Từ hôm nay, ngày 01/3/2026, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước (Luật số 117/2025/QH15) chính thức có hiệu lực thi hành. Đây là văn bản pháp lý quan trọng do Bộ Công an chủ trì xây dựng, được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.
Bổ sung các khái niệm về công nghệ số và mạng LAN độc lập
Điểm đáng chú ý nhất của Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 là việc bổ sung các khái niệm nhằm thích ứng với tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Cụ thể, luật định nghĩa rõ về "Mạng LAN độc lập" và "Văn bản điện tử bí mật nhà nước".
Theo đó, mạng LAN độc lập được xác định là mạng máy tính cục bộ không kết nối Internet hoặc các mạng viễn thông bên ngoài, có biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt để soạn thảo, lưu giữ bí mật nhà nước. Việc quy định khái niệm văn bản điện tử dưới dạng dữ liệu số giúp các ban, bộ, ngành tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, tiến tới thay thế dần tài liệu bản giấy truyền thống.
Luật cũng thay đổi thẩm quyền xác định bí mật nhà nước. Thay vì chỉ quy định cứng cho người đứng đầu cơ quan, luật mới cho phép cấp phó của người đứng đầu cũng có thẩm quyền này, giúp đảm bảo tính khả thi và xử lý công việc thông suốt khi lãnh đạo vắng mặt.
Nghiêm cấm sử dụng trí tuệ nhân tạo xâm phạm bí mật nhà nước
Để đối phó với các thách thức từ công nghệ mới, Luật năm 2025 bổ sung hai hành vi bị nghiêm cấm quan trọng:
Nghiêm cấm sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc công nghệ mới để xâm phạm bí mật nhà nước. Luật vẫn cho phép triển khai AI vào công tác bảo vệ nhưng tuyệt đối cấm việc dùng công nghệ này để đánh cắp hoặc làm rò rỉ thông tin mật.
Nghiêm cấm xác định sai độ mật: Cấm việc xác định bí mật nhà nước đối với những thông tin không thuộc danh mục quy định. Điều này nhằm tránh gây khó khăn cho hoạt động chỉ đạo điều hành và nâng cao trách nhiệm của người soạn thảo.
Ngoài ra, luật cũng mở rộng cho phép soạn thảo, lưu giữ bí mật nhà nước trên mạng LAN độc lập để tháo gỡ vướng mắc về hạ tầng công nghệ và tiết kiệm ngân sách cho các thiết bị mã hóa cơ yếu.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý bí mật
Về thẩm quyền sao, chụp tài liệu, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 đẩy mạnh phân cấp xuống tận cấp xã và các cơ quan tổ chức theo mô hình khu vực như Kho bạc Nhà nước, Hải quan, Tòa án nhân dân khu vực. Những cơ quan này hiện đã có thẩm quyền cho phép sao, chụp tài liệu mật đến độ Tối mật.
Luật cũng bãi bỏ thủ tục ủy quyền bằng văn bản cho cấp phó. Hiện nay, cấp phó mặc nhiên có thẩm quyền tương ứng với người đứng đầu trong việc cho phép sao, chụp tài liệu (ngoại trừ cấp phó trưởng phòng). Đối với việc cung cấp thông tin cho nước ngoài, ngoài Thủ tướng Chính phủ, các chức danh như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội cũng có thẩm quyền quyết định chuyển giao bí mật độ Tuyệt mật.
Điều chỉnh phạm vi và thời hạn bảo vệ bí mật nhà nước
Luật mới đã bãi bỏ, đưa ra khỏi danh mục bí mật nhà nước nhiều thông tin mang tính công khai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội như: thông tin về dân số, người có công, bình đẳng giới, trẻ em, và các bí quyết trong thi đấu thể thao. Ngược lại, luật bổ sung các thông tin khoa học công nghệ, sáng chế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vào diện Tuyệt mật.
Thời hạn bảo vệ bí mật nhà nước được giữ nguyên như sau:
Độ Tuyệt mật: 30 năm.
Độ Tối mật: 20 năm.
Độ Mật: 10 năm.
Đáng chú ý, luật quy định thời hạn bảo vệ áp dụng cho cả dự thảo văn bản để bảo vệ toàn diện thông tin ngay từ quá trình hình thành. Chính phủ sẽ quy định chi tiết việc gia hạn thời hạn bảo vệ đối với các văn bản điện tử.
Việc triển khai Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển biến lớn trong công tác quản trị hành chính, bảo vệ tối đa lợi ích quốc gia trong môi trường số hóa toàn cầu.
Tuệ Nhân