Ở sông Đà hùng vĩ, có một loài cá nhỏ bé nhưng lại khiến bao người mong chờ mỗi mùa nước: cá ngần. Dân gian vẫn gọi vui là “cá thủy tinh” bởi thân hình mảnh dẻ, trong suốt như thể làm bằng pha lê. Cá ngần không chỉ hiếm, mà còn là đặc sản làm say lòng thực khách bởi hương vị thanh mát, ngọt dịu và hoàn toàn không tanh.
Loại cá nhỏ nhưng có võ. Ảnh minh họa
Cá thủy tinh là tên gọi phổ biến của một số loài cá nhỏ, thân mảnh, gần như trong suốt do ít sắc tố. Loài cá này sinh sống chủ yếu ở môi trường nước ngọt sạch, tập trung tại sông Đà, hồ chứa và các vùng nước yên tĩnh. Cá thường xuất hiện theo mùa, rộ nhất từ tháng 4-6 hàng năm, nên được xem là đặc sản khá hiếm.
Ưu điểm nổi bật của cá thủy tinh là xương rất nhỏ và mềm, có thể ăn gần như toàn con. Nhờ đó, cá đặc biệt phù hợp với người có hệ tiêu hóa yếu, trẻ nhỏ đang ăn dặm hoặc người cao tuổi.
Cá thủy tinh được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng.
Trong ẩm thực, cá thủy tinh thường được dùng để nấu canh chua, canh rau, hấp trứng, chiên giòn, làm chả hoặc nấu cháo. Sự kết hợp giữa giá trị dinh dưỡng, hương vị tự nhiên và độ an toàn khi sử dụng giúp cá thủy tinh trở thành lựa chọn quen thuộc trong nhiều gia đình.
Món ngon với cá ngần
Canh riêu cá ngần
Canh riêu cá ngần là món canh chua dân dã, thanh mát đặc trưng của Việt Nam, với vị chua dịu từ cà chua/dứa/me, thơm nồng từ hành thì là và vị ngọt béo, mềm dai của cá ngần (cá thủy tinh) có xương nhỏ hoặc không xương, thường được ăn nóng với cơm và rau sống hoặc bún.
Chả cá ngần
Chả cá ngần là món ăn đặc sản thơm ngon, mềm dai, được làm từ cá ngần sông Đà (cá thủy tinh) trộn với thịt heo xay, trứng, thì là, hành lá và gia vị, sau đó viên lại và chiên vàng ruộm, có thể ăn cùng cơm, bún hoặc chấm tương ớt, nước mắm chua ngọt. Món này dễ ăn, phù hợp với cả trẻ nhỏ và người lớn nhờ thịt cá mềm, không xương, không tanh, dậy mùi thơm đặc trưng của thì là.
Cá ngần rim chua ngọt
Cá ngần rim chua ngọt là món ăn hao cơm với vị chua cay mặn ngọt hài hòa, cách làm cơ bản là lăn cá qua bột năng, chiên giòn, sau đó rim với hỗn hợp nước mắm, đường, chanh, tỏi, ớt cho đến khi sệt lại, có thể thêm mè rang để tăng hương vị. Món này có thể bảo quản lâu trong tủ lạnh, rất tiện lợi.
Bún chả cá ngần
Bún chả cá ngần là món bún nước dùng thanh ngọt từ xương, kết hợp chả cá ngần chiên giòn thơm phức (làm từ cá ngần sông Đà nhỏ, mềm với thịt xay và thì là), ăn cùng bún tươi, rau sống, cà chua, tạo nên món ăn dinh dưỡng, dễ tiêu, không ngấy, rất phổ biến cho bữa sáng hoặc bữa chính. Cách làm chả cá đơn giản: cá ngần xay nhuyễn với thịt, thì là, gia vị, trứng, rồi chiên vàng; nước dùng ninh xương, nấu với cà chua.
Chả cá ngần cuốn lá lốt
Chả cá ngần cuốn lá lốt là món ăn dân dã nhưng tinh tế, kết hợp vị ngọt thanh, dai giòn của cá ngần với hương thơm nồng đặc trưng của lá lốt và thịt xay, tạo nên món chiên vàng ươm, thơm nức, béo ngậy, ăn cùng cơm nóng hoặc làm mồi nhậu đều tuyệt. Món này thường được chế biến bằng cách trộn cá ngần với thịt băm, hành lá, gia vị, sau đó cuộn chặt trong lá lốt và rán ngập dầu, giữ được độ kết dính, không bị vỡ nát khi chiên.
Cá ngần rim dừa sấy khô
Cá ngần rim dừa sấy khô là món ăn vặt hoặc ăn cơm đậm đà, kết hợp vị ngọt cay thơm của hỗn hợp gia vị (tương ớt, tỏi, lá chanh) hòa quyện với sự béo ngậy của dừa sấy, tạo nên món ăn lạ miệng, hấp dẫn với cá ngần chiên vàng giòn, rất hợp ăn chơi, nhậu hay ăn kèm cơm trắng nóng hổi.
Cá ngần nấu dưa chua
Cá ngần nấu dưa chua là món canh thanh mát, chua dịu, thơm mùi thì là, rất hợp ăn với cơm nóng; cách làm cơ bản là sơ chế cá ngần, ướp gia vị rồi xào sơ, sau đó phi thơm hành, cho cà chua, dứa vào xào, thêm nước, đun sôi rồi cho dưa chua vào, thả cá vào nấu nhanh rồi nêm nêm và thêm rau thơm (hành lá, thì là).