Mãn kinh là một giai đoạn sinh lý tự nhiên của cuộc đời người phụ nữ, đặc trưng bởi sự suy giảm estrogen. Tuy nhiên, sự thay đổi nội tiết này thường đi kèm với tăng khối mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng, và giảm khối cơ. Những thay đổi về thành phần cơ thể làm gia tăng nguy cơ kháng insulin, rối loạn lipid máu, tăng huyết áp và bệnh tim mạch. Thuốc GLP-1 được xem là một lựa chọn tiềm năng giúp giảm cân, cải thiện các rối loạn chuyển hóa liên quan đến béo phì ở phụ nữ mãn kinh.
Giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh đi kèm với nhiều thay đổi nội tiết khiến phụ nữ dễ tăng cân, tích mỡ bụng và gia tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Một số lợi ích khi dùng thuốc GLP-1 giúp giảm cân trong thời kỳ mãn kinh:
1. Hỗ trợ giảm cân và giảm mỡ nội tạng
Các thuốc GLP-1 như semaglutide (Ozempic, Wegovy) và tirzepatide (Mounjaro, Zepbound) giúp giảm cân thông qua cơ chế ức chế cảm giác thèm ăn, làm chậm rỗng dạ dày và cải thiện kiểm soát năng lượng nạp vào. Đặc biệt, các thuốc này có hiệu quả trong việc giảm mỡ nội tạng, loại mỡ tích tụ quanh các cơ quan nội tạng và liên quan chặt chẽ đến nguy cơ tim mạch, đái tháo đường và viêm mạn tính. Việc giảm mỡ bụng giúp cải thiện đáng kể hồ sơ chuyển hóa ở phụ nữ sau mãn kinh.
Một số nghiên cứu gần đây cho thấy, khi kết hợp thuốc GLP-1 với liệu pháp hormone mãn kinh, phụ nữ sau mãn kinh có thể giảm tỷ lệ mỡ cơ thể nhiều hơn so với chỉ dùng thuốc GLP-1 đơn thuần. Mặc dù liệu pháp hormone không nhằm mục đích giảm cân, nhưng có thể ảnh hưởng tích cực đến cách cơ thể đáp ứng với thuốc giảm cân trong giai đoạn mãn kinh.
2. Bảo vệ sức khỏe tim mạch
Nguy cơ bệnh tim mạch ở phụ nữ tăng rõ rệt sau mãn kinh, một phần do tuổi tác, một phần do sự suy giảm estrogen. Estrogen có vai trò duy trì độ đàn hồi của mạch máu; khi nồng độ hormone này giảm, thành mạch trở nên cứng hơn, dễ hình thành mảng xơ vữa và tăng nguy cơ tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Các thử nghiệm lâm sàng lớn đã chứng minh lợi ích tim mạch của thuốc GLP-1. Semaglutide giúp giảm khoảng 20% nguy cơ biến cố tim mạch nghiêm trọng (như nhồi máu cơ tim, đột quỵ) ở người béo phì, kể cả khi không mắc đái tháo đường. Điều này cho thấy, thuốc GLP-1 không chỉ hỗ trợ giảm cân mà còn có tiềm năng bảo vệ tim mạch ở phụ nữ mãn kinh, nhóm đối tượng có nguy cơ tim mạch ngày càng gia tăng.
3. Cải thiện kiểm soát đường huyết và rối loạn lipid máu
Khi estrogen giảm, cholesterol xấu (LDL, triglyceride) có xu hướng tăng, trong khi cholesterol tốt (HDL) có thể giảm. Đồng thời, tình trạng kháng insulin cũng trở nên phổ biến hơn, làm tăng nguy cơ đái tháo đường type 2. Thuốc GLP-1 giúp cải thiện các rối loạn này thông qua nhiều cơ chế tăng tiết insulin phụ thuộc glucose, giảm tiết glucagon, làm chậm hấp thu carbohydrate và hỗ trợ giảm cân. Nhờ đó, thuốc giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn và cải thiện chức năng tuyến tụy.
Tirzepatide, thuốc tác động kép lên thụ thể GIP/GLP-1 cho thấy hiệu quả nổi bật trong việc giảm HbA1c, giảm LDL-cholesterol, tăng HDL-cholesterol và cải thiện độ nhạy insulin. Những lợi ích này đặc biệt có ý nghĩa đối với phụ nữ mãn kinh, khi rối loạn chuyển hóa thường tiến triển nhanh hơn.
Thuốc GLP-1 mang lại nhiều lợi ích cho phụ nữ thời kỳ mãn kinh bị béo phì.
4. Hỗ trợ kiểm soát huyết áp
Huyết áp có xu hướng tăng trong thời kỳ mãn kinh do mạch máu kém đàn hồi hơn và chức năng điều hòa huyết áp của hệ thần kinh – thận bị thay đổi. Điều này khiến tim phải làm việc nhiều hơn, làm tăng nguy cơ suy tim và biến cố tim mạch.
Các thuốc GLP-1 không chỉ giúp hạ huyết áp thông qua giảm cân, mà còn tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, mạch máu và thận, những cơ quan đóng vai trò quan trọng trong điều hòa huyết áp. Nhờ đó, thuốc góp phần duy trì huyết áp ổn định và giảm gánh nặng cho hệ tim mạch ở phụ nữ mãn kinh bị béo phì.
Lưu ý khi dùng thuốc GLP-1 an toàn
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, thuốc GLP-1 vẫn có những rủi ro. Các tác dụng phụ thường gặp gồm buồn nôn, nôn, tiêu chảy, táo bón và chán ăn. Ở phụ nữ mãn kinh, việc giảm cân nhanh cũng có thể làm tăng nguy cơ mất khối cơ và giảm mật độ xương nếu không kết hợp chế độ dinh dưỡng và vận động phù hợp. Do đó, việc sử dụng thuốc cần được cá nhân hóa, theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ, đặc biệt ở những người có tiền sử loãng xương, bệnh tiêu hóa hoặc bệnh tim mạch.
DS. Hoàng Vân