Sáng 8/5, Thường trực HĐND TP.HCM phối hợp Đại học Luật TP.HCM tổ chức Hội thảo khoa học Luật Đô thị đặc biệt - đột phá thể chế cho TP.HCM. Theo đó, có khoảng 50 tham luận chất lượng từ các sở, ngành, nhà khoa học, chuyên gia gửi về.
Trong số 50 tham luận, 3 tham luận được trình bày tại hội thảo, đề xuất nội dung và yêu cầu cơ bản của khung dự thảo Luật Đô thị đặc biệt; xây dựng cơ chế phân cấp, phân quyền triệt để; và chức danh Chủ tịch UBND của chính quyền đô thị đặc biệt trong dự thảo của luật này.
Hội thảo khoa học Luật Đô thị đặc biệt - Đột phá thể chế cho TP.HCM diễn ra sáng 8/5, quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học thảo luận đề xuất nội dung, cách xây dựng Luật. Ảnh: BTC.
Tại hội thảo, TS Trần Thị Thu Hà - Giảng viên Khoa Luật hành chính - Nhà nước, Trường Đại học Luật TP.HCM - đã trình bày tham luận "Chức danh chủ tịch UBND của chính quyền đô thị đặc biệt trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt" của nhóm tác giả là PGS.TS Vũ Văn Nhiêm (Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Luật TP.HCM) và bà Hà.
Theo vị này, đô thị đặc biệt đòi hỏi phải có một chính quyền đủ mạnh, quyết đoán, năng động, phản ứng nhanh chóng, kịp thời trước mọi vấn đề đời sống đô thị đặt ra, trong đó trung tâm của chính quyền là UBND và "trung tâm của trung tâm" chính là Chủ tịch UBND.
Bà Hà cho hay để phù hợp với đặc trưng của chính quyền đô thị đặc biệt, chức danh Chủ tịch UBND cần được xác lập vị thế mới mẻ hơn, có đủ thẩm quyền và công cụ pháp lý để tự quyết định và tự chịu trách nhiệm, có khả năng thúc đẩy bộ máy hành chính Nhà nước vận hành hiệu quả và sáng tạo trong bối cảnh ngày càng phức tạp của quản trị đô thị.
TS Trần Thị Thu Hà - Giảng viên Trường Đại học Luật TP.HCM, phát biểu tham luận tại Hội thảo sáng 8/5. Ảnh: BTC.
Do đó, bà đề xuất Luật Đô thị đặc biệt cần chuyển đổi để chức danh Chủ tịch UBND hoạt động theo chế độ thủ trưởng.
"Khi đứng đầu cơ quan theo chế độ thủ trưởng, Chủ tịch UBND sẽ có quyền hạn cao nhất, trách nhiệm lớn nhất. Mỗi thành viên UBND trở về đúng với vị trí tham mưu giúp việc, bộ máy bên dưới là bộ máy giúp việc cho Chủ tịch UBND", TS Hà nêu ý kiến.
TS Hà cũng kiến nghị xác lập phương thức người dân được bầu cử trực tiếp Chủ tịch UBND tại các đô thị đặc biệt. Thay vì tham gia thành lập chức danh Chủ tịch UBND một cách gián tiếp thông qua cơ quan đại diện, cử tri ở các đô thị đặc biệt sẽ tự tay cầm lá phiếu bầu lên người đứng đầu cơ quan hành chính Nhà nước ở địa phương. Điều này sẽ làm gia tăng tính dân chủ và chính danh của chức danh Chủ tịch UBND.
Khi được bầu trực tiếp, người đứng đầu UBND chắc chắn sẽ có xu hướng chịu trách nhiệm mạnh mẽ hơn trước cử tri, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và phản hồi nhanh hơn với nhu cầu của người dân. Ngoài ra, cơ chế này còn tạo động lực cạnh tranh chính trị lành mạnh, giúp lựa chọn được người có năng lực thực sự đảm đương vị trí trọng yếu trong bộ máy công quyền ở địa phương.
Chuyên gia cũng đề xuất cơ chế cử tri bãi miễn trực tiếp đối với Chủ tịch UBND. Theo đó, Luật Đô thị đặc biệt cần quy định rõ điều kiện, trình tự, thủ tục để cử tri thực hiện bãi miễn. TS Hà nêu phương án việc bãi miễn có thể thực hiện khi thu thập đủ một tỷ lệ chữ ký nhất định của cử tri, tổ chức trưng cầu ý dân để đưa ra quyết định.
Bên cạnh phương thức bầu cử trực tiếp chức danh Chủ tịch UBND TP.HCM, nhóm chuyên gia còn đề xuất tăng số lượng ứng viên tham gia tranh cử chức danh Chủ tịch UBND, không nên chỉ giới thiệu một ứng viên để bầu (không có số dư) như hiện tại.
Chất lượng các ứng viên được HĐND đảm bảo thông qua nhiều vòng hiệp thương. Bản thân các ứng viên phải xác lập và trình bày được các chương trình hành động thiết thực sau khi trúng cử để thuyết phục cử tri bỏ phiếu cho mình.
Thảo Liên