Lo ngại thương mại và an ninh, Iceland và Na Uy dần xích lại gần EU

3 giờ trướcBài gốc

Iceland nằm ở rìa châu Âu, nơi hai mảng lục địa gặp nhau giữa Bắc Đại Tây Dương. Nhờ nguồn năng lượng địa nhiệt giá rẻ, các công ty khai khoáng đã xây dựng những nhà máy luyện kim lớn dọc bờ biển.

Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Na Uy Cecilie Myrseth, Cao ủy Không gian EU Andrius Kubilius và Đại sứ Iceland tại EU Stefán Haukur Jóhannesson (từ trái qua phải) tại lễ ký các thỏa thuận Kết nối An ninh Không gian giữa hai nước và EU ngày 26-3. Nguồn: Théophane Hartmann/Euractiv.

Tại Thủ đô Reykjavik, lá cờ Iceland tung bay bên cạnh cờ Greenland, vùng lãnh thổ láng giềng gần nhất. Tòa thị chính treo lá cờ này hồi tháng Hai sau khi Tổng thống Donald Trump gây sức ép với Đan Mạch về vấn đề Greenland.

Khu vực Bắc Âu có mối quan hệ phức tạp với Liên minh châu Âu (EU). Anh và Greenland (rời Cộng đồng Kinh tế châu Âu – tiền thân của EU vào năm 1985) là một trong số ít nơi đã rời khối này.

Nhưng điều đó có thể thay đổi. Ngày 29-8 tới, chính phủ Iceland dự định tổ chức trưng cầu dân ý về việc khởi động lại đàm phán gia nhập EU. Tại Na Uy, phe đối lập cũng muốn tổ chức bỏ phiếu về việc gia nhập khối này.

Quan điểm của người dân đã thay đổi, đặc biệt kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022. Phần lớn người Iceland muốn nối lại tiến trình gia nhập EU và số người ủng hộ hiện nhiều hơn số người phản đối. Ở Na Uy, đa số cử tri vẫn hoài nghi EU, nhưng tỷ lệ ủng hộ gia nhập đã vượt 30%, cao hơn nhiều so với thập niên trước.

Tại Iceland, các lập luận ủng hộ gia nhập EU đang được nhắc lại. Gia nhập EU sẽ cho phép Iceland sử dụng đồng euro thay cho đồng krona biến động mạnh và có tiếng nói trong việc xây dựng các quy định của khối. Iceland, Na Uy và Liechtenstein hiện thuộc Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA), được tiếp cận thị trường chung nhưng phải áp dụng nhiều quy định của EU mà có ít ảnh hưởng đến quá trình xây dựng các quy định này.

EEA cũng không đảm bảo thương mại hoàn toàn tự do với EU. Năm ngoái, EU áp thuế đối với ferroalloys, loại kim loại mà Iceland và Na Uy sản xuất với số lượng lớn. Grimur Grimsson, một nghị sĩ Iceland, nói: “Nếu bạn không ngồi trên bàn, bạn sẽ nằm trên thực đơn.”

Những lo ngại về cạnh tranh địa chính trị tại Bắc Cực cũng khiến người Iceland quan tâm nhiều hơn đến EU. Với dân số chưa tới 400.000 người và không có quân đội, Iceland đặc biệt dễ bị tổn thương trước các biến động an ninh.

“Vấn đề Greenland cho thấy việc là thành viên EU có giá trị như thế nào đối với Đan Mạch,” Ngoại trưởng Iceland Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir nói. Theo bà, việc nằm trong EU sẽ khiến việc gây sức ép kinh tế đối với Iceland trở nên khó khăn hơn.

EU cho biết sẵn sàng nối lại đàm phán gia nhập. Iceland từng đạt tiến triển nhanh khi nộp đơn gia nhập năm 2009 và đến năm 2012 đã hoàn tất 11 trong số 35 chương đàm phán.

Tuy nhiên, Iceland sẽ đàm phán cứng rắn, đặc biệt trong vấn đề kiểm soát ngành thủy sản – lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nước này. Điều này có thể buộc EU phải nhượng bộ.

Tâm lý hoài nghi EU vẫn tồn tại trong nước. Gudrun Hafsteindottir, lãnh đạo đảng Độc lập đối lập, cho rằng việc nối lại đàm phán gia nhập EU là “vô nghĩa” và lo ngại Iceland cuối cùng sẽ phải áp dụng toàn bộ quy định của EU.

Khác với Na Uy, nơi người dân từng bỏ phiếu phản đối gia nhập EU năm 1994, người Iceland chưa bao giờ được hỏi ý kiến về EU thông qua trưng cầu dân ý. Những người ủng hộ EU hy vọng cuộc bỏ phiếu sắp tới sẽ gửi thông điệp rõ ràng tới Quốc hội. Nếu Iceland tiến gần hơn tới EU, Na Uy sẽ theo dõi sát sao để xem nước này đạt được thỏa thuận như thế nào.

“Quyền lực thuộc về người dân. Hãy để người dân quyết định,” Ngoại trưởng Thorgerdur nói.

Ngọc Lâm

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/lo-ngai-thuong-mai-va-an-ninh-iceland-va-na-uy-dan-xich-lai-gan-eu-743091.html