'Liên minh khoáng sản' sẽ kích cầu kinh tế Mỹ trong cuộc đua công nghệ?

3 giờ trướcBài gốc

Phản ứng của châu Âu

Về cơ chế, liên minh khoáng sản thiết yếu mà Mỹ đang thúc đẩy không đơn thuần là một hiệp định thương mại truyền thống, mà có xu hướng vận hành như một “câu lạc bộ chuỗi cung ứng”. Điều này có nghĩa là các nước thành viên sẽ phối hợp ở ba tầng: thứ nhất là chia sẻ thông tin về trữ lượng, năng lực khai thác và chế biến; thứ hai là điều phối đầu tư để tránh trùng lặp và tăng tính bổ trợ; và thứ ba là thiết lập các tiêu chuẩn chung về môi trường, lao động và an ninh để tạo ra một thị trường “đáng tin cậy” cho các khoáng sản chiến lược như lithium, cobalt, nickel hay đất hiếm.

Liên minh này nhiều khả năng sẽ gắn với các công cụ tài chính như quỹ đầu tư chung, bảo lãnh tín dụng xuất khẩu, thậm chí ưu đãi thuế cho doanh nghiệp hoạt động trong khối. Mỹ muốn tạo ra một mạng lưới thay thế cho chuỗi cung ứng hiện nay vốn phụ thuộc lớn vào Trung Quốc ở khâu chế biến.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters

Về phản ứng, Nhật Bản và Liên minh châu Âu nhìn chung có thái độ tích cực nhưng thận trọng. Họ chia sẻ mối lo về rủi ro địa chính trị và mong muốn đa dạng hóa nguồn cung. Tuy nhiên, các nước này cũng không muốn biến sáng kiến thành một “liên minh chống Trung Quốc” quá rõ ràng, vì vẫn duy trì lợi ích thương mại sâu rộng với Bắc Kinh. Do đó, họ ủng hộ về nguyên tắc nhưng sẽ tìm cách định hình cơ chế theo hướng cân bằng hơn.

Kế hoạch của Mỹ

Về mặt hình thức, việc chính quyền Tổng thống Trump thúc đẩy một cấu trúc hợp tác đa phương có vẻ đi ngược với phong cách “Nước Mỹ trên hết” và ưu tiên đàm phán song phương trước đây. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, đây không hẳn là sự thay đổi triết lý, mà là một sự điều chỉnh mang tính công cụ.

Mục tiêu cốt lõi vẫn là củng cố vị thế chiến lược của Mỹ, đặc biệt trong cạnh tranh công nghệ cao và quốc phòng. Khoáng sản thiết yếu là nền tảng cho pin xe điện, chất bán dẫn, vũ khí công nghệ cao. Nếu để Trung Quốc tiếp tục chi phối khâu chế biến, Mỹ sẽ gặp rủi ro lớn về an ninh quốc gia. Vì vậy, Washington buộc phải hợp tác với các đồng minh để tạo ra “quy mô tập thể” đủ sức cạnh tranh.

Nói cách khác, đây là chủ nghĩa đa phương mang tính chọn lọc – Mỹ sẵn sàng hợp tác, nhưng trong một cấu trúc do mình dẫn dắt, phục vụ trực tiếp lợi ích chiến lược của mình. Điều này phản ánh thực tế rằng cạnh tranh Mỹ – Trung hiện nay mang tính hệ thống, nên không một quốc gia đơn lẻ nào có thể tự xoay xở hoàn toàn.

Tác động đến nền kinh tế toàn cầu

Theo đánh giá của Atlantic Council, nếu liên minh khoáng sản thiết yếu đi vào vận hành thực tế, tác động trước hết sẽ là sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng “phân mảnh chiến lược”. Điều này đồng nghĩa với việc thế giới có thể hình thành hai hoặc nhiều mạng lưới cung ứng song song: một mạng lưới xoay quanh Mỹ và các đồng minh, và một mạng lưới mà Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò trung tâm.

Điều này có thể làm tăng chi phí ngắn hạn, vì việc đa dạng hóa nguồn cung và xây dựng công suất chế biến mới đòi hỏi đầu tư lớn. Tuy nhiên, về dài hạn, các nhà hoạch định chính sách ở Washington cho rằng cái giá đó là chấp nhận được để đổi lấy độ an toàn và khả năng chống chịu cao hơn.

Đối với Trung Quốc, liên minh này sẽ tạo áp lực cạnh tranh đáng kể, đặc biệt nếu các nước sản xuất nguyên liệu thô như Australia, Canada, Chile hay một số nước châu Phi tham gia tích cực. Tuy vậy, Trung Quốc vẫn có lợi thế lớn về công nghệ chế biến và quy mô công nghiệp, nên đây sẽ là cuộc cạnh tranh dài hạn chứ không phải sự thay đổi tức thời.

Về tổng thể, sáng kiến này phản ánh xu thế “địa kinh tế hóa” thương mại toàn cầu, trong đó an ninh chuỗi cung ứng trở thành một phần của chiến lược quyền lực quốc gia.

Quang Trung/VOV-Washington

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/lien-minh-khoang-san-se-kich-cau-kinh-te-my-trong-cuoc-dua-cong-nghe-post1268840.vov