Lời giải từ con số 21.000 tỷ đồng trước 'cú sốc kép' ở Lào Cai

3 giờ trướcBài gốc

Lời tòa soạn:

Việc sáp nhập hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái xuất phát từ tầm nhìn chiến lược của Trung ương nhằm mở rộng không gian, kiến tạo dư địa phát triển mới. Quyết sách này khai sinh một thực thể kinh tế rộng 13.256,92km², giữ vị trí địa chính trị trọng yếu với 181,951km đường biên giới quốc tế.

Ngay trong giai đoạn chuyển giao, địa phương lập tức đối diện thử thách lớn từ tự nhiên. Dư chấn thiệt hại gần 13.000 tỷ đồng từ siêu bão Yagi (2024) ở hai không gian kinh tế cũ chưa khắc phục xong, bão Bualoi (2025) tiếp tục đẩy tổng thiệt hại lũy kế lên hơn 15.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, chính quy mô kinh tế mở rộng sau sáp nhập đã tạo ra bệ đỡ vững chắc. Thay vì suy thoái, thực thể kinh tế mới vẫn bứt phá với mức tăng trưởng GRDP 8,14%, thu ngân sách đạt 21.000 tỷ đồng.

Chuyển hóa thách thức thành động lực, bộ máy quản trị xác định việc trị thủy là ưu tiên cốt lõi để kiến tạo môi trường đầu tư an toàn. Bắt đầu từ dự án chỉnh trị sông Hồng, Lào Cai đang thiết lập khung pháp lý vĩ mô tầm nhìn 2050, huy động dòng vốn 600.000 tỷ đồng nhằm hiện thực hóa vị thế cực tăng trưởng phía Bắc. VietNamNet trân trọng giới thiệu tuyến bài "Lào Cai và quyết sạch thuận thiên, tầm nhìn ra biển lớn".

Áp lực từ khoản thâm hụt tài sản hơn 15.000 tỷ đồng

6h ngày 10/9/2024, khi người dân Làng Nủ (Lào Cai) đang chuẩn bị cho một ngày làm việc mới thì trận lũ quét kinh hoàng ập xuống. Bản làng bị xóa sổ. Sinh mạng hàng chục người dân bị cướp đi. Một trận lũ quét qua cuốn trôi tất cả.

Làng Nủ là một phần trong bức tranh hạ tầng bị tàn phá, giao thông chia cắt trên không gian sáp nhập. Bão số 3 (Yagi) và hoàn lưu bão quét qua Lào Cai và Yên Bái (cũ). 193 sinh mạng bị cướp đi, hàng chục người mất tích, bị thương.

Toàn tỉnh có hơn 37.400 nhà ở ngập nước, sạt lở, lũ cuốn trôi. Các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ sạt lở hàng nghìn vị trí, trôi hàng triệu mét khối đất đá. Sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, hệ thống cấp nước, điện, viễn thông, trường học bị ảnh hưởng, hư hỏng. Tổng thiệt hại kinh tế ban đầu là hơn 12.700 tỷ đồng.

Hình ảnh Làng Nủ bị san phẳng sau trận lũ quét và Làng Nủ mới được tái thiết sau thiên tai. Ảnh: Thạch Thảo/Đức Hoàng

Nền kinh tế kế thừa khoản thâm hụt tài sản lũy kế gần 13.000 tỷ đồng tại thời điểm hợp nhất. Dư địa phục hồi chưa kịp hình thành. Bão Bualoi (tháng 10/2025) gây thiệt hại thêm 2.750 tỷ đồng sau ba tháng công bố sáp nhập. Chuỗi cung ứng tại các khu công nghiệp trọng điểm bị gián đoạn. Thiên tai gây thiệt hại khoảng 15.500 tỷ đồng trong 18 tháng. Con số này tương đương 50% tổng thu ngân sách một năm tài khóa.

Trong báo cáo về kết quả năm 2025 của Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Lào Cai Hoàng Giang cho thấy đà suy giảm bị ngăn chặn. Dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, song với sự quyết liệt trong công tác lãnh đạo, bức tranh kinh tế - xã hội vẫn có nhiều điểm sáng.

Sự bù đắp chéo giữa các khu vực kinh tế phát huy tác dụng. Chỉ số sản xuất công nghiệp vùng cao giảm nhẹ trong quý III do sạt lở ảnh hưởng thủy điện, khai khoáng. Ngược lại, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 5,12%, xếp thứ 6 toàn quốc.

Giá trị sản xuất lâm nghiệp tăng nhờ hợp nhất vùng nguyên liệu quế, gỗ rừng trồng từ Yên Bái (cũ). Lào Cai trở thành trung tâm chế biến lâm sản miền Bắc. Sản lượng lương thực có hạt giảm cục bộ tại vùng lũ. Tuy nhiên, tổng sản lượng toàn tỉnh vẫn đạt kế hoạch nhờ năng suất các vùng thâm canh.

Thương mại - dịch vụ duy trì đà tăng dù hạ tầng chia cắt cục bộ. Tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 2025 tăng 12,5%. Kinh tế cửa khẩu đạt giá trị kim ngạch xuất nhập khẩu 2,3 tỷ USD, tăng 15% so với năm 2024. Hàng hóa qua Cửa khẩu Kim Thành duy trì liên tục và tăng trưởng. Để có được các con số đóng góp lớn vào ngân sách, việc cải cách thủ tục hành chính đóng vai trò quan trọng.

Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành (Lào Cai). Ảnh: Đoàn Bổng

Chỉ số tài chính vượt kế hoạch

Sự chuyển dịch cơ cấu phản ánh rõ nét qua các chỉ số tài chính vĩ mô.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Thành Sinh cho biết: Tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Lào Cai mặc dù còn gặp nhiều khó khăn, thách thức, tuy nhiên dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cùng sự ủng hộ của nhân dân... kinh tế - xã hội của tỉnh có những điểm sáng, tích cực.

Tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2025 của Lào Cai đạt 8,14%, đứng thứ 2 vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ. Vốn đầu tư toàn xã hội bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Việc duy trì mức tăng trưởng này cho thấy hiệu quả sử dụng vốn được cải thiện.

Đáng chú ý nhất là chỉ tiêu thu ngân sách nhà nước đạt trên 21.000 tỷ đồng, vượt 55% dự toán Trung ương giao. Nhìn vào cơ cấu nguồn thu cho thấy, bên cạnh nguồn thu ổn định từ hoạt động xuất nhập khẩu, thu nội địa từ tiền sử dụng đất và khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh có sự bứt phá. Điều này chứng minh sức đề kháng của nền kinh tế trước thiên tai.

Bức tranh kinh tế Lào Cai khởi sắc sau khi khắc phục thiệt hại nặng nề từ thiên tai.

Quyết định "sắp xếp lại giang sơn" là bước đi lịch sử có ý nghĩa chiến lược, đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của sự nghiệp hoàn thiện bộ máy hành chính nhà nước, hoàn thiện thể chế và tổ chức của hệ thống chính trị đồng bộ, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, hướng tới hoàn thiện một nền hành chính quản trị hiện đại, kiến tạo, gần dân, sát dân, vì nhân dân phục vụ, để mọi lợi ích thuộc về nhân dân.

Việc tổ chức lại địa giới hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương mới là yêu cầu khách quan và tất yếu của sự nghiệp phát triển đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Đây là cơ hội quý báu để chúng ta đổi mới tư duy lãnh đạo, đổi mới phương thức quản lý nhà nước, ứng dụng mạnh mẽ khoa học – công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị quốc gia và tăng cường hiệu quả phục vụ nhân dân.

Tổng Bí thư Tô Lâm

Đà tăng trưởng duy trì trong những tháng đầu năm 2026. Báo cáo kinh tế - xã hội 2 tháng đầu năm của UBND tỉnh Lào Cai ghi nhận phục hồi thương mại, dịch vụ. Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 450 triệu USD, tăng 18%. Khách du lịch đạt 1,2 triệu lượt, tăng 22%.

Kết quả năm 2025 phản ánh nền tảng hạ tầng và thể chế ổn định. Đây không phải sự tăng trưởng nóng hay tạm thời. Giải ngân vốn đầu tư công của Lào Cai đạt tỷ lệ 88,6%, xếp thứ 4 toàn quốc. Vấn đề này thường là điểm nghẽn của nhiều địa phương sau sáp nhập. Dòng vốn kịp thời chảy vào các dự án tái thiết giao thông, thủy lợi trong quý IV/2025. Việc này tạo động lực kép: khắc phục hậu quả bão lũ và kích cầu xây dựng.

Nguyên tắc "trách nhiệm liên đới theo chiều dọc"

Các chỉ số tăng trưởng được củng cố bởi sự thay đổi tư duy quản trị. Nhấn mạnh nhiệm vụ đặt ra rất nặng nề, ông Trịnh Việt Hùng (thời điểm giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai, hiện là Thứ trưởng Thường trực Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chỉ rõ: Điều quan trọng nhất không chỉ là xác định đúng “việc phải làm”, mà còn là tổ chức thực hiện thật sự khoa học, bài bản, quyết liệt, thông suốt từ tỉnh đến cơ sở. Ông yêu cầu các cấp, các ngành phải chuyển mạnh tư duy từ “quản lý” sang tư duy “phục vụ và kiến tạo”, đồng hành cùng cơ sở, tháo gỡ vướng mắc kịp thời.

Ông Trịnh Việt Hùng xác lập nguyên tắc "trách nhiệm liên đới theo chiều dọc" khi làm việc với Ban Cán sự Đảng UBND tỉnh vào tháng 12/2025.

Ông yêu cầu xóa bỏ cơ chế "khoán trắng" cho cấp cơ sở, thay thế bằng quy trình "sở trực tiếp hỗ trợ xã". Giám đốc sở phải xuống hiện trường tháo gỡ nếu địa phương vướng mắc giải phóng mặt bằng hay tái định cư, tuyệt đối không dùng văn bản trả lời văn bản.

Tư duy quản trị được thể chế hóa, tạo "lá chắn pháp lý" cho bộ máy vận hành. HĐND tỉnh Lào Cai thông qua 8 Nghị quyết quan trọng tại Kỳ họp thứ 8 (chuyên đề) vào tháng 2/2026. Các nghị quyết cho phép điều chuyển vốn linh hoạt, phê duyệt cơ chế đặc biệt dự án trị thủy sông Hồng. Kinh phí xây dựng văn bản pháp luật được chuẩn hóa, tạo hành lang pháp lý thông thoáng.

Ông Trịnh Việt Hùng (thời điểm giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai) kiểm tra hoạt động tại Dự án cảng cạn ICD Lào Cai, tháng 10/2025. Ảnh: Vũ Linh

Sự đồng bộ giữa kỷ luật Đảng và hành lang pháp lý thiết lập áp lực thực thi mới. Các quy định cứng gồm "thông tuyến sạt lở trong 24 giờ", "giải quyết tái định cư trong 10 ngày". Điều này giải quyết điểm nóng dân sinh, giữ mạch máu kinh tế lưu thông, củng cố niềm tin nhà đầu tư.

Khi đặt lên bàn cân con số thiệt hại 15.500 tỷ đồng và số thu ngân sách 21.000 tỷ đồng và tăng trưởng GRDP 8,14% - hiệu quả của mô hình sáp nhập không còn là lý thuyết. Quy mô kinh tế lớn hơn đã tạo ra sức đề kháng thực tế, giúp địa phương trụ vững trước thiên tai thay vì rơi vào khủng hoảng. Đây chính là nền tảng vật chất quan trọng nhất để Lào Cai bước vào giai đoạn 2026-2030 với tâm thế của một cực tăng trưởng thực thụ, chứ không chỉ là phép cộng cơ học của hai tỉnh miền núi.

Vượt qua cú sốc kép từ thiên tai, bộ máy quản trị nhận diện rõ một bài toán cốt lõi: Phải bảo vệ tuyệt đối mạng sống người dân và khắc phục triệt để rủi ro từ tự nhiên mới có thể kiến tạo môi trường đầu tư bền vững.

Mời độc giả đón đọc Bài 2: Chuyến thị sát ở rốn lũ và quyết sách trị thủy 'thuận thiên' ven sông Hồng

Đoàn Bổng

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/loi-giai-tu-con-so-21-000-ty-truoc-cu-soc-kep-o-lao-cai-2490766.html