Loài cá càng bẩn càng sống khỏe, thịt chứa nhiều kim loại nặng

5 giờ trướcBài gốc

Thịt cá lau kiếng thường thô, nhiều xương, mùi tanh rõ, khó chế biến và ít giá trị dinh dưỡng.

Cá lau kiếng (cá lau kính) là loại cá nhiệt đới có tên khoa học là Hypostomus plecostomus. Chúng có nguồn gốc từ hệ thống sông Amazon (Nam Mỹ), nơi môi trường nước tương đối sạch và ổn định. Loài cá này thường được nuôi làm cá cảnh nhờ tập tính ăn rong rêu, vệ sinh bể cá, nhưng tại nhiều nơi chúng đã phát triển mạnh ngoài tự nhiên và trở thành loài xâm lấn.

Tại các vùng ven sông ở Brazil hay Peru, cá lau kiếng thường được chế biến thành nhiều món dân dã như nướng than, nấu súp, hầm cà chua hoặc chiên giòn. Một số khu vực ở Việt Nam có món cá lau kiếng nướng muối ớt hay hấp gừng sả.

Cá lau kiếng là một loài cá có khả năng sống ở tầng đáy. Ảnh: FB.

Cá lau kiếng là gì?

Cá lau kiếng rất dễ nhận diện nhờ ngoại hình đặc biệt. Miệng nằm ở mặt dưới, có dạng giác hút giúp bám chặt vào đá, thân cây hoặc thành bể. Cơ thể chúng không có vảy mềm mà được bao phủ bởi các tấm giáp xương cứng, giúp chống lại kẻ thù. Màu sắc thường là nâu hoặc đen loang lổ, phù hợp với môi trường sống tầng đáy, trong khi các vây lớn và khỏe giúp cá giữ thăng bằng trong dòng nước chảy.

Trong tự nhiên, cá lau kiếng có thể phát triển khá lớn, với chiều dài phổ biến 30-50 cm, thậm chí một số cá thể vượt quá 60 cm và nặng vài kg. Tuổi thọ trung bình của chúng dao động 10-15 năm nếu điều kiện sống thuận lợi. Khi nuôi trong bể cảnh, kích thước cá thường nhỏ hơn, nhưng nếu bị thả ra môi trường tự nhiên, chúng có thể phát triển nhanh và đạt kích thước đáng kể.

Thức ăn chính của chúng là tảo, rong rêu, nhưng chúng cũng có thể tiêu thụ mùn bã hữu cơ và xác động vật. Loài cá này hoạt động mạnh về đêm và đặc biệt nổi tiếng với khả năng thích nghi cao: có thể sống trong môi trường thiếu oxy, nước ô nhiễm và nguồn thức ăn khan hiếm.

Sự thống trị của cá lau kiếng ở các con sông Đông Nam Á là dấu hiệu cảnh báo về sự suy thoái sinh thái nghiêm trọng. Ảnh: CNA.

Có nên ăn cá lau kiếng không?

Xét về mặt dinh dưỡng, cá lau kiếng vẫn là một loài cá nước ngọt, vì vậy về lý thuyết có thể cung cấp một số dưỡng chất cơ bản tương tự các loài cá da trơn khác.

Theo HK01, thịt cá chứa protein, giúp duy trì và phát triển cơ bắp, đồng thời hỗ trợ quá trình trao đổi chất của cơ thể. Một lượng nhỏ chất béo trong cá cũng có thể cung cấp năng lượng, dù không giàu axit béo có lợi như các loài cá biển. Ngoài ra, cá còn có thể cung cấp một số vi khoáng như sắt, kẽm - những chất cần thiết cho hệ miễn dịch và quá trình tạo máu.

Tuy nhiên, nguồn dinh dưỡng trên cũng ít ỏi, không được đánh giá cao. Đặc biệt, thịt cá lau kiếng thường thô, nhiều xương, mùi tanh rõ và khó chế biến. So với các loài cá thương phẩm khác, cá lau kiếng không phải lựa chọn lý tưởng về cả chất lượng lẫn giá trị dinh dưỡng.

Khác với nhiều loài cá thương phẩm được nuôi trong môi trường kiểm soát, cá lau kiếng thường sống ở tầng đáy, nơi tích tụ nhiều bùn và chất thải, theo Baidu Health. Với tập tính ăn tạp, chúng dễ hấp thụ các chất ô nhiễm, đặc biệt là kim loại nặng và vi sinh vật gây hại. Những chất này có thể tích lũy lâu dài trong cơ thể người nếu tiêu thụ thường xuyên, làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến gan, thận và hệ thần kinh.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng cá lau kiếng không phải lựa chọn thực phẩm đáng khuyến khích, đặc biệt trong bối cảnh môi trường nước ở nhiều đô thị còn ô nhiễm.

Cá lau kiếng được bắt ở sông Klang, Malaysia. Ảnh: CNA/Fadza Ishak.

Vì sao cá lau kiếng ngày càng nguy hiểm?

Nếu ở lưu vực Amazon, cá lau kiếng từng có thể được xem là nguồn thực phẩm, khi xuất hiện tại các dòng sông ô nhiễm ở châu Á như sông Ciliwung (Indonesia) và sông Klang (Malaysia), loài cá này lại dần trở thành mối đe dọa tiềm ẩn đối với sức khỏe con người và hệ sinh thái, theo tờ Kompas (Indonesia).

Nguyên nhân trước hết đến từ chính môi trường sống. Sống ở tầng đáy và có tập tính ăn tạp, cá lau kiếng dễ dàng hấp thụ các chất ô nhiễm tích tụ trong bùn và nước, đặc biệt là kim loại nặng như thủy ngân, chì hay cadimi. Qua thời gian, những chất này không bị đào thải mà tích lũy dần trong cơ thể cá, biến chúng thành "ổ chứa độc tố" mà mắt thường không thể nhận biết.

Chính vì vậy, một yếu tố khiến loài cá này trở nên nguy hiểm hơn là sự hiểu lầm trong cách tận dụng chúng làm thực phẩm. Trước tình trạng cá xuất hiện dày đặc, không ít người cho rằng có thể khai thác làm nguồn đạm giá rẻ. Tuy nhiên, việc tiêu thụ cá bắt từ các dòng sông ô nhiễm đồng nghĩa với nguy cơ đưa kim loại nặng và vi sinh vật gây hại vào cơ thể, đặc biệt nếu sử dụng lâu dài.

Bên cạnh đó, cá lau kiếng còn nổi tiếng với khả năng sinh tồn mạnh mẽ trong điều kiện khắc nghiệt. Chúng có thể sống trong môi trường thiếu oxy, nước bẩn và nguồn thức ăn nghèo nàn, những điều kiện mà nhiều loài cá bản địa không thể chịu đựng. Chính lợi thế này giúp chúng sinh sôi nhanh chóng, lấn át các loài bản địa và làm mất cân bằng hệ sinh thái.

Mai Phương

Nguồn Znews : https://znews.vn/ca-lau-kieng-loai-ca-cang-ban-cang-song-khoe-thit-chua-nhieu-kim-loai-nang-post1649410.html