Luật Quốc công Lê Thân - vị quan thanh liêm, gần dân

2 giờ trướcBài gốc

Đền thờ Luật Quốc công Lê Thân được gia tộc họ Lê Đình xây dựng tại thôn Cổ Định (xã Tân Ninh). Ảnh: Khắc Công

Theo gia phả của dòng họ Lê Đình xã Tân Ninh và tư liệu danh nhân Triệu Sơn, Lê Thân tự Lương Hòa, thụy Mộ Đức, sinh năm Quý Sửu (1253), trong một gia đình nho sĩ ở hương Cổ Na (nay thuộc xã Tân Ninh). Thừa hưởng truyền thống gia đình và quê hương, ngay từ khi mới lên 10 tuổi, Lê Thân đã thuộc làu kinh sử, “đọc một hiểu mười” và nổi tiếng khắp vùng. Năm 18 tuổi, ông đỗ đầu kỳ thi Hương (mọi người gọi là thủ khoa Nưa), văn chương, thơ phú của ông khiến bạn bè đồng môn khâm phục.

Năm Ất Hợi thời Trần Thánh Tông, niên hiệu Bảo Phù năm thứ 3 (1275), triều đình mở khoa thi Hội, tuyển dụng nhân tài. Lúc này Lê Thân 22 tuổi cùng các sĩ tử ra Thăng Long ứng thí. Cũng tại khoa thi này, ông đỗ Bảng nhãn và chính là người khai khoa của huyện Nông Cống.

Ở hàng “tứ phẩm”, ông nổi tiếng là vị quan hài hòa giữa đức trị và pháp trị; chăm lo bồi dưỡng sức dân. Đặc biệt, ông được triều đình giao trọng trách cùng với một số đại thần biên soạn “Hoàng triều đạo điển” và “Hình luật quốc gia”. Do có công lớn, ông được phong Luật Quốc công và cha, mẹ, vợ, con đều được vinh phong. Bố và ông nội được phong tước Hầu; mẹ và vợ được phong phu nhân, các con được phong đại phu hữu bật. Các nhà viết sử ở thời ông đã viết: “Lê Thân là nhà làm luật vào bậc kỳ tài. Lê Thân vừa thấu hiểu lòng dân, vừa nắm chắc đòi hỏi của việc trị nước khi biên soạn luật”.

Ngoài ra ông còn quan tâm xây dựng gia đình, dòng họ. Ông khuyên răn con cháu, nhắc nhở mọi người muốn trở thành người chân chính, ích nước, lợi nhà phải lấy chính tâm, tu thân là gốc. Việc tu dưỡng về đạo đức, bồi dưỡng về trí tuệ, rèn luyện về thể chất là 3 phép màu tạo nên sức mạnh của con người trên bước đường thành đạt. Nhân nghĩa, đạo đức là nền tảng cho tài năng phát triển, tài năng một phần rất nhỏ do thiên tư, chủ yếu là do học tập, rèn luyện. Từ quan điểm đó ông và hậu thế đã xây dựng họ Lê Đình thành dòng họ thế phiệt. Ít có gia đình nào ở trên đất Cổ Định này 3 đời đều đỗ đại khoa (cha đỗ Bảng nhãn, con và cháu đỗ Tiến sĩ) và ít có dòng họ được phong ngũ phẩm hàm (công, hầu, bá, tử, nam); là những bậc thang tước vị lớn của nhiều triều đại.

Năm 72 tuổi, thấy mình tuổi già, sức yếu, khó có thể gánh vác được trọng trách, Lê Thân bèn xin về an dưỡng tại quê nhà. Vua Trần Minh Tông thấy ông đã hết lòng với nước, tận hiếu với dân nên cử người đưa ông về tận quê nhà. Về quê, thay vì an hưởng tuổi già, ông tiếp tục mở trường dạy học, sửa sang chùa chiền, dùng đạo đức và tri thức để giáo hóa Nhân dân, để lại tiếng thơm muôn đời về một vị quan thanh liêm, gần dân.

Giữ trọng trách quốc gia trải 4 đời vua, từ chức Hàn lâm ngự sử, đến Nhập nội hành khiển Khu mật viện, Đô tự sự, Lê Thân đã dâng nhiều kế sách trị quốc, an dân, chấn hưng kinh tế, mở mang giáo dục xây dựng pháp luật để nâng cao dân trí, bồi dưỡng sức dân, giữ vững kỷ cương phép nước. Lê Thân đã được giao trọng trách cùng một số đại thần biên soạn Hoàng Triều đại điển và Hình luật quốc gia - là những bộ luật quan trọng của thời Trần.

Ngày 20 tháng 10 năm Canh Thìn (1340) ông mất tại quê nhà, triều đình cử khâm sai đại thần về tế điếu, lập đền thờ dựng bia ghi công đức, sắc phong Duệ Hiệu Trung Liệt, Dực vận công Thần, Thái phó Luật Quốc công - phúc thần. Nhân dân quanh vùng Cổ Định cũng đã quyên góp tiền của xây dựng miếu thờ ông. Ngôi miếu xây trên một gò cao, trước mặt là dòng Lãn giang, phía sau là dãy Ngàn Nưa. Người dân trong vùng vẫn quen gọi là Quan Già Luật. Sau đó, gia tộc họ Lê Đình đã xây dựng đền thờ Luật Quốc công Lê Thân tại thôn Cổ Định (xã Tân Ninh) và được công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2000.

Với đức độ, trí tuệ và công lao cống hiến xây dựng triều đại nhà Trần, Luật Quốc công Lê Thân mãi là tấm gương tiêu biểu của dòng tộc và quê hương, để cháu con tiếp bước phát huy trong công cuộc đổi mới xây dựng quê hương, đất nước.

Khắc Công

(Bài viết có sử dụng nguồn tư liệu gia phả dòng họ Lê Đình (xã Tân Ninh) và Danh nhân Triệu Sơn).

Nguồn Thanh Hóa : http://baothanhhoa.vn/luat-quoc-cong-le-than-vi-quan-thanh-liem-gan-dan-286376.htm