Luật Xây dựng 2025: Khung pháp lý mới cho quản trị tranh chấp và hợp đồng xây dựng

2 giờ trướcBài gốc

Luật Xây dựng (sửa đổi) năm 2025 được đánh giá là bước điều chỉnh thể chế quan trọng trong bối cảnh ngành Xây dựng Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về hiệu quả đầu tư, minh bạch pháp lý và kiểm soát rủi ro.

Diễn giả trình bày các tham luận tại Hội thảo "Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 – Những điểm cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng và quản trị rủi ro pháp lý".

Các nội dung trọng tâm của luật đã được phân tích tại Hội thảo "Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 - Những điểm cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng và quản trị rủi ro pháp lý", do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam và Khoa Kỹ thuật Xây dựng, Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp tổ chức ngày 17/1.

Tranh chấp xây dựng: Không tránh khỏi, nhưng cần cơ chế phù hợp

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS. Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cho rằng tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng là hiện tượng khó tránh khỏi do tính chất phức tạp và đa tầng của các quan hệ pháp lý trong hoạt động đầu tư xây dựng. Một dự án thường bao gồm nhiều loại hợp đồng khác nhau, từ thiết kế, thi công, đến quan hệ giữa nhà thầu chính với nhà thầu phụ, hợp đồng cung ứng vật tư, thiết bị cho công trình.

Theo GS.TS. Lê Hồng Hạnh, khi tranh chấp phát sinh, phạm vi ảnh hưởng thường không chỉ dừng lại ở hai bên ký kết hợp đồng mà có thể lan sang nhiều chủ thể liên quan.

"Một công trình đã hoàn thành nhưng xảy ra sự cố như sập, hư hỏng thì phải làm rõ nguyên nhân xuất phát từ khâu thiết kế, thi công hay vật liệu. Quá trình này đòi hỏi phân tích pháp lý và kỹ thuật rất chặt chẽ để xác định trách nhiệm của từng chủ thể, thậm chí là trách nhiệm liên đới", ông phân tích.

Chủ tịch VIAC nhấn mạnh, không bên nào mong muốn tranh chấp bởi mỗi vụ việc đều kéo theo tổn thất lớn về chi phí, thời gian và uy tín. Tuy nhiên, trong thực tiễn triển khai dự án, không thể lường trước và loại trừ hoàn toàn mọi rủi ro. Vì vậy, vấn đề cốt lõi là thiết kế được cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp, hiệu quả và khả thi.

Các đại biểu tham dự Hội thảo.

Đáng chú ý, Luật Xây dựng 2025 đã đưa ra định hướng rõ ràng khi ưu tiên sử dụng trọng tài trong nước đối với các dự án sử dụng vốn nhà nước và dự án PPP. Theo GS.TS. Lê Hồng Hạnh, quy định này không chỉ tạo thêm dư địa cho các trung tâm trọng tài Việt Nam mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái giải quyết tranh chấp xây dựng phù hợp với điều kiện pháp lý và thực tiễn trong nước.

Hoàn thiện khung hợp đồng và bài toán phát triển ngành

Từ góc độ thực tiễn pháp lý, TS.LS. Nguyễn Trung Nam, Luật sư sáng lập Công ty Luật EPLegal, Phó Giám đốc Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC), Trọng tài viên VIAC, cho rằng Luật Xây dựng 2025 đã hệ thống hóa lại các quy định về hợp đồng xây dựng, đồng thời khắc phục tình trạng chồng chéo giữa Luật Xây dựng với Bộ luật Dân sự và các luật có liên quan.

Theo TS.LS. Nguyễn Trung Nam, Luật mới đã làm rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật trong hợp đồng xây dựng: trường hợp Luật Xây dựng không có quy định cụ thể thì áp dụng Bộ luật Dân sự với vai trò là luật nền tảng. "Quy định này giúp cơ quan giải quyết tranh chấp có cơ sở pháp lý thống nhất hơn, hạn chế tình trạng áp dụng pháp luật thiếu nhất quán như trước đây", ông nhận xét.

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc Luật Xây dựng 2025 ghi nhận cơ chế bồi thường thiệt hại ấn định trước, vốn phổ biến trong các hợp đồng xây dựng theo thông lệ quốc tế. Theo TS.LS. Nguyễn Trung Nam, quy định này giúp giảm rủi ro pháp lý cho các điều khoản hợp đồng vốn trước đây dễ bị xem xét vô hiệu, qua đó nâng cao tính an toàn và dự báo cho các bên tham gia dự án.

Các diễn giả, ban tổ chức cùng chụp hình lưu niệm.

Liên quan đến lựa chọn trọng tài trong nước hay nước ngoài, ông Nam cho rằng giải quyết tranh chấp tại Việt Nam mang lại nhiều lợi thế về chi phí, thời gian và khả năng tiếp cận đội ngũ trọng tài viên am hiểu pháp luật cũng như thực tiễn xây dựng trong nước. Ngược lại, nếu đưa tranh chấp ra nước ngoài, các bên sẽ phải tốn thêm nguồn lực để giải thích bối cảnh pháp lý và kỹ thuật của Việt Nam.

Ở góc độ phát triển dài hạn, PGS.TS. Phạm Trần Vũ, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, nhận định giai đoạn 2025–2030, ngành Xây dựng tiếp tục giữ vai trò xương sống của nền kinh tế, gắn với yêu cầu phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại, nhà ở xã hội và đô thị thông minh.

Theo PGS.TS. Phạm Trần Vũ, những yêu cầu mới về chất lượng công trình, quản lý dự án, kiểm soát rủi ro và tuân thủ pháp luật đang đặt ra áp lực lớn đối với nguồn nhân lực ngành Xây dựng. Trong bối cảnh đó, mô hình hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp được xem là giải pháp then chốt, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, Nhà trường đảm nhiệm đào tạo và nghiên cứu, còn doanh nghiệp là chủ thể triển khai và phản hồi từ thực tiễn.

Đại diện Trường Đại học Bách khoa TP.HCM cũng nhấn mạnh, việc phổ biến kịp thời Luật Xây dựng 2025 sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị hợp đồng, chủ động phòng ngừa tranh chấp và góp phần phát triển bền vững ngành Xây dựng trong giai đoạn tới.

Cao Cường

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/luat-xay-dung-2025-khung-phap-ly-moi-cho-quan-tri-tranh-chap-va-hop-dong-xay-dung-192260117145431628.htm