống nhất quy trình sản xuất và nâng cao năng lực thương lượng.

“Muốn liên kết bền vững thì phải có tổ chức đại diện. Khi vào hợp tác xã, người dân không chỉ bán được chuối với giá ổn định mà còn được hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, giá trị của trái chuối sẽ cao hơn, đầu ra ổn định hơn”, ông Cường chia sẻ.

Tính đến cuối năm 2025, khu vực biên giới phía Nam tỉnh Quảng Trị đã có 10 mã số vùng trồng chuối đủ điều kiện xuất khẩu sang Trung Quốc với diện tích gần 2.310ha. Toàn khu vực này hiện có hơn 3.500ha chuối với sản lượng khoảng 42.000 tấn/năm.

Ở các xã vùng sâu như Lìa, A Dơi, việc đưa nông dân vào chuỗi liên kết càng có ý nghĩa khi điều kiện tiếp cận thị trường còn hạn chế. Vì vậy, các địa phương trong khu vực đang thúc đẩy liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp, ký hợp đồng bao tiêu nhằm bảo đảm đầu ra ổn định cho cây chuối.

Cây chuối mật mốc đã gắn bó với vùng biên giới phía Nam tỉnh Quảng Trị như một lựa chọn sinh kế tất yếu. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, nếu không thay đổi cách làm, chính cây chuối lại có thể trở thành “điểm nghẽn” của phát triển. Liên kết sản xuất-tiêu thụ không còn là câu chuyện thử nghiệm, mà là yêu cầu bắt buộc. Khi chính quyền vào cuộc, doanh nghiệp đồng hành và nông dân thay đổi tư duy, cây chuối mới có thể đứng vững. Bởi suy cho cùng, điều người trồng chuối cần không phải là những đợt “sốt giá” ngắn hạn, mà là sự ổn định lâu dài. Và điều đó chỉ có thể đạt được khi họ không còn phải “tự bơi” trên chính mảnh đất của mình.

Thanh Hải

Nguồn Quảng Trị : https://baoquangtri.vn/kinh-te/202604/lien-ket-san-xuat-nang-cao-gia-tri-cay-chuoi-bf34c8f/