Logistics 'nghẹt thở' vì xung đột Trung Đông: Ngành Hải quan tiếp sức doanh nghiệp thế nào?

2 giờ trướcBài gốc

Đầu năm 2026, chuỗi cung ứng toàn cầu lại một lần nữa rơi vào trạng thái báo động đỏ. Những diễn biến quân sự phức tạp tại khu vực Trung Đông đã khiến các tuyến hải hành huyết mạch qua Biển Đỏ trở nên rủi ro hơn bao giờ hết. Đối với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, việc gián đoạn các tuyến đường kết nối sang châu Âu và châu Phi không chỉ khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm 2-3 tuần mà còn đẩy phí bảo hiểm, phí vận tải lên mức cao kỷ lục.

Trong tình thế "ngàn cân treo sợi tóc", sự chủ động của ngành Hải quan được kỳ vọng là đòn bẩy quan trọng để giảm thiểu thiệt hại cho cộng đồng doanh nghiệp.

Logistics đang gặp khó khăn khi xung đột Trung Đông đang diễn biến phức tạp

Giải bài toán ách tắc thủ tục: Ưu tiên tối đa cho các "điểm nóng"

Thách thức lớn nhất đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hiện nay không chỉ là việc tìm tàu, tìm container mà là xử lý các lô hàng đã lỡ đăng ký tờ khai nhưng không thể xuất đi hoặc phải nằm chờ tại cảng do thay đổi lộ trình đột ngột. Để giải quyết tình trạng này, Cục Hải quan đã nhanh chóng chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thiết lập cơ chế phản ứng nhanh, coi việc tháo gỡ khó khăn cho hàng hóa đi qua khu vực xung đột là nhiệm vụ trọng tâm.

Cụ thể, đối với hàng hóa xuất khẩu đã đăng ký tờ khai nhưng thực tế không thể vận chuyển theo kế hoạch, cơ quan hải quan đã hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện thủ tục hủy tờ khai một cách linh hoạt. Thay vì những quy trình đối soát kéo dài, việc hủy tờ khai hiện nay được thực hiện dựa trên các cập nhật mới nhất từ Thông tư 121/2025/TT-BTC, giúp doanh nghiệp sớm giải phóng hàng hóa khỏi hệ thống để tìm kiếm phương án kinh doanh khác.

Đặc biệt, đối với các loại hàng hóa đặc thù như nông sản tươi sống, thực phẩm có hạn sử dụng ngắn – những mặt hàng vốn chịu rủi ro cao nhất khi logistics biến động – cơ quan hải quan tại các cảng biển và sân bay quốc tế đã triển khai chế độ giám sát và thông quan 24/7. Việc cho phép doanh nghiệp đưa hàng hóa trở lại nội địa lưu kho hoặc gửi vào kho ngoại quan trong khi chờ đợi tuyến vận tải mới không chỉ giúp bảo toàn giá trị hàng hóa mà còn giảm bớt áp lực tài chính về phí lưu kho bãi cho doanh nghiệp.

Điều này cho thấy một tư duy quản lý chuyển dịch mạnh mẽ từ kiểm soát sang phục vụ và đồng hành.

Linh hoạt trong điều hướng và tái nhập: "Phao cứu sinh" cho dòng hàng quay đầu

Trong kịch bản xấu hơn, khi hàng hóa đã lênh đênh trên biển nhưng đối tác tại khu vực xung đột từ chối nhận hàng hoặc phương tiện vận tải buộc phải quay đầu về Việt Nam, doanh nghiệp thường rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan với các thủ tục tái nhập phức tạp. Tuy nhiên, theo ghi nhận thực tế từ các biện pháp hỗ trợ mới nhất, ngành Hải quan đã chủ động biến quy trình này trở nên "mềm mại" hơn để làm phao cứu sinh cho doanh nghiệp.

Theo chỉ đạo mới nhất, hàng hóa phải tái nhập do yếu tố khách quan từ chiến sự sẽ được hướng dẫn thủ tục theo Điều 47 Nghị định 08/2015/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 167/2025/NĐ-CP). Cơ quan hải quan cam kết rút ngắn tối đa thời gian xét duyệt hồ sơ, chấp nhận các chứng từ chứng minh sự gián đoạn vận tải từ các hãng tàu hoặc đại lý logistics như một căn cứ hợp lệ để miễn giảm các bước kiểm tra không thiết yếu. Điều này giúp dòng hàng quay đầu không bị "giam chân" tại cửa khẩu, giảm bớt gánh nặng chi phí phát sinh.

Bên cạnh đó, đối với những đơn hàng cần chuyển hướng sang thị trường ngách hoặc thay đổi người nhận hàng để "cắt lỗ", doanh nghiệp cũng nhận được sự hỗ trợ tối đa trong việc sửa đổi, bổ sung thông tin tờ khai. Sự linh hoạt trong việc cho phép thay đổi tuyến đường và địa điểm giao hàng trên hệ thống hải quan điện tử đã giúp nhiều đơn vị kịp thời xoay chuyển tình thế, tìm được đầu ra mới cho hàng hóa thay vì phải chấp nhận tiêu hủy hoặc bỏ hàng tại cảng ngoại.

Có thể nói, sự biến động của tình hình địa chính trị thế giới là điều không ai mong muốn, nhưng cách phản ứng của cơ quan quản lý lại là yếu tố quyết định sức chống chịu của doanh nghiệp. Với sự chỉ đạo quyết liệt từ Cục Hải quan, từ việc ưu tiên xử lý hồ sơ đến linh hoạt trong các quy định về tái nhập, ngành Hải quan đang chứng minh vai trò tiên phong trong việc bảo vệ mạch máu kinh tế quốc gia.

Những giải pháp kịp thời này không chỉ là sự hỗ trợ về mặt thủ tục, mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn để doanh nghiệp Việt vững vàng hơn trước những "con sóng dữ" từ thị trường quốc tế trong năm 2026.

Nam Phong

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/logistics-nghet-tho-vi-xung-dot-trung-dong-nganh-hai-quan-tiep-suc-doanh-nghiep-the-nao-247218.html