Quang cảnh hội thảo.
TP.HCM đang đứng trước yêu cầu phát triển mới, với vai trò là trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước. Việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt được nhìn nhận không chỉ là yêu cầu hoàn thiện thể chế, mà còn là bước chuyển quan trọng nhằm tạo lập không gian phát triển dài hạn, bền vững và có tính cạnh tranh quốc tế cho Thành phố.
Tại Hội thảo khoa học “Luật đô thị đặc biệt - đột phá thể chế cho Thành phố Hồ Chí Minh”, đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND, lãnh đạo các sở, ban, ngành, đại diện doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, nghiên cứu trên cả nước đã đưa ra nhiều ý kiến, đề xuất nhằm hoàn thiện dự thảo luật, tạo nền tảng thể chế mới cho TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới.
Tạo nền tảng thể chế mới cho siêu đô thị
Phát biểu tại Hội thảo, bà Nguyễn Trường Nhật Phượng, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch HĐND TP.HCM nhấn mạnh, TP.HCM đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải kiến tạo một nền tảng thể chế mới, tương xứng với vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước.
Theo bà Nguyễn Trường Nhật Phượng, thực tiễn triển khai các cơ chế đặc thù thời gian qua đã mang lại nhiều kết quả tích cực, song cũng bộc lộ những giới hạn của mô hình “thí điểm”, nhất là về tính ổn định và khả năng giải quyết các yêu cầu phát triển dài hạn của một siêu đô thị.
Phó Chủ tịch HĐND TP.HCM cho rằng, Luật Đô thị đặc biệt không chỉ là bước hoàn thiện pháp luật, mà cần trở thành nền tảng cho một mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt, có tính cạnh tranh quốc tế cao hơn.
Đạo luật này cần tạo ra đột phá thực chất về phân cấp, phân quyền; mở rộng không gian thể chế cho Thành phố trong các lĩnh vực huy động nguồn lực, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thu hút nhân tài. Qua đó, TP.HCM có thêm điều kiện phát huy vai trò động lực tăng trưởng của cả nước trong giai đoạn phát triển mới.
Tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Trung ương đối với định hướng phát triển TP.HCM trong giai đoạn mới.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Thành phố đang chịu áp lực rất lớn, nhưng cũng mang theo kỳ vọng rất lớn về một đạo luật “mạnh hơn, rộng hơn và vượt trội hơn”, đủ khả năng tạo ra không gian phát triển mới cho đô thị đầu tàu của cả nước.
Ông cho biết, TP.HCM đang phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, chuyên gia và nhà khoa học để xây dựng các cơ chế phù hợp với yêu cầu phát triển của một siêu đô thị hiện đại, từ quản trị đô thị thông minh, khai thác dữ liệu, phát triển không gian ngầm đến cơ chế thử nghiệm chính sách và bảo vệ đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm.
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cũng nhấn mạnh, dự thảo Luật cần được xây dựng trên nền tảng thực tiễn của Thành phố, trong đó trọng tâm là “phân quyền thực chất” gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình rõ ràng.
Các đại biểu tham gia thảo luận đóng góp ý kiến tại hội thảo.
Trao quyền mạnh mẽ, đúng và trúng với yêu cầu phát triển
Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng, trong bối cảnh yêu cầu xây dựng luật đang được đặt ra với tiến độ rất khẩn trương, cần xác định rõ định hướng xây dựng Luật Đô thị đặc biệt dành riêng cho TP.HCM trên tinh thần “TP.HCM vì cả nước, cả nước vì TP.HCM”.
Theo Thứ trưởng, đạo luật này phải thực sự tạo ra đột phá về thể chế và quản trị đô thị, tập trung vào các vấn đề mang tính chiến lược như phân quyền, quy hoạch, phát triển hạ tầng, huy động nguồn lực tư nhân, liên kết vùng và tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài về giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh, cốt lõi của Luật Đô thị đặc biệt là trao quyền mạnh mẽ và thực chất hơn cho TP.HCM, đặc biệt là nâng cao vai trò của HĐND Thành phố trong việc ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Đồng thời, Luật cần được thiết kế với tư duy mở, đủ dư địa để Thành phố phát huy tính chủ động trong các lĩnh vực hợp tác công tư, phát triển hạ tầng, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và liên kết vùng.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú, quá trình xây dựng luật cần có sự đồng hành chặt chẽ giữa các cơ quan Trung ương, Thành ủy, HĐND, UBND TP.HCM cùng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhằm bảo đảm các quy định được xây dựng không chỉ đúng về pháp lý mà còn thực sự “đúng và trúng” với yêu cầu phát triển của TP.HCM trong tương lai.
TS. Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM phát biểu tại hội thảo.
Nhiều đề xuất về quản trị đô thị, tài chính và đổi mới sáng tạo
Hội thảo nhận được 66 tham luận từ các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan quản lý nhà nước, đại biểu dân cử và các cơ sở đào tạo, nghiên cứu. Ban Tổ chức đã tuyển chọn 51 bài viết chất lượng để đăng trong Kỷ yếu Hội thảo.
Các tham luận tập trung vào nhiều nhóm vấn đề như phân cấp, phân quyền; tổ chức chính quyền đô thị; quy hoạch; tài chính - ngân sách; quản trị đô thị thông minh; thu hút nguồn lực tư nhân; cơ chế phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tại Hội thảo, 4 tham luận trọng tâm được lựa chọn trình bày đã làm rõ nhiều vấn đề cốt lõi trong quá trình xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM, như hoàn thiện khung thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, mở rộng tính tự chủ của chính quyền đô thị, nâng cao vai trò người đứng đầu và tăng cường năng lực thực thi quản lý đô thị.
Các tham luận cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt, có khả năng cạnh tranh quốc tế; tăng cường trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực; thúc đẩy chuyển đổi số, đô thị thông minh và hoàn thiện hệ thống quản trị phù hợp với yêu cầu phát triển của một siêu đô thị trong giai đoạn mới.
Bên cạnh đó, nhiều ý kiến tại Hội thảo đề cập đến cơ chế phát triển khoa học - công nghệ, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, thu hút đầu tư tư nhân, cơ chế thử nghiệm chính sách mới và phát huy tính tự chủ của chính quyền địa phương.
Các đại biểu thống nhất cho rằng, Luật Đô thị đặc biệt cần trở thành một đạo luật mang tính kiến tạo phát triển, tạo ra không gian thể chế đủ rộng để TP.HCM phát huy tối đa tiềm năng, đồng thời mở đường cho mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt và hiệu quả hơn trong tương lai.
Đại biểu chụp hình lưu niệm.
Tổng hợp kiến nghị phục vụ hoàn thiện dự thảo luật
Phát biểu kết luận Hội thảo, TS. Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM khẳng định, tính cấp thiết của việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt đã được Trung ương xác định rõ trên cả phương diện lý luận và thực tiễn.
Trên cơ sở các định hướng, chỉ đạo của lãnh đạo Trung ương và TP.HCM, Hội thảo đã tiếp cận vấn đề một cách toàn diện, đa chiều và có chiều sâu học thuật; đồng thời đề xuất nhiều cơ chế đột phá phù hợp với vai trò của TP.HCM là trung tâm kinh tế, tài chính, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế của cả nước.
TS. Lê Trường Sơn cho biết, Ban Tổ chức sẽ tổng hợp toàn bộ tham luận, ý kiến trao đổi và đề xuất của đại biểu để gửi đến các cơ quan có thẩm quyền, phục vụ trực tiếp quá trình nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM trong thời gian tới.
Đan Hà - Chu Phương