Linh hoạt giám sát để phục vụ sắp xếp bộ máy

2 giờ trướcBài gốc

Năm 2026: Chủ động “giảm hình thức”, giữ hiệu lực để phục vụ sắp xếp bộ máy

Báo cáo cho thấy, trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tổ chức lại hệ thống hành chính, Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã lựa chọn cách tiếp cận điều hành giám sát theo hướng linh hoạt, có trọng tâm, tránh gây áp lực lên bộ máy đang trong quá trình chuyển đổi.

Điểm cốt lõi đầu tiên là tiếp tục hoàn thiện nền tảng thể chế cho hoạt động giám sát. Sau khi Luật Hoạt động giám sát năm 2025 được thông qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành 4 nghị quyết hướng dẫn thi hành và hệ thống biểu mẫu thống nhất, tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ cho toàn bộ hoạt động giám sát. Đây là bước đi mang tính nền tảng, bảo đảm giám sát đi vào thực chất, thay vì phụ thuộc vào cách thức tổ chức.

Trên nền tảng đó, hoạt động giám sát năm 2026 được điều chỉnh rõ rệt về phương thức. Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định không tổ chức chất vấn tại các phiên họp tháng 3 và tháng 8 nhằm tạo điều kiện cho các bộ, ngành, địa phương tập trung sắp xếp tổ chức bộ máy. Đồng thời, giám sát chuyên đề – một nội dung quan trọng cũng được kiến nghị không triển khai trong năm 2026.

Việc “giảm hình thức” này không đồng nghĩa với giảm vai trò giám sát, mà thể hiện sự điều hành có chọn lọc: giữ vững hiệu lực giám sát nhưng phân bổ lại nguồn lực phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Một biểu hiện rõ nét của cách tiếp cận này là tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội không tổ chức chất vấn trực tiếp mà chuyển sang thảo luận tại Hội trường về việc thực hiện các nghị quyết giám sát và chất vấn, với phạm vi lên tới 17 lĩnh vực. Cách làm này cho phép đi sâu vào đánh giá chính sách, thay vì dừng ở đối thoại ngắn.

Ở cấp triển khai, các cơ quan của Quốc hội và các Đoàn đại biểu Quốc hội cũng điều chỉnh phương thức hoạt động theo hướng hỗ trợ vận hành hệ thống. Trong bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính, một số Đoàn đã chủ động giảm giám sát thực địa để tạo điều kiện cho chính quyền cơ sở tập trung xử lý thủ tục tồn đọng cho người dân và doanh nghiệp.

Song song, các hoạt động giám sát cốt lõi vẫn được duy trì và tăng cường chiều sâu, đặc biệt là giám sát văn bản quy phạm pháp luật; giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của cử tri; và giám sát việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội. Những nội dung này bảo đảm chức năng kiểm soát quyền lực không bị gián đoạn trong quá trình chuyển đổi.

Một điểm nhấn đáng chú ý là lần đầu tiên Diễn đàn giám sát với chủ đề “Giám sát để kiến tạo phát triển” được tổ chức, khẳng định xu hướng chuyển từ giám sát kiểm tra sang giám sát kiến tạo – gắn với hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển.

Năm 2027: Tập trung vào cải cách hành chính, an toàn thực phẩm và hiệu quả chính quyền địa phương

Trên cơ sở đánh giá bối cảnh và yêu cầu phát triển, chương trình giám sát năm 2027 được định hình theo hướng tập trung vào những vấn đề có tác động trực tiếp đến chất lượng quản trị và đời sống xã hội.

Ở cấp Quốc hội, chuyên đề giám sát tối cao được đề xuất là việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách thủ tục hành chính giai đoạn 2021–2026. Đây là lựa chọn mang tính trọng tâm, nhằm đánh giá thực chất hiệu quả cải cách hành chính – yếu tố then chốt trong cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Ở cấp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chuyên đề giám sát tập trung vào an toàn thực phẩm giai đoạn 2021–2026. Việc lựa chọn lĩnh vực này cho thấy định hướng giám sát ngày càng gắn chặt với các vấn đề thiết yếu, tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Bên cạnh đó, hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ 2026–2031 cũng được đưa vào diện giám sát. Nội dung này nhằm đánh giá hiệu quả vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau khi được triển khai trên thực tế.

Một điểm đáng chú ý khác là việc điều chỉnh thời điểm trình một số báo cáo, đặc biệt là báo cáo về phòng, chống tham nhũng và công tác tư pháp, từ năm 2026 sang Kỳ họp thứ 3 năm 2027. Việc điều chỉnh này nhằm tránh trùng lặp báo cáo, giảm áp lực cho các cơ quan, đồng thời nâng cao chất lượng nội dung trình Quốc hội.

Trần Hương

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/linh-hoat-giam-sat-de-phuc-vu-sap-xep-bo-may-179845.html