Liệu pháp siêu âm và hy vọng mới trong nghiên cứu Alzheimer

5 giờ trướcBài gốc

Hình minh họa bệnh Alzheimer. Ảnh: TMC Edu

Manh mối từ ca điều trị

Một bác sĩ thần kinh Trung Quốc đang thu hút sự chú ý của dư luận sau khi cho rằng siêu âm hội tụ cường độ cao có thể mang lại cải thiện nhận thức cho bệnh nhân Alzheimer, xuất phát từ những thay đổi tích cực ông quan sát được ở chính mẹ mình trong quá trình điều trị một bệnh lý khác.

Theo trang tin Sixth Tone, nền tảng phong cách sống Yi Tiao đã đăng tải cuộc phỏng vấn với Sun Bomin, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Thần kinh Chức năng tại Ruijin Hospital (Thượng Hải). Trong bài phỏng vấn, Sun cho biết mẹ ông có dấu hiệu cải thiện nhận thức sau khi được điều trị bằng kỹ thuật siêu âm hội tụ cường độ cao (Focused Ultrasound - FUS), một phương pháp không xâm lấn sử dụng sóng siêu âm để tác động chính xác vào mô đích.

Cuộc phỏng vấn nhanh chóng lan truyền, thu hút hơn 100.000 lượt xem và khơi dậy tranh luận rộng rãi trên mạng xã hội Trung Quốc.

Alzheimer - căn bệnh chưa có thuốc chữa

Alzheimer là bệnh thoái hóa thần kinh, chiếm khoảng 70% các trường hợp sa sút trí tuệ. Theo ước tính mới nhất, Trung Quốc hiện có gần 17 triệu người mắc Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ liên quan. Cho đến nay, y học vẫn coi Alzheimer là bệnh chưa thể chữa khỏi; các phương pháp điều trị chủ yếu nhằm làm chậm tiến triển chứ không đảo ngược bệnh.

Mẹ của Sun, hiện đã ngoài 90 tuổi, được chẩn đoán mắc Alzheimer cách đây khoảng 8 năm. Theo lời kể của ông, bà dần quên tên người thân, mất cảm nhận về thời gian và gần như không phản ứng, ngay cả trước sự ra đi của những người ruột thịt.

Tuy nhiên, năm 2024, khoảng một tháng sau khi bà trải qua điều trị FUS cho chứng loạn trương lực cơ - một rối loạn vận động - Sun nhận thấy những thay đổi bất ngờ. Bà bắt đầu có dấu hiệu cải thiện nhận thức, trong đó có khả năng thực hiện phép trừ liên tiếp cho 7, một bài kiểm tra thường dùng để đánh giá chức năng nhận thức.

Được truyền cảm hứng từ trường hợp của mẹ và sau khi nhận được sự chấp thuận của hội đồng đạo đức bệnh viện, Sun đã khởi động một thử nghiệm lâm sàng vào năm 2025 nhằm đánh giá việc sử dụng FUS cho bệnh nhân Alzheimer. Đây là lần đầu tiên ông nghiên cứu trực tiếp về căn bệnh này; trước đó, Sun từng tập trung vào giao diện não - máy tính trong điều trị trầm cảm nặng và ứng dụng FUS cho bệnh nhân chán ăn tâm thần.

Hiện có 7 bệnh nhân Alzheimer mức độ trung bình đến nặng tham gia thử nghiệm. Họ đội một thiết bị giống mũ bảo hiểm phát ra sóng siêu âm năng lượng cao. Dưới sự dẫn hướng của chụp cộng hưởng từ theo thời gian thực, sóng siêu âm xuyên qua da đầu và hộp sọ, đi đến các cấu trúc sâu trong não, tạo ra rung động trong mô thần kinh.

Theo ông Sun, những rung động này có thể giúp tái tổ chức các mạch thần kinh bị rối loạn, có khả năng làm sạch các protein bất thường hoặc kích hoạt lại những đường dẫn thần kinh “ngủ yên”. Tuy vậy, ông thừa nhận: “Chính xác thì điều gì đang thay đổi vẫn chưa được biết rõ”.

Một hướng đi khác biệt, còn nhiều câu hỏi

Các mức độ cải thiện khác nhau đã được ghi nhận ở những người tham gia thử nghiệm. Một số bệnh nhân được cho là tiến triển rõ rệt, trong khi những người khác lại tái phát triệu chứng sau một thời gian.

Một bệnh nhân từng bị suy giảm trí nhớ nghiêm trọng, không thể tự chăm sóc bản thân, được cho là đã lấy lại khả năng làm việc nhà, tự tìm danh bạ và gọi điện, thậm chí quay lại với những sở thích cũ như ca hát.

Dù vậy, hàng loạt câu hỏi vẫn bỏ ngỏ: hiệu quả này kéo dài bao lâu, có cần điều trị lặp lại hay không, và khoảng cách tối ưu giữa các lần điều trị là gì. Bác sĩ Sun cũng chưa công bố kết quả nghiên cứu trên các tạp chí khoa học được bình duyệt.

Trên thế giới, nghiên cứu về siêu âm trong điều trị Alzheimer chủ yếu tập trung vào siêu âm cường độ thấp, thường dùng để tạm thời mở hàng rào máu não nhằm tăng hiệu quả đưa thuốc vào não. Cách tiếp cận của ông Sun khác biệt ở chỗ sử dụng siêu âm như một liệu pháp độc lập, không kết hợp thuốc.

Những năm gần đây, các nhà khoa học Trung Quốc cũng thử nghiệm các biện pháp can thiệp phẫu thuật cho Alzheimer, như nối bạch huyết cổ sâu với tĩnh mạch. Tuy nhiên, phương pháp này đã bị Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc đình chỉ vào tháng 7 năm ngoái, sau hơn 1.400 ca được thực hiện, do cần thêm bằng chứng lâm sàng về độ an toàn và hiệu quả.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/khoa-hoc-cong-nghe/lieu-phap-sieu-am-va-hy-vong-moi-trong-nghien-cuu-alzheimer-20260130113544627.htm