Liệu Tổng thống Trump có thể đơn phương rút Mỹ khỏi NATO?

4 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump (giữa) trong cuộc họp báo sau khi dự Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Lahay, Hà Lan. Ảnh: THX/TTXVN

Theo kênh CNN ngày 2/4, trong nhiều năm, Tổng thống Trump chỉ trích gay gắt NATO, trong đó có hàng loạt phát biểu từ khi bắt đầu cuộc chiến tại Iran. Trong hai cuộc phỏng vấn gần đây, ông cho biết sẽ cân nhắc thực hiện bước đi quan trọng là rút hoàn toàn Mỹ khỏi liên minh này.

Trong cuộc phỏng vấn với báo Telegraph của Anh đăng ngày 1/4, Tổng thống tuyên bố ông sẽ xem xét lại việc Mỹ là thành viên NATO. Sau đó, ông tiếp tục nhấn mạnh khi trả lời hãng tin Reuters rằng ông hoàn toàn đang cân nhắc rút khỏi NATO.

Tổng thống Trump đã chỉ trích mạnh mẽ các quốc gia châu Âu vì không sẵn sàng hỗ trợ nhiều hơn trong cuộc chiến tại Iran và bảo đảm an ninh eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, bất chấp tuyên bố của Tổng thống Trump rằng ông có thể rút Mỹ khỏi NATO, một đạo luật được Quốc hội thông qua năm 2023 quy định động thái này cần tham vấn và được Thượng viện chấp thuận, tức là cần 2/3 số thượng nghị sĩ đồng ý, hoặc cần tới một đạo luật của Quốc hội.

Khi đó, dự luật do Thượng nghị sĩ Marco Rubio và Thượng nghị sĩ Tim Kaine đồng bảo trợ. Sau đó, dự luật được thông qua trong khuôn khổ Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm 2024.

Yêu cầu phải có sự phê chuẩn của Quốc hội đồng nghĩa ngay cả khi toàn bộ các nghị sĩ đảng Cộng hòa bỏ phiếu cùng Tổng thống Trump để rút Mỹ khỏi NATO, vẫn cần thêm một số nghị sĩ đảng Dân chủ tham gia để thông qua đạo luật. Cụ thể là cần thêm ít nhất 14 người thuộc đảng Dân chủ nếu toàn bộ nghị sĩ Cộng hòa có mặt.

Điều này khó xảy ra, khi Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên Cộng hòa cấp cao trong Nhóm Quan sát NATO lưỡng đảng của Thượng viện, đã cảnh báo không được làm tổn hại liên minh quân sự này.

Trong cuộc phỏng vấn tháng 3 trong chương trình “This Week” của ABC, ông Tillis bình luận rằng việc Tổng thống Trump có thể rút Mỹ khỏi NATO mà không cần Quốc hội là không đúng về mặt thực tế. Ông nhấn mạnh: “Tổng thống Mỹ không thể rút nước này khỏi NATO. Tuy nhiên, Tổng thống có thể làm xấu đi tình hình. Tổng thống có thể khiến liên minh này mất hiệu quả trên thực tế nếu ông muốn”.

Ông Tillis cũng bảo vệ các thành viên NATO sau khi ông Trump gọi họ là “kẻ hèn nhát” vì không hỗ trợ Mỹ. Ông cho rằng Tổng thống nên hỏi các tướng lĩnh hàng đầu xem việc cắt đứt quan hệ với NATO có phải là ý tưởng tốt hay không. Ông nói: “Sẽ khó tìm được người nào ủng hộ điều đó, vì rủi ro là rất, rất lớn. Liên minh NATO đã cứu sống nhiều người Mỹ và sẽ có rất nhiều người Mỹ thiệt mạng nếu không có liên minh này”.

Cùng ngày 1/4, lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer viết trên mạng xã hội X, phản hồi các phát biểu mới nhất của Tổng thống Trump. Ông nói rằng Thượng viện sẽ không bỏ phiếu để Mỹ rời khỏi NATO và bỏ rơi các thành viên khác chỉ vì Tổng thống Trump không hài lòng khi họ không đi theo cuộc chiến do ông lựa chọn. Ông nói thêm: “Cảm ơn @SecRubio đã bảo trợ dự luật năm 2023 yêu cầu 2/3 Thượng viện bỏ phiếu để bảo đảm các tổng thống không thể hành động bốc đồng”. Ông đề cập tới bài đăng trên mạng xã hội năm 2023 của ông Rubio, trong đó ông tuyên bố: “Không tổng thống Mỹ nào được rút Mỹ khỏi NATO mà không có sự chấp thuận của Thượng viện”.

Theo báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội, nếu Tổng thống tìm cách đơn phương rút Mỹ khỏi NATO, vấn đề có thể được đưa ra tòa.

Một ý kiến pháp lý năm 2020 của Văn phòng Cố vấn Pháp lý thuộc Bộ Tư pháp cho rằng tổng thống có thẩm quyền độc quyền đối với các hiệp ước. Ông Curtis A. Bradley, Giáo sư tại Khoa Luật của Đại học Chicago, nhận định: “Trên thực tế, các tổng thống thường hành động đơn phương khi rút Mỹ khỏi các hiệp ước, đặc biệt trong khoảng 50 năm trở lại đây”.

Tuy nhiên, ông chỉ ra rằng Tổng thống Joe Biden đã ký ban hành đạo luật năm 2023 quy định tổng thống không thể rút khỏi NATO nếu không có sự chấp thuận của Quốc hội. Ông nói thêm: “Nếu Tổng thống Trump cố gắng rút khỏi NATO mà không có sự chấp thuận của Quốc hội, ông sẽ vi phạm đạo luật này. Các luật sư của ông nhiều khả năng sẽ lập luận rằng đạo luật này vi hiến vì can thiệp vào thẩm quyền hiến định độc quyền của tổng thống trong lĩnh vực đối ngoại. Tôi cho rằng đây là lập luận yếu”.

Ông kết luận: “Hiến pháp yêu cầu có sự tham gia của Quốc hội trong ký kết các hiệp ước. Điều này cho thấy đây không phải là lĩnh vực quyền lực độc quyền của tổng thống”.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/lieu-tong-thong-trump-co-the-don-phuong-rut-my-khoi-nato-20260402092924507.htm