Lúa gạo rớt giá: Đừng 'đổ thừa' do chiến sự Trung Đông!

3 giờ trướcBài gốc

Điệp khúc "được mùa mất giá" suốt mấy chục năm

Ông Trần Quốc Tuấn - Giám đốc Sở Công Thương Vĩnh Long - bắt đầu bài phát biểu bằng hình ảnh những cánh đồng lúa Đông Xuân đang vào vụ thu hoạch rộ. "Trong khi chúng ta đang ngồi họp bàn tại đây, ngoài kia hàng ngàn người nông dân đổ mồ hôi trên đồng ruộng đang nơm nớp nỗi lo âu thường trực về giá cả và đầu ra”, ông Tuấn nói.

Ông Trần Quốc Tuấn - Giám đốc Sở Công Thương Vĩnh Long - phát biểu.

Theo ông Tuấn, công điện mới đây của Thủ tướng về việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo đúng thời điểm 'nước rút', như một mệnh lệnh từ trái tim để bảo vệ thành quả lao động của người nông dân và giữ vững an ninh lương thực quốc gia.

Ông Tuấn cho rằng, Việt Nam đang đối mặt với một 'cơn gió ngược' từ thị trường quốc tế, khi Indonesia và Philippines có những điều chỉnh mạnh về chính sách nhập khẩu lúa gạo. Cùng với đó, các chỉ số kinh tế trong nước đang tạo áp lực cực lớn lên chuỗi giá trị lúa gạo, chi phí logistics (phí vận chuyển tăng khoảng 30%); đầu vào sản xuất (giá phân bón, vật tư nông nghiệp tăng 15-20%).

Cùng với đó, ông Tuấn nêu thực tế, áp lực tài chính khi lãi vay ngân hàng lên mức 9,5% (cùng kỳ 5,5%), cùng với 'room tín dụng' bị bó hẹp khiến DN thu mua như bị 'thắt hầu bao'. Xuất khẩu gạo sụt giảm cũng đòi hỏi chúng ta phải thay đổi tư duy - không chỉ bán cái mình có, mà phải bán cái thị trường cần.

Ông Phạm Thái Bình - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao Trung An - cho biết nông dân đang sống trong tình trạng thấp thỏm, lo âu vì lúa đã đến kỳ thu hoạch nhưng khó bán do giá giảm mạnh. Ngoại trừ một số nơi có liên kết với doanh nghiệp (DN) bán giá khoảng 6.000-6.200 đồng/kg, còn lại rất thấp, như lúa Đài Thơm 8 chỉ 5.500-5.600 đồng/kg và rất khó tìm người mua.

Về nguyên nhân, ông Bình nhận định, vấn đề xung đột Trung Đông đang là lý do để “đổ thừa”. Dù có hay không có chiến sự Trung Đông, điệp khúc "được mùa mất giá" suốt mấy chục năm qua ngành lúa gạo chưa thoát khỏi, do chúng ta không bền vững.

Theo ông Bình, công điện của Thủ tướng đã phân công nhiệm vụ cụ thể, ai làm việc gì đều có hết, nhưng thực tế triển khai còn nhiều nút thắt do thiếu nguồn lực tài chính. Các DN muốn thu mua lúa tạm trữ nhưng không có tiền khi vay hết hạn mức và sử dụng hết nguồn vốn tự có, trong khi phía Ngân hàng Nhà nước hiện chỉ dừng lại ở mức "vận động, khuyến khích" các ngân hàng thương mại chứ chưa có cơ chế hỗ trợ đặc thù.

Ông Phạm Thái Bình - Chủ tịch HĐQT Công ty CP nông nghiệp công nghệ cao Trung An.

Ông Bình kiến nghị, Bộ Công Thương cần tham mưu để Thủ tướng ban hành một quyết định khẩn cấp về việc mua lúa tạm trữ cho nông dân. Có cơ chế đặc thù để Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại cho vay vốn ưu đãi riêng cho việc thu mua tạm trữ, không tính vào hạn mức vay thông thường của DN (như cách đây 7-10 năm). Các hiệp hội liên quan sẵn sàng lập danh sách DN đủ năng lực để triển khai thu mua ngay khi có nguồn vốn.

Về lâu dài, ông Bình cho rằng, giải pháp chính là Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL, qua 2 năm triển khai thí điểm rất thành công và nhận được sự công nhận, cam kết hỗ trợ tài chính từ cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên, hiện chưa có dự án cụ thể nào của DN hoặc HTX được triển khai thực tế. Nếu có sự tham gia của DN vào đề án, tình trạng bấp bênh hiện nay sẽ chấm dứt vì người nông dân có đầu ra rõ ràng.

"Việt Nam vẫn duy trì xuất khẩu từ 7-8 triệu tấn gạo mỗi năm, nên vấn đề không nằm ở việc thiếu thị trường mà nằm ở khâu tổ chức sản xuất. Điều quan trọng nhất là có gắn kết chặt chẽ giữa sản xuất và tiêu thụ thông qua vai trò của DN. Nếu không thực hiện quyết liệt các giải pháp dài hạn này, những khó khăn cũ sẽ tiếp tục lặp lại", ông Bình nhận định.

Việt Nam xuất khẩu gạo thứ 2 thế giới nhưng để nước ngoài thao túng giá

Bà Phan Thị Thắng - Thứ trưởng Bộ Công Thương - nêu vấn đề, Việt Nam xuất khẩu gạo thứ 2 thế giới nhưng không chủ động được giá, để nước ngoài thao túng. Ngành lúa gạo chưa tính toán hết, bán những thương hiệu gì, thị trường nào phù hợp với sản phẩm nào, chất lượng ra sao.

Quang cảnh hội nghị.

Bà Thắng lưu ý, lãnh đạo Sở Công Thương các tỉnh quan tâm hơn trong nâng cao kiến thức về thị trường, tiêu chuẩn xuất khẩu, xây dựng thương hiệu, Bộ sẽ cử các đơn vị đồng hành, chung tay cùng địa phương.

Bà Thắng cũng kêu gọi các hiệp hội, DN đoàn kết, đừng vì một hợp đồng, một thương vụ nào đó mà hạ giá, cạnh tranh lẫn nhau không lành mạnh, cần hợp lại để cạnh tranh với nước ngoài. Về phương thức mua bán, DN không ra mua của nông dân mà thông qua thương lái, trung gian, dẫn đến tình trạng ép giá.

Tính đến hết ngày 15/3, xuất khẩu gạo đạt hơn 1,7 triệu tấn, trị giá hơn 826 triệu USD, giá gạo xuất khẩu bình quân hơn 477 USD/tấn; tăng hơn 2% về lượng, giảm hơn 8% về trị giá và giảm hơn 10% về giá gạo xuất khẩu so với cùng kỳ năm 2025.

Cảnh Kỳ

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/lua-gao-rot-gia-dung-do-thua-do-chien-su-trung-dong-post1829899.tpo