Luật Đất đai 2024 chính thức mở rộng quyền lợi bồi thường cho người sử dụng đất chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ/sổ hồng). Thay vì chỉ căn cứ vào việc có giấy tờ hay chưa, quy định mới tập trung vào tính hợp pháp, sự ổn định trong quá trình sử dụng và điều kiện thực tế để được cấp giấy chứng nhận.
Điều kiện bồi thường đối với đất không có giấy tờ
Căn cứ khoản 1 và khoản 3 Điều 95 Luật Đất đai 2024, cùng khoản 1 Điều 5 Nghị định 88/2024/NĐ-CP, hộ gia đình và cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ nhưng đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận theo các khoản 1 đến 6 Điều 138 của Luật vẫn được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi.
Điều kiện cốt lõi để được xem xét bao gồm: đất sử dụng ổn định, không có tranh chấp, không vi phạm pháp luật đất đai và được UBND cấp xã xác nhận. Quyền lợi này được áp dụng khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Theo quy định sẽ có một số trường hợp không có sổ đỏ vẫn được đền bù khi Nhà nước thu hồi đất nếu đáp ứng đủ điều kiện. Ảnh minh họa
Các mốc thời gian xác định điều kiện cấp sổ đỏ
Luật Đất đai 2024 phân loại các trường hợp đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận dựa trên các mốc thời gian sử dụng đất cụ thể:
Trước ngày 18/12/1980: Được UBND cấp xã xác nhận không có tranh chấp.
Từ ngày 18/12/1980 đến trước ngày 15/10/1993: Sử dụng ổn định và không có tranh chấp.
Từ ngày 15/10/1993 đến trước ngày 01/7/2014: Có xác nhận của UBND cấp xã về việc sử dụng ổn định và không tranh chấp.
Bên cạnh đó, các trường hợp đặc thù như hộ gia đình tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, hộ trực tiếp sản xuất nông nghiệp sử dụng đất ổn định cũng thuộc diện được xem xét bồi thường theo giá đất do Nhà nước quy định.
Người dân vẫn được bồi thường theo giá đất do Nhà nước quy định khi bị thu hồi. Ảnh minh họa
Trường hợp đất nông nghiệp và các khoản hỗ trợ khác
Đối với đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 01/7/2004, nếu hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận, việc bồi thường hoặc hỗ trợ sẽ được thực hiện theo quy định riêng của Chính phủ. Đáng chú ý, tính chất "ổn định" và "không tranh chấp" vẫn là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi người dân.
Các trường hợp không được bồi thường về đất
Mặc dù mở rộng đối tượng, Luật Đất đai 2024 cũng quy định rõ các trường hợp không được bồi thường về đất khi thu hồi, bao gồm:
Đất lấn chiếm hoặc vi phạm quy hoạch đã được công bố.
Đất được giao không đúng thẩm quyền.
Đất đang có tranh chấp hoặc không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận theo Điều 138.
Tuy nhiên, trong một số tình huống cụ thể, người sử dụng đất thuộc các diện này vẫn có thể được xem xét hỗ trợ chi phí đầu tư vào đất còn lại hoặc bồi thường các tài sản hợp pháp gắn liền với đất.
Lưu ý: Thông tin về điều kiện bồi thường có thể thay đổi tùy theo hướng dẫn cụ thể của từng địa phương và phương án thu hồi chi tiết. Người dân cần chủ động xác minh pháp lý và tình trạng sử dụng đất tại cơ quan chức năng có thẩm quyền.
Tuệ Nhân