[Loạt Megastory] Thành phố Đồng Nai - Dấu mốc lịch sử mở ra tương lai mới (Kỳ 1)

2 giờ trướcBài gốc

Ngày 24-4, 478/487 đại biểu Quốc hội khóa XVI đã nhấn nút thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Với sự kiện này, một dấu mốc lịch sử mới trong quá trình hình thành, phát triển Đồng Nai đã được thiết lập; đồng thời, mở ra tương lai phát triển mới với tầm vóc và vị thế mới.

Đồng Nai với chiều dài lịch sử gần 330 năm hình thành và phát triển luôn mang trong mình bề dày văn hóa độc đáo, giàu bản sắc. Trong suốt quá trình đó, Đồng Nai luôn là một vùng đất mở với tư tưởng dung hợp cả về kinh tế, văn hóa.

Chiều sâu lịch sử, bản sắc văn hóa và tinh thần đoàn kết của các dân tộc, tôn giáo đã tạo nên nền tảng quan trọng cho Đồng Nai trên hành trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Nằm ở phía Đông Nam của phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai, được ôm trọn bởi 2 nhánh của sông Đồng Nai, Cù lao Phố (Cù lao Hiệp Hòa) có diện tích khoảng 700ha. Trên vùng đất, hiện vẫn có sự hiện diện của hàng chục đình, chùa, thánh thất, tịnh xá và miếu, mộ cổ. Trong số đó, 3 công trình đã được xếp hạng Di tích lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia bao gồm: Đền thờ Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, Đại Giác cổ tự và Chùa Ông. Mỗi công trình văn hóa tại đây đều mang giá trị văn hóa, lịch sử gắn liền với hành trình mở cõi phương Nam của dân tộc ta.

Cù lao Phố, phường Trấn Biên (Đồng Nai) là vùng đất lưu dấu rõ nét nhất trong hành trình mở cõi đất phương Nam của dân tộc ta. Ảnh 1: Cù lao Phố thời kỳ trước, nhìn từ trên cao Ảnh 2: Những cây cầu bắc qua Cù lao Phố

“Có thể nói, Cù lao Phố chính là nơi lưu dấu rõ nét nhất trong hành trình mở cõi đất phương Nam của dân tộc ta” - ông Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Nai chia sẻ.

Ngược dòng lịch sử, từ trước khi có dấu chân người Việt thì tại Đồng Nai đã trải qua nhiều biến cố lịch sử gắn liền với các vương quốc Phù Nam và Chân Lạp. Năm 1679, Trần Thượng Xuyên cùng nhóm di dân đặt chân đến Cù lao Phố. Từ đây, quá trình khai khẩn vùng đất phương Nam bắt đầu.

Cầu Ghềnh trong tư liệu ảnh xưa

Năm 1698, Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh được chúa Nguyễn Phúc Chu cử vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập dinh Trấn Biên, đặt nền móng cho quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai ngày nay. Sự kiện Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh thiết lập dinh Trấn Biên được xem là dấu mốc lịch sử quan trọng trong tiến trình xác lập chủ quyền và tổ chức quản lý hành chính của nhà nước phong kiến Việt Nam đối với vùng đất Nam Bộ. Từ cuối thế kỷ XVII đến giữa thế kỷ XVIII, Cù lao phố được mệnh danh là “đệ nhất thương cảng” khu vực Nam Bộ, còn gọi là Nông Nại Đại Phố.

Năm 1698, Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh kinh lược vùng đất phương Nam, lập dinh Trấn Biên, đặt nền móng cho quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai ngày nay. Hiện nay, Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh được Đồng Nai tôn tạo, đầu tư nâng cấp. Ảnh: Phạm Tùng

Đầu thế kỷ XX, thực phân Pháp tăng cường khai thác thuộc địa, trồng nhiều cao su, xây dựng các tuyến đường bộ, đường sắt qua Đồng Nai. Giai đoạn này, Đồng Nai đóng vai trò quan trọng trong trung chuyển, xuất khẩu hàng hóa.

Ga Biên Hòa năm 1953.

Ngày 26-8-1945, tại Quảng trường Sông Phố đã chứng kiến một sự kiện lịch sử của Đồng Nai nói riêng và cả nước nói chung khi lực lượng cách mạng đã tiến vào Tòa bố Biên Hòa, treo cờ đỏ sao vàng và buộc chính quyền thuộc địa bàn giao chính quyền cho cách mạng trong cuộc Cánh mạng Tháng Tám năm 1945. Sáng ngày hôm sau, cũng tại Quảng trường Sông Phố, đã diễn ra một cuộc mít tinh trọng thể chào mừng chính quyền cách mạng lâm thời đầu tiên của tỉnh Biên Hòa.

Trải qua 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, trên mảnh đất Đồng Nai cũng đã ghi dấu với những địa danh và chiến công đi vào lịch sử dân tộc như: Chiến khu Đ, Căn cứ Tỉnh ủy Biên Hòa U1, Căn cứ Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (Căn cứ Tà Thiết)…

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Kim Long, Đồng Nai là một trong những chiếc nôi mở cõi phương Nam, nơi giao thoa của nhiều dòng chảy văn hóa, tín ngưỡng, thương mại, đồng thời cũng là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng.

Theo Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Nai Trần Quang Toại, trong quá trình hình thành và phát triển của Đồng Nai đã chứng minh đây là một vùng đất mở, với tư tưởng dung hợp, đoàn kết giữa các dân tộc, tôn giáo.

“Nếu không đoàn kết, không dung nạp thì làm sao Đồng Nai lại tập hợp người dân khắp nơi về đây để xây dựng và phát triển” - ông Trần Quang Toại chia sẻ quan điểm.

Văn Miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên (Đồng Nai) là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại Đàng Trong. Di tích hơn 300 năm tuổi này mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa phương Nam, được khôi phục năm 1998 và là nơi thờ Bác Hồ cùng các bậc hiền tài. Ảnh: Công Nghĩa

Đến nay, trên địa bàn Đồng Nai đều có người dân từ khắp các tỉnh, thành và nhiều nước trên thế giới đến sinh sống. Cùng với đó, hầu hết các dân tộc thiểu số, tôn giáo đều có mặt ở Đồng Nai. Qua đó, đưa Đồng Nai trở thành vùng đất hội tụ và giao thoa của nhiều giá trị văn hóa đặc sắc.

Hiện nay, trên địa bàn Đồng Nai có 47 dân tộc anh em của Việt Nam, hơn 863 cơ sở tín ngưỡng và 24 tổ chức thuộc 10 tôn giáo (trong đó phần lớn là Phật giáo và Công giáo), tạo nên sự đa dạng văn hóa phong phú và bản sắc đặc trưng của vùng Đông Nam Bộ.

Phát biểu tại buổi thảo luận về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương của tổ 6 thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai, Thái Nguyên vào ngày 20-4, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai Vũ Hồng Văn cho biết: Hiện Đồng Nai là tỉnh có quy mô dân số đứng thứ 3 và quy mô nền kinh tế đứng thứ 4 cả nước (chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Hải Phòng). Không chỉ mạnh về con số, Đồng Nai còn được ví như một “Việt Nam thu nhỏ” bởi sự hội tụ của người dân từ khắp mọi miền Tổ quốc.

Trên địa bàn Đồng Nai hiện có 121 di tích được xếp hạng, trong đó có 6 di tích quốc gia đặc biệt, tiêu biểu như: Văn miếu Trấn Biên - biểu tượng văn hóa, giáo dục của vùng Nam Bộ; Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh, nơi ghi dấu công lao xác lập chủ quyền và tổ chức bộ máy hành chính tại phương Nam; Chiến khu Đ là di tích cách mạng; địa điểm thành lập Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng ở Phú Riềng (được thành lập năm 1929); núi Bà Rá - Thác Mơ - di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh quan trọng gắn với các cuộc kháng chiến của dân tộc gắn với địa danh Phước Long là tỉnh đầu tiên của miền Nam được giải phóng.

Chiến khu Đ là căn cứ địa cách mạng lừng lẫy tại miền Đông Nam Bộ, biểu tượng cho ý chí kiên cường và niềm tự hào dân tộc.

Những giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc đã tạo nên bản sắc riêng của Đồng Nai, đồng thời là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch văn hóa, du lịch lịch sử và giáo dục truyền thống, nơi hội tụ tinh hoa, lan tỏa văn hóa nghĩa tình Đồng Nai, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân và quảng bá hình ảnh của một thành phố trực thuộc Trung ương.

Không gian đô thị Đồng Nai được định hướng phát triển và phát huy lợi thế của Sông Đồng Nai. Ảnh: Công Nghĩa

Đường ven sông Đồng Nai (thuộc phường Trấn Biên) "khoác lên mình" diện mạo khang trang. Ảnh: Công Nghĩa

Đồng Nai là điểm đến an cư lạc nghiệp lý tưởng của người dân khắp mọi miền Tổ quốc. Trong ảnh: Công nhân Nhà máy vi mạch bán dẫn của Tập đoàn Tripod Hoa Kỳ tại KCN Biên Hòa 2 (phường Trấn Biên) trong giờ sản xuất. Ảnh: Công Nghĩa

Đồng thời, Đồng Nai sẽ có thêm điều kiện, thêm cơ chế và thêm dư địa để kết hợp hài hòa giữa hiện đại hóa với gìn giữ, giữa tăng trưởng nhanh với phát triển bền vững, giữa mở rộng không gian đô thị với bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc. Đồng Nai, thành phố trực thuộc Trung ương. sẽ không chỉ là một đô thị lớn về quy mô, mà còn là một đô thị có chiều sâu, bản sắc riêng.

Nguồn Đồng Nai : https://baodongnai.com.vn/media/megastory/202604/loat-megastory-thanh-pho-dong-nai-dau-moc-lich-su-mo-ra-tuong-lai-moi-ky-1-cb804cf/