Theo thống kê từ Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, từ đầu tháng 1 đến nay, đơn vị đã tiếp nhận điều trị 36 trường hợp bị rắn cắn. Trong đó, số ca do rắn chàm quạp có xu hướng gia tăng trong những ngày gần đây, với nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa tính mạng.
Gia tăng ca bệnh nguy kịch do rắn cắn
Theo thống kê của Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, trong 36 trường hợp bị rắn cắn, hầu hết bệnh nhân đều phải điều trị bằng huyết thanh kháng nọc. Dù nhiều trường hợp đã qua cơn nguy hiểm, người bệnh vẫn cần được theo dõi sát do nguy cơ biến chứng liên quan đến rối loạn đông máu.
Điển hình là trường hợp bệnh nhân P.V.Đ. (37 tuổi), nhập viện trong tình trạng nguy kịch sau khi bị rắn chàm quạp cắn vào chân khi đi hái điều. Khi đến viện, bệnh nhân có biểu hiện sưng nề lan nhanh, đau dữ dội và được chẩn đoán rối loạn đông máu.
Một trường hợp khác là bệnh nhân N.T.H. (54 tuổi), bị rắn cắn vào ngón tay trái, nhập viện với huyết áp tăng cao (200/120 mmHg), bàn tay sưng nề lan rộng. Đây đều là những biểu hiện điển hình của ngộ độc nọc rắn chàm quạp.
Số ca do rắn chàm quạp có xu hướng gia tăng, nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng.
Nọc độc rắn chàm quạp gây rối loạn đông máu
Rắn chàm quạp là loài rắn độc phổ biến ở khu vực miền Nam, thường xuất hiện tại các vườn cây, rẫy điều hoặc nơi có nhiều lá khô. Đặc điểm nhận dạng của loài rắn này là màu nâu xám, có hoa văn giống lá khô, giúp chúng ngụy trang rất tốt trong môi trường tự nhiên.
Chúng thường ẩn mình dưới lớp lá mục, bụi rậm hoặc quanh gốc cây và chỉ tấn công khi bị con người vô tình giẫm phải hoặc chạm vào. Chính vì vậy, người lao động làm việc ngoài trời, đặc biệt trong mùa thu hoạch, có nguy cơ cao bị rắn cắn.
Nọc độc của rắn chàm quạp thuộc nhóm gây ảnh hưởng đến hệ đông máu. Sau khi bị cắn, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như:
Đau dữ dội tại vị trí bị cắn
Sưng nề lan nhanh, có thể kèm bầm tím
Xuất hiện bóng nước hoặc phồng rộp
Nguy hiểm hơn, độc tố có thể gây xuất huyết do rối loạn đông máu với biểu hiện: Chảy máu chân răng; Chảy máu mũi; Xuất huyết dưới da; Nặng hơn có thể xuất huyết nội tạng,...Nếu không được cấp cứu kịp thời bằng huyết thanh kháng nọc, tình trạng có thể tiến triển nhanh, dẫn đến sốc, suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng.
Cách phòng tránh rắn cắn trong sinh hoạt và lao động
Để hạn chế nguy cơ bị rắn cắn, người dân cần chủ động phòng tránh, đặc biệt khi làm việc tại khu vực có nhiều cây cối, bụi rậm:
Mang ủng cao cổ khi đi rẫy hoặc làm vườn
Không đi chân đất ở nơi có nhiều lá khô
Dùng gậy khua trước khi bước vào bụi rậm hoặc đống lá
Sử dụng đèn pin hoặc thiết bị chiếu sáng khi làm việc ban đêm
Giữ môi trường xung quanh nhà ở sạch sẽ, hạn chế nơi trú ẩn của rắn...Những biện pháp đơn giản này có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ tiếp xúc với rắn độc.
Xử trí đúng cách khi bị rắn cắn
Khi không may bị rắn cắn, việc sơ cứu đúng cách đóng vai trò rất quan trọng, giúp hạn chế độc tố lan rộng và tăng cơ hội cứu sống người bệnh.
Các bước xử trí cần thực hiện gồm:
Giữ bình tĩnh và hạn chế vận động bằng cách người bị cắn cần được trấn an, hạn chế di chuyển để làm chậm quá trình lan truyền nọc độc trong cơ thể.
Nên giữ chi bị cắn ở tư thế thấp hơn tim và hạn chế cử động. Có thể dùng nẹp hoặc băng nhẹ để cố định.
Đưa đến cơ sở y tế sớm nhất, việc vận chuyển người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị bằng huyết thanh kháng nọc là yếu tố quyết định.
Những sai lầm cần tránh
Nhiều người vẫn áp dụng các biện pháp dân gian sai lầm, làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn. Cần tuyệt đối tránh:
Băng ép quá chặt gây cản trở lưu thông máu
Rạch vết thương hoặc hút nọc độc bằng miệng
Đắp lá cây, thuốc nam không rõ nguồn gốc
Tự ý sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định
Những hành động này không những không có tác dụng mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng.
Người bị rắn cắn cần được theo dõi sát nếu có các dấu hiệu sau:
Sưng nề lan nhanh
Đau tăng dần
Chảy máu bất thường
Mệt mỏi, chóng mặt
Đây là những dấu hiệu cho thấy nọc độc đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến cơ thể và cần được xử trí y tế khẩn cấp.
Tóm lại: Tình trạng rắn cắn, đặc biệt do rắn chàm quạp, đang có xu hướng gia tăng và tiềm ẩn nhiều nguy cơ nguy hiểm. Việc trang bị kiến thức phòng tránh và xử trí đúng cách không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn có thể cứu sống người bệnh trong những tình huống khẩn cấp.
Người dân tuyệt đối không chủ quan, đồng thời cần nâng cao ý thức phòng ngừa khi lao động, sinh hoạt tại khu vực có nguy cơ cao. Khi xảy ra sự cố, việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời vẫn là yếu tố quan trọng nhất để hạn chế biến chứng và bảo toàn tính mạng.
BS Nguyễn Mai Thảo