Luật Thương mại điện tử có hiệu lực: Chuẩn hóa thị trường online

một giờ trướcBài gốc

Không chỉ tạo nền tảng minh bạch hơn cho hoạt động mua bán trực tuyến, luật mới còn đặt ra yêu cầu chuyển từ phát triển “nóng” sang tăng trưởng bền vững, bảo vệ người tiêu dùng và xây dựng môi trường cạnh tranh công bằng cho doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Luật Thương mại điện tử quy định người livestream bán hàng không được cung cấp thông tin sai lệch về sản phẩm. Ảnh: Lam Giang

Từ tăng trưởng nhanh đến yêu cầu chuẩn hóa thị trường

Sau hơn một thập kỷ bùng nổ, thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô ngày càng lớn và ảnh hưởng sâu rộng tới hoạt động sản xuất, tiêu dùng và phân phối hàng hóa. Việt Nam hiện nằm trong nhóm thị trường thương mại điện tử tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, với hàng triệu hộ kinh doanh, cá nhân và doanh nghiệp tham gia trên các nền tảng số.

Tuy nhiên, sự phát triển mạnh cũng kéo theo nhiều vấn đề như hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại, thất thu thuế, quảng cáo sai sự thật, lộ lọt dữ liệu cá nhân hay khó xác định trách nhiệm khi xảy ra tranh chấp. Không ít người tiêu dùng từng mua phải hàng kém chất lượng nhưng gặp khó khăn trong quá trình khiếu nại, hoàn trả sản phẩm hoặc xác minh người bán.

Trong bối cảnh đó, Luật Thương mại điện tử được kỳ vọng tạo bước chuyển quan trọng trong quản lý thị trường online, hướng tới xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử minh bạch, công bằng và an toàn hơn.

Luật được xây dựng theo hướng vừa thúc đẩy kinh tế số, vừa nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, người tiêu dùng. Điểm mới nổi bật là lần đầu xác lập khung pháp lý rõ ràng cho các mô hình nền tảng thương mại điện tử, gồm nền tảng trực tiếp, trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và nền tảng tích hợp.

Luật cũng bổ sung quy định với livestream bán hàng và tiếp thị liên kết. Theo đó, nền tảng phải xác thực danh tính người livestream, lưu trữ dữ liệu, tiếp nhận khiếu nại; người livestream không được cung cấp thông tin sai lệch về sản phẩm.

Với thương mại điện tử xuyên biên giới, các nền tảng nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam phải có đại diện hoặc ký quỹ để bảo đảm trách nhiệm với người tiêu dùng và nghĩa vụ tài chính. Đồng thời, luật siết chặt yêu cầu minh bạch thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tăng trách nhiệm của các sàn trong xử lý vi phạm, tạo nền tảng cho thị trường phát triển minh bạch, bền vững hơn.

Ông Nguyễn Bình Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho rằng, các quy định mới mang tính bao quát và phù hợp với xu hướng thương mại điện tử toàn cầu cũng như các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia.

Theo ông Minh, việc xác định rõ vai trò và trách nhiệm của các bên tham gia sẽ giúp nâng cao tính pháp lý cho giao dịch điện tử, đồng thời bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thu Hương, một người tiêu dùng tại phường Bồ Đề, Hà Nội cho biết, mua sắm online hiện đã trở thành thói quen hằng ngày, song chất lượng hàng hóa và bảo mật thông tin cá nhân vẫn là điều khiến người tiêu dùng lo ngại. “Luật mới giúp xác minh rõ người bán, tăng trách nhiệm của sàn thương mại điện tử và bảo vệ dữ liệu cá nhân tốt hơn thì người tiêu dùng sẽ yên tâm hơn khi mua sắm trực tuyến”, bà Hương nói.

Tăng trách nhiệm với nền tảng số

Hiện Chính phủ cũng đang thúc đẩy hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành nhằm đưa luật vào thực tế. Theo Quyết định số 776/QĐ-TTg ngày 29-4-2026 về kế hoạch triển khai thi hành Luật Thương mại điện tử, Bộ Công Thương được giao chủ trì công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật; phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tổ chức tập huấn, hội nghị và xây dựng tài liệu hướng dẫn cho doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân liên quan.

Bộ Công Thương đang hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử với nhiều quy định cụ thể. Ảnh: P.T

Song song với đó, Bộ Công Thương đang hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử. Dự thảo gồm 9 chương, 54 điều, tập trung vào trách nhiệm của các chủ thể tham gia, quản lý nền tảng thương mại điện tử và hoạt động thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định này là yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử phải kiểm tra, rà soát và gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Các sàn cũng phải cập nhật bộ từ khóa để lọc thông tin hàng hóa, dịch vụ vi phạm trước khi hiển thị.

Dự thảo còn yêu cầu nền tảng công khai cơ chế thuật toán ưu tiên hoặc hạn chế hiển thị sản phẩm, đồng thời cho phép người dùng kiểm soát dữ liệu cá nhân của mình. Với hoạt động livestream bán hàng, nền tảng phải xây dựng quy chế riêng và có công cụ cảnh báo đối với hàng hóa, dịch vụ có nguy cơ gây mất an toàn cho người mua.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung nhiều trách nhiệm mới với các sàn thương mại điện tử như kiểm duyệt thông tin hàng hóa trước khi hiển thị; xác thực người bán nước ngoài bằng giấy tờ pháp lý hợp lệ; công khai tên, mã số thuế, địa chỉ người bán; lưu trữ dữ liệu giao dịch và hợp đồng điện tử trong thời gian dài hơn.

Đối với nền tảng nước ngoài, dự thảo đề xuất cơ chế ký quỹ tại ngân hàng ở Việt Nam để bảo đảm nghĩa vụ thuế, bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng và thực hiện quyết định xử phạt khi có vi phạm.

Chia sẻ với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho rằng, việc ban hành nghị định là cần thiết nhằm khắc phục những khoảng trống của giai đoạn trước, đặc biệt trong bối cảnh xuất hiện nhiều mô hình mới như nền tảng số lớn, livestream bán hàng, tiếp thị liên kết hay thương mại điện tử xuyên biên giới.

Theo ông Hoàng Ninh, điểm cốt lõi của nghị định là chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Về tổng thể Nghị định hướng tới mục tiêu vừa tăng cường kỷ cương thị trường, vừa tạo môi trường minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp thúc đẩy thương mại điện tử phát triển bền vững.

“Chúng tôi kỳ vọng Nghị định sẽ tạo ra một khung pháp lý đầy đủ, thống nhất và khả thi để đưa Luật Thương mại điện tử vào cuộc sống”, ông Ninh nhấn mạnh.

Các chuyên gia đánh giá, khi thương mại điện tử đã trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế số, việc chuẩn hóa thị trường online là yêu cầu tất yếu. Luật Thương mại điện tử không chỉ nhằm tăng cường quản lý mà còn tạo nền tảng cho một môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và phát triển bền vững hơn trong giai đoạn tới.

Lam Giang

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/luat-thuong-mai-dien-tu-co-hieu-luc-chuan-hoa-thi-truong-online-749593.html