Sáng 8-1, Tòa án Quân sự Quân khu 5 tiếp tục xét xử sơ thẩm vụ án sai phạm trong quản lý, sử dụng đất quốc phòng tại sân bay Nha Trang.
Phiên tòa bước sang phần tranh luận, với nhiều quan điểm đối đáp giữa đại diện VKS và các luật sư bào chữa, tập trung làm rõ ranh giới giữa “chủ trương đúng” và “hành vi vi phạm pháp luật” trong quá trình tổ chức thực hiện.
VKS: Chủ trương là đúng, quá trình thực hiện có sai phạm
Nhiều luật sư cho rằng việc giao, sử dụng đất quốc phòng tại sân bay Nha Trang xuất phát từ chủ trương của Chính phủ về sắp xếp, xử lý đất quốc phòng, do đó cần xem xét lại trách nhiệm hình sự (TNHS) của các bị cáo.
Đại diện VKS khẳng định chủ trương của Chính phủ là đúng, nhưng quá trình tổ chức thực hiện đã vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật.
Theo VKS, việc sắp xếp, xử lý đất quốc phòng phải tuân thủ chặt chẽ trình tự, thủ tục theo quy định. Tuy nhiên, trong vụ án này, các bị cáo đã không thực hiện đúng quy trình pháp lý, dẫn đến việc giao đất, sử dụng đất trái quy định, gây hậu quả nghiêm trọng. Những sai phạm này đã được làm rõ trong quá trình điều tra và được thẩm tra công khai tại phiên tòa.
Quang cảnh phiên tòa. Ảnh: Trọng Phú
Đối với quan điểm cho rằng việc rà soát, giao đất lại vào năm 2016 nhằm khắc phục những sai sót trước đó, đại diện VKS cho rằng thực tế hoàn toàn ngược lại.
Cụ thể, đến tháng 10-2016, khi Thủ tướng Chính phủ chưa có quyết định chính thức về việc xây dựng, Bộ Quốc phòng vẫn tiếp tục giao đất cho doanh nghiệp và UBND địa phương.
Sau đó, hàng loạt quyết định tiếp theo được ban hành, giao đất cho Công ty Phúc Sơn, đồng thời áp dụng nhiều biện pháp hành chính khác, khiến sai phạm không những không được khắc phục mà còn kéo dài, phức tạp hơn.
“Không có căn cứ để cho rằng đây chỉ là hạn chế về nhận thức hay yếu tố khách quan như các luật sư nêu”, đại diện VKS nhấn mạnh.
Về các tình tiết giảm nhẹ, VKS cho biết đã xem xét đầy đủ trong quá trình giải quyết vụ án. Các bị cáo đều được ghi nhận có thái độ khai báo thành khẩn, ăn năn hối cải; hành vi phạm tội đã được cơ quan điều tra làm rõ.
Trên cơ sở đó, VKS đề nghị áp dụng khoản 1 Điều 54 BLHS đối với tất cả các bị cáo, quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng.
“Không có bị cáo nào không được xem xét giảm nhẹ”, đại diện VKS khẳng định, đồng thời cho rằng không có căn cứ để áp dụng thêm các tình tiết giảm nhẹ khác như đề nghị của luật sư.
Đối với đề nghị áp dụng khoản 2 Điều 54 BLHS cho bị cáo Nguyễn Thị Hằng (chị gái Nguyễn Văn Hậu, phó tổng giám đốc Tập đoàn Phúc Sơn) và Trần Hữu Định (giám đốc Công ty CP Đầu tư Nam Á), VKS cho rằng không có cơ sở, bởi hai bị cáo này không giữ vai trò thứ yếu mà là những người giúp sức tích cực trong việc thực hiện hành vi phạm tội.
Riêng tình tiết bị cáo Định có hỗ trợ gia đình, đồng đội trong công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, VKS cho biết đã kiểm tra và đề nghị HĐXX cân nhắc khi lượng hình.
VKS cũng cho biết tại phiên tòa, HĐXX đã làm rõ số tiền hơn 54 tỉ đồng mà bị cáo Trần Hữu Định hưởng lợi từ 11 trong tổng số 16 lô đất liên quan vụ án.
Các khách hàng đều có lời khai, chứng từ nộp tiền, chuyển khoản, ủy nhiệm chi và các thỏa thuận thể hiện rõ số tiền bị cáo đã nhận. Do đó, có đủ căn cứ xác định đây là tiền do phạm tội mà có và cần tịch thu sung công quỹ Nhà nước.
Đối với ý kiến cho rằng việc VKS “yêu cầu nâng cao ý thức pháp luật” đối với bị hại là không phù hợp, đại diện VKS khẳng định đây chỉ là khuyến cáo, không phải quy trách nhiệm.
Theo VKS, do các bị cáo bị xét xử về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản nên các hợp đồng liên quan đều vô hiệu theo quy định pháp luật; việc nhấn mạnh nâng cao cảnh giác nhằm phòng ngừa các hành vi tương tự trong tương lai.
Các bị cáo tại phiên tòa. Ảnh: Trọng Phú
Luật sư đề nghị đặt vụ án trong bối cảnh pháp lý mới
Tại phiên tòa, luật sư của các bị cáo Nguyễn Chiến Thắng (cựu chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa), Đào Công Thiên (cựu phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa) và Võ Tấn Thái (cựu giám đốc Sở TN&MT tỉnh Khánh Hòa) cho rằng cần đặt vụ án trong bối cảnh pháp lý mới, khi Luật Đất đai 2024 đã được ban hành với nhiều quy định khắc phục bất cập của Luật Đất đai 2013.
Luật sư viện dẫn khoản 4 Điều 200 Luật Đất đai 2024, cho rằng đây là “chuyển biến tình hình có lợi”, từ đó đề nghị HĐXX áp dụng Điều 29 BLHS để miễn TNHS; trường hợp không chấp nhận thì đề nghị giảm nhẹ hình phạt.
Tranh luận về vai trò của bị cáo Nguyễn Thị Hằng, luật sư bào chữa cho rằng việc xác định bị cáo là đồng phạm tích cực là không có căn cứ. Theo luật sư, bị cáo Hằng chỉ làm theo chỉ đạo của Nguyễn Văn Hậu, không có quyền quyết định, không bàn bạc, không chủ động thực hiện hành vi phạm tội và không chiếm đoạt tài sản.
Luật sư nhấn mạnh việc bị cáo nhận tội thể hiện thái độ thành khẩn nhưng không thể là căn cứ duy nhất để kết tội, nhất là khi bị cáo chỉ có trình độ văn hóa lớp 7/12, khó có thể nhận thức đầy đủ cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tại phiên tòa, các bị hại đều xác nhận không bị gian dối, các hợp đồng được nghiên cứu kỹ và mong muốn tiếp tục thực hiện.
Từ đó, luật sư đề nghị HĐXX không xác định bị cáo Hằng là đồng phạm tích cực, xem xét lại tội danh; trường hợp vẫn xử lý hình sự thì áp dụng khoản 2 Điều 54 BLHS để tuyên mức án dưới mức thấp nhất của khung hình phạt, đồng thời cân nhắc miễn TNHS theo điểm a khoản 2 Điều 29 BLHS do hành vi không còn nguy hiểm cho xã hội...
Trọng Phú