Cá voi xanh được xem là loài động vật lớn nhất hành tinh từng tồn tại. Ảnh: Ocean Wise.
Cá voi xanh được xem là loài động vật to lớn nhất từng được biết đến trên Trái Đất. Theo Britannica, những "gã khổng lồ biển" này có thể nặng khoảng 150 tấn và dài hơn 30 m. Có những báo cáo về cá voi xanh đạt chiều dài 33 m và nặng khoảng 200 tấn.
Thậm chí, cá voi xanh con khi chào đời đã thuộc hàng những sinh vật lớn nhất hành tinh. Sau khoảng một năm trong bụng mẹ, cá voi xanh con ra đời nặng tới 3 tấn và dài tới 7,6 m. Nó chỉ ăn sữa mẹ và tăng khoảng 90 kg mỗi ngày trong năm đầu tiên.
Không chỉ gây ấn tượng bởi kích thước khổng lồ, một trong những đặc điểm đáng kinh ngạc nhất của cá voi xanh là trái tim của chúng, thường nặng khoảng 180 kg, tương đương với trọng lượng của một con khỉ đột.
Sinh vật khổng lồ nhưng thức ăn "tí hon"
Theo National Geographic, điều thú vị là dù có kích thước đồ sộ, cá voi xanh lại chủ yếu ăn những sinh vật cực nhỏ gọi là nhuyễn thể (krill) - một loại giáp xác giống tôm. Mỗi ngày, một con cá voi xanh trưởng thành có thể tiêu thụ tới 3-4 tấn nhuyễn thể.
Cá voi xanh còn được gọi là cá voi tấm sừng hàm, nghĩa là chúng có những tấm sừng mỏng như móng tay, gắn vào hàm trên. Chúng kiếm ăn bằng cách há miệng thật lớn, nuốt một lượng nước biển khổng lồ rồi dùng tấm sừng hàm để lọc thức ăn. Hàng nghìn con nhuyễn thể được giữ lại và nuốt vào trong. Đây là một trong những cơ chế ăn uống hiệu quả nhất trong tự nhiên.
Có màu sắc "đánh lừa thị giác"
Dù được gọi là cá voi xanh, trên thực tế màu sắc của loài này không hoàn toàn là xanh đậm như nhiều người tưởng tượng. Khi nhìn từ xa dưới nước, cơ thể của chúng có màu xanh lam nhạt hoặc xanh xám, tạo cảm giác đúng với tên gọi. Tuy nhiên, khi nổi lên mặt nước, màu da của cá voi xanh lại ngả xám nhiều hơn. Dưới ánh nắng, da của chúng còn có thể phản chiếu ánh sáng, tạo hiệu ứng xanh bạc rất đẹp mắt.
Một điểm thú vị khác là da cá voi xanh thường có những đốm lốm đốm như đá cẩm thạch, mỗi cá thể có hoa văn riêng biệt - giống như "vân tay" giúp các nhà khoa học nhận diện từng con ngoài tự nhiên.
Ngoài ra, phần bụng của chúng có màu vàng nhạt do hàng triệu vi sinh vật nhỏ cư trú trên da. Vì vậy, cá voi xanh còn có biệt danh là "sulfur bottom" (bụng lưu huỳnh).
Dù sở hữu kích thước khổng lồ, cá voi xanh lại có thân hình rất phù hợp hoàn hảo với môi trường nước:
Thân dài, thuôn và mượt: giúp giảm lực cản khi bơi
Đầu lớn, chiếm gần 1/4 chiều dài cơ thể
Miệng rộng với các tấm sừng hàm: giúp lọc thức ăn hiệu quả
Vây lưng nhỏ: nằm khá lùi về phía sau, khác với nhiều loài cá
Vây đuôi cực lớn và mạnh mẽ: là “động cơ” chính giúp chúng di chuyển
Đặc biệt, trên cổ họng cá voi xanh có các nếp gấp da có thể giãn nở như một chiếc túi khổng lồ. Khi săn mồi, những nếp gấp này giúp chúng nuốt một lượng nước lớn gấp nhiều lần thể tích cơ thể, sau đó lọc lấy thức ăn.
Cá voi xanh có thân hình rất dài với phần đầu chiếm 1/4 chiều dài cơ thể. Ảnh: The Marine Mammal Center.
Là một trong những loài vật ồn ào nhất
Theo India Times, cá voi xanh cũng là một trong những loài phát ra âm thanh lớn nhất trong thế giới động vật. Chúng phát ra một loạt xung âm, tiếng rên rỉ và than thở. Tiếng kêu của chúng có thể đạt tới 188 decibel - to hơn cả tiếng động cơ máy bay phản lực.
Trong điều kiện tốt, cá voi xanh có thể nghe thấy nhau ở khoảng lên đến 1.600 km. Các nhà khoa học cho rằng chúng sử dụng những âm thanh này không chỉ để giao tiếp mà còn, cùng với thính giác tuyệt vời của mình, để định hướng bằng sóng siêu âm trong lòng đại dương sâu thẳm.
Có tuổi thọ lâu đời
Cá voi xanh nằm trong số những loài động vật sống lâu nhất trên Trái đất. Các nhà khoa học đã phát hiện bằng cách đếm các lớp của nút tai giống như sáp của một con cá voi đã chết, họ có thể ước tính khá chính xác tuổi của con vật. Con cá voi xanh già nhất được tìm thấy bằng phương pháp này được xác định là khoảng 110 tuổi. Tuổi thọ trung bình được ước tính vào khoảng 80-90 năm.
Chúng di chuyển khá nhanh
Cá voi xanh sống ở hầu hết đại dương trên thế giới (trừ Bắc Cực). Cá voi xanh di chuyển rất nhiều, dành mùa hè kiếm ăn ở vùng cực và thực hiện chuyến đi dài đến xích đạo khi mùa đông đến. Mặc dù tốc độ di chuyển trung bình của chúng là 8 km/h, nhưng chúng có thể tăng tốc lên đến 32 km/h khi cần thiết. Cá voi cái thường sinh một con mỗi hai hoặc ba năm sau thời gian mang thai lên đến 12 tháng. Trong suốt quá trình di cư, chúng ăn rất ít, chủ yếu sống nhờ lượng mỡ dự trữ.
Đang ngày càng ít dần
Trước thế kỉ XX, cá voi xanh tồn tại với số lượng cá thể lớn ở hầu hết đại dương trên thế giới. Nhưng hơn 100 năm qua, chúng bị săn bắn đến mức gần như tuyệt chủng cho đến khi được bảo vệ bởi luật pháp quốc tế vào năm 1966. Cá voi xanh có ít kẻ thù tự nhiên nhưng thường bị cá mập và cá voi sát thủ tấn công, và nhiều con bị thương hoặc chết mỗi năm do va chạm với các tàu lớn.
Mặc dù ngày nay, hoạt động săn bắt cá voi thương mại không còn là mối đe dọa, quá trình phục hồi diễn ra chậm và những mối đe dọa mới đang ảnh hưởng đến cá voi xanh, như va chạm với tàu thuyền và tác động của biến đổi khí hậu. Theo các tổ chức bảo tồn, cá voi xanh hiện vẫn được xếp vào nhóm nguy cấp và cần được bảo vệ nghiêm ngặt.
Mai Phương