Lộ nguyên nhân 'Dự án Tự do' của Mỹ phải dừng khẩn cấp sau 36 giờ triển khai

2 giờ trướcBài gốc

Hôm 3/5. Tổng thống Trump tuyên bố triển khai “Project Freedom” dùng tàu chiến dẫn đường cho các tàu thuyền bị mắc kẹt đi qua Hormuz, nhưng đến tối 5/5 ông lại tuyên bố dừng kế hoạch này. Ảnh: QQnews.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 3/5 tuyên bố Mỹ sẽ dẫn đường cho các tàu thuyền của những quốc gia trung lập đang mắc kẹt tại eo biển Hormuz rời khỏi khu vực. Tuy nhiên đến tối 5/5, ông lại cho biết kế hoạch mang tên “Project Freedom” (Dự án Tự do) này sẽ bị tạm dừng trong một thời gian ngắn.

Dù ông Trump đã đăng bài trên mạng xã hội Truth Social và đưa ra nhiều lý do giải thích, nhưng theo lời hai quan chức Mỹ, nguyên nhân thực sự khiến ông đột ngột “đạp phanh” là do một đồng minh quan trọng của Mỹ ở vùng Vịnh đã tạm ngừng cho phép quân đội Mỹ sử dụng căn cứ và không phận nước này để thực hiện kế hoạch.

Mục tiêu của “Project Freedom” là phá thế phong tỏa của Iran tại eo biển Hormuz. Quân đội Mỹ thậm chí đã bố trí thêm tàu chiến để chuẩn bị hộ tống tàu hàng đi qua eo Hormuz. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng xác nhận rằng đã có 2 tàu treo cờ Mỹ đi qua khu vực này an toàn. Các quan chức cấp cao của Mỹ như Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Ngoại trưởng Marco Rubio hôm 5/5 vẫn còn tích cực quảng bá kế hoạch này trong các cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc và Nhà Trắng, nhưng chính ông Trump lại bất ngờ ra lệnh dừng chỉ khoảng 36 giờ sau khi chiến dịch bắt đầu triển khai.

Theo tiết lộ độc quyền của NBC News, hai quan chức Mỹ am hiểu tình hình cho biết việc ông Trump công bố “Project Freedom” không chỉ khiến các đồng minh vùng Vịnh bất ngờ mà còn khiến giới lãnh đạo Arab Saudi tức giận. Để đáp trả, Arab Saudi đã thông báo với Mỹ rằng họ sẽ không cho phép máy bay quân đội Mỹ cất cánh từ căn cứ không quân Prince Sultan nằm ở phía đông nam thủ đô Riyadh, đồng thời cũng không cho phép máy bay Mỹ bay qua không phận Arab Saudi để hỗ trợ kế hoạch này.

Hiện quân đội Mỹ đang triển khai chiến đấu cơ, máy bay tiếp dầu trên không và hệ thống phòng không tại căn cứ Prince Sultan. Các máy bay quân sự này được xem là yếu tố sống còn đối với “Project Freedom”, vì chúng đóng vai trò như “lá chắn bảo vệ” cho các tàu thuyền.

Việc Saudi Arabia không cho phép máy bay tiếp dầu Mỹ sử dụng căn cứ Prince Sultan tác động trực tiếp đến việc thực hiện “Project Freedom”. Ảnh: Worldjournal.

Trước đó, Arab Saudi từng cho phép Mỹ sử dụng căn cứ này để hỗ trợ các hoạt động chống Iran, đồng thời cho phép máy bay quân sự từ các nước láng giềng bay qua không phận nước mình. Một quan chức Mỹ cho biết: “Vì yếu tố địa lý, Mỹ cần sự hợp tác của các đồng minh trong khu vực để sử dụng không phận của họ.” Ông nhấn mạnh rằng trong một số trường hợp, quân đội Mỹ gần như không có tuyến đường thay thế nào khác.

Các quan chức cho biết sau cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump và Thái tử Mohammed bin Salman, vấn đề vẫn chưa được giải quyết, buộc ông Trump phải tạm dừng “Project Freedom” nhằm khôi phục quyền sử dụng các không phận chiến lược đối với quân đội Mỹ.

Các đồng minh thân cận khác của Mỹ tại vùng Vịnh cũng bị đặt vào thế bị động. Ví dụ, ông Trump chỉ gọi điện cho lãnh đạo Qatar sau khi chiến dịch đã bắt đầu.

Một nguồn tin Arab Saudi cho biết Tổng thống Trump và Thái tử Mohammed bin Salman “vẫn duy trì liên lạc thường xuyên”. Khi được hỏi liệu việc công bố “Project Freedom” có khiến giới lãnh đạo Arab Saudi bất ngờ hay không, nguồn tin này trả lời: “Vấn đề là tình hình thay đổi quá nhanh”.

Trước việc một số lãnh đạo vùng Vịnh bất ngờ trước chiến dịch hộ tống tàu thuyền qua eo biển Hormuz của Mỹ, Nhà Trắng phủ nhận việc các đồng minh bị “đánh úp”, tuyên bố rằng “các đồng minh trong khu vực đã được thông báo trước”. Tuy nhiên, một nhà ngoại giao Trung Đông tiết lộ rằng Mỹ chỉ bắt đầu phối hợp với Oman sau khi ông Trump công bố kế hoạch. Dù vậy, vị này nhấn mạnh rằng “chúng tôi không cảm thấy bất mãn”.

Quân đội Mỹ gọi quyền sử dụng lãnh thổ của nước khác là ABO — viết tắt của “Access, basing and overflight” (tiếp cận, đồn trú và bay qua không phận). Các chiến đấu cơ, máy bay tiếp dầu và phi đội hỗ trợ đều cần được các đồng minh chủ chốt trong khu vực cho phép mới có thể cất cánh.

Trong đó, Arab Saudi và Jordan đặc biệt quan trọng về quyền sử dụng căn cứ; Kuwait giữ vai trò then chốt về quyền bay qua không phận; còn Oman liên quan đến cả quyền bay qua và hậu cần hải quân.

Theo Worldjournal, ETtoday

Thu Thủy

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/lo-nguyen-nhan-du-an-tu-do-cua-my-phai-dung-khan-cap-sau-36-gio-trien-khai-post197430.html