Mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích đất canh tác ngô, lúa kém hiệu quả sang trồng các loại rau màu đã mang lại thu nhập hàng chục tỷ đồng/năm cho HTX Hoa Sen Lương Lỗ, xã Liên Minh.
Năm 2020, sau vài năm bôn ba khắp nơi, anh Nguyễn Mạnh Hùng ở xã Liên Minh đã quyết tâm quay về quê hương lập nghiệp. Cùng với anh em trong gia đình, anh Hùng quyết định đầu tư vào mảng sản xuất nông nghiệp và thành lập HTX Hoa Sen Lương Lỗ. Nhận thấy khu vực bãi ven sông của xã có diện tích lớn nhưng canh tác các loại cây trồng như lúa, ngô hiệu quả rất thấp, HTX quyết định thuê đất, cải tạo và chuyển đổi sang các loại cây trồng khác, trong đó có các loại rau như bí ngòi, rau tiến vua, măng tây, tỏi, ớt, dưa chuột.
Sau năm đầu tiên thất bại do chưa nắm vững kinh nghiệm ứng phó với thời tiết, những năm sau, HTX đi vào sản xuất ổn định và mở rộng diện tích canh tác. Tổng diện tích HTX đang nhận thuê, canh tác là gần 30ha, trong đó có 20ha trồng chuối, còn lại là trồng dưa chuột, rau tiến vua, khoai lang và các loại rau củ quả theo mùa.
HTX hiện đang tạo việc làm thường xuyên cho 10 lao động địa phương với mức lương trung bình 6 triệu đồng/người/tháng. Vào vụ thu hoạch, số lao động có thể tăng lên từ 20-30 người. Hiện HTX đã đưa cơ giới hóa, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tiến hành các biện pháp trồng, chăm sóc theo tiêu chuẩn an toàn sinh học, đưa ra thị trường các sản phẩm đảm bảo chất lượng. Đồng thời liên kết với các doanh nghiệp, HTX trong tiêu thụ sản phẩm, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững. Các sản phẩm của HTX cũng đang dần tiếp cận các siêu thị trên địa bàn tỉnh và một số tỉnh lân cận.
Anh Hùng chia sẻ: Ở khu vực nông thôn, diện tích cây trồng kém hiệu quả, vườn tạp còn khá lớn, nhất là ở khu vực ven sông, vùng trung du. Để tận dụng lợi thế đất đai, việc tìm kiếm và chuyển đổi sang loại cây trồng phù hợp, có hiệu quả kinh tế cao là yêu cầu tất yếu nếu muốn làm giàu từ đồng ruộng mà không phải ly hương.
Từ kinh nghiệm của chúng tôi cho thấy, nếu lựa chọn được loại cây trồng phù hợp, thu nhập có thể tăng từ 4-5 lần so với trồng lúa, ngô trên cùng diện tích. Nếu các hộ đơn lẻ có diện tích nhỏ, có thể cùng nhau liên kết để chuyển đổi, sẽ đạt được hiệu quả kinh tế cao.
Từ diện tích trồng lúa kém hiệu quả, Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Biển Xanh, xã Vĩnh Chân đã mạnh dạn đầu tư hệ thống nhà màng, nhà lưới trồng các loại dưa có giá trị cao mang lại doanh thu cao gấp 4-5 lần so với trồng lúa.
Thực tế cho thấy, chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất kém hiệu quả đang mang lại tín hiệu tích cực. Quá trình này góp phần nâng cao thu nhập trên cùng diện tích canh tác, đồng thời từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân theo hướng chủ động, linh hoạt, gắn với thị trường.
Sau khi hợp nhất, Phú Thọ trở thành địa phương có quy mô đất nông nghiệp lớn với hơn 770 nghìn ha, chiếm trên 82% diện tích tự nhiên. Phát huy lợi thế này, tỉnh đã tập trung đẩy mạnh cơ cấu lại ngành trồng trọt theo hướng nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng.
Năm 2025, toàn tỉnh đã thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa kém hiệu quả với diện tích hơn 734ha. Các giống cây trồng có giá trị kinh tế cao được mở rộng diện tích. Nhờ đó, lĩnh vực trồng trọt đạt giá trị sản xuất theo giá so sánh là gần 16.495 tỷ đồng, tăng 2,8% so với năm 2024 và chiếm 37,8% trong toàn ngành Nông nghiệp.
Đồng chí Nguyễn Trường Giang - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), cho biết: Năm 2026, tỉnh định hướng đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích trồng cây ngắn ngày kém hiệu quả theo hướng có kế hoạch, phù hợp với điều kiện từng địa phương và nhu cầu thị trường. Đồng thời tiếp tục duy trì và mở rộng các vùng sản xuất hàng hóa chuyên canh quy mô lớn.
Cùng với đó, ngành Nông nghiệp tập trung hướng dẫn kỹ thuật, định hướng cây trồng phù hợp; lồng ghép các nguồn lực, chính sách hỗ trợ và tăng cường liên kết tiêu thụ sản phẩm nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi đạt hiệu quả, bền vững.
Chuyển đổi diện tích vườn tạp, kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả có múi, liên kết tiêu thụ sản phẩm với HTX Mường Kịt giúp nhiều hộ gia đình ở xã Lai Đồng nâng cao thu nhập.
Để cụ thể hóa mục tiêu này, tỉnh đã ban hành kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa năm 2026 với tổng diện tích chuyển đổi là 1.383,3ha tại 35 xã, phường trên địa bàn. Đây được xem là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp hàng hóa, tạo nền tảng để hình thành các vùng sản xuất tập trung, thúc đẩy nền kinh tế nông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại và bền vững.
Để việc chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả đạt kết quả lâu dài, cần sự đồng hành chặt chẽ của chính quyền địa phương và doanh nghiệp, từ hỗ trợ kỹ thuật, kết nối thị trường đến bảo đảm đầu ra ổn định. Khi các khâu được liên kết, người dân sẽ yên tâm sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập và phát huy hiệu quả trên chính diện tích đất canh tác.
Quân Lâm