Thực tiễn phát triển của Hà Nội những năm qua cho thấy, bên cạnh những kết quả quan trọng về kinh tế - xã hội, hạ tầng đô thị, văn hóa và hội nhập quốc tế, vẫn còn nhiều điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, nhất là trong quy hoạch, đầu tư công, quản lý đất đai và tổ chức bộ máy. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 02 được xem là bước ngoặt về tư duy phát triển, với yêu cầu xác lập thể chế đặc thù, vượt trội; phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện, gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Mục tiêu là để Hà Nội có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực, chủ động quyết định và tổ chức thực hiện các vấn đề phát triển của Thủ đô. PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, đây không chỉ là điều chỉnh về mặt văn bản, mà là bước cập nhật tư duy chiến lược đối với Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới.
Trên cơ sở đánh giá thực tiễn, Nghị quyết số 02 đề ra 5 quan điểm phát triển và 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cho Thủ đô trong thời gian tới. Trong đó, nổi bật là yêu cầu xây dựng thể chế đột phá; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong một số lĩnh vực; tăng thẩm quyền của chủ tịch ủy ban nhân dân các cấp; đồng thời mở rộng quyền tự chủ, tự quyết, tự chịu trách nhiệm trong tổ chức bộ máy, quản trị hành chính. Tinh thần xuyên suốt là trao quyền mạnh hơn nhưng phải gắn với minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực hiệu quả. Cụ thể hóa tinh thần đó, Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội khóa XVI tại kỳ họp thứ nhất, đang được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá về thể chế cho Hà Nội. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, mục tiêu của dự án luật là hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn; đồng thời trao quyền mạnh hơn cho chính quyền Thủ đô gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát.
Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng cho rằng, việc sửa đổi Luật Thủ đô là cần thiết nhằm xác lập và bảo đảm một thể chế phát triển đặc biệt, vượt trội, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề đặt ra đối với Hà Nội, qua đó tạo lợi thế để Thủ đô phát triển nhanh và bền vững.
Nghị quyết số 02 cùng với Luật Thủ đô (sửa đổi) đang hình thành hai trụ cột quan trọng cho quá trình phát triển của Hà Nội trong giai đoạn mới: một bên là định hướng chiến lược, một bên là công cụ pháp lý. Cả hai cùng hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng, đây sẽ là định hướng chính trị đặc biệt quan trọng cho sự phát triển của Thủ đô trong những năm tới, đồng thời là cơ sở để hiện thực hóa tầm nhìn xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm lớn của cả nước, khu vực và thế giới.
Thực tiễn cho thấy, Hà Nội có đầy đủ tiềm năng và lợi thế để trở thành đầu tàu phát triển của cả nước. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đó, cần một cơ chế đủ linh hoạt, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại. Nghị quyết số 02 và Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ là những văn bản chính sách, mà còn thể hiện quyết tâm tạo điều kiện tốt nhất để Hà Nội phát triển xứng tầm, bứt phá mạnh mẽ trong thời gian tới.
Ngọc Ánh