Ly cà phê không đi đường bộ mà bay đến tay người dùng: Drone giao hàng sớm phổ biến?

3 giờ trướcBài gốc

Đầu tháng 1 năm nay, Sở Khoa học và Công nghệ (KH-CN) TP.HCM phối hợp Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM và các doanh nghiệp công nghệ để thử nghiệm có kiểm soát, dùng drone trong giao hàng đơn điểm và đa điểm với các mặt hàng như iPhone 17, ly cà phê...

Tại buổi bay thử nghiệm, Sở KH-CN TP.HCM đặt kỳ vọng sẽ sớm bay được chặng dài như Cần Giờ - Vũng Tàu ngay trong quý I năm nay, đồng thời tin tưởng vào tiềm năng của drone trong logistics đô thị.

Nhiều kỳ vọng cho mô hình mới trong logistics đô thị

Sở KH-CN TP.HCM nhấn mạnh TP đang định hướng thúc đẩy ứng dụng drone vào dịch vụ giao nhận hàng hóa đô thị. Điều này góp phần phát triển logistics và bưu chính thông minh phục vụ thương mại điện tử, đô thị thông minh và các dịch vụ công nghệ cao.

Trước đó, thông tin drone DJI Flycart 30 của Trung Quốc về Việt Nam cũng thu hút sự chú ý lớn, khi cung ứng khả năng tiếp cận các khu vực địa hình khó khăn như hải đảo, vùng núi cao hoặc các tàu thuyền ngoài biển.

Không chỉ dừng lại ở các thiết bị bay, năm 2023, robot giao hàng không người lái đầu tiên mang tên Alpha Asimov do Tập đoàn Phenikaa phát triển đã thử nghiệm thành công tại Ecopark, VinUni và khuôn viên Trường Phenikaa University. Với cấu tạo nhỏ gọn, robot Alpha có thể tự hành tới 95% trên vỉa hè, lối đi nội khu, biết tự động né chướng ngại vật và chọn lộ trình tối ưu để giao hàng tận cửa.

Với các mô hình này, chính quyền, doanh nghiệp và người dân đang đặt rất nhiều kỳ vọng cho các hình thức giao hàng chặng cuối. Là một trong những đơn vị được thí điểm bay drone hợp pháp trong khu vực có kiểm soát tại TP.HCM vừa qua, ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc Saolatek cho rằng đây là bước ngoặt, niềm vui lớn cho các doanh nghiệp drone trong nước.

Theo ông Tuấn, với lần bay thực tế này, doanh nghiệp đã tháo gỡ được nút thắt lớn nhất mang tên không gian thử nghiệm. Đồng thời, việc triển khai thành công các chuyến bay drone tự động, kết nối hạ tầng 5G sẽ giúp doanh nghiệp thu thập được dữ liệu, từ đó có cơ sở xin cấp phép và tiến tới thương mại hóa sản phẩm.

Cũng theo ông Tuấn, drone trong giao hàng mang lại nhiều tiềm năng cho logistics đô thị. Dẫn ví dụ tuyến bay tiềm năng từ Cần Giờ sang khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu, ông Tuấn cho biết nếu di chuyển bằng đường bộ hoặc đường thủy có thể mất nhiều giờ, thậm chí gián đoạn do thời tiết, trong khi với drone, thời gian vận chuyển chỉ mất khoảng 20-30 phút.

Với các dòng drone hiện nay có tải trọng 3-4 kg thì thời gian bay đạt khoảng 40 phút. Trong tương lai gần, khi pin nhẹ hơn và dung lượng cao hơn, thời gian bay có thể lên tới 1 giờ, đáp ứng nhiều nhu cầu của đô thị.

Ngay cả ông lớn xe công nghệ như Grab cũng dự kiến sẽ thí điểm dịch vụ giao hàng bằng drone, và Philippines là thị trường đầu tiên trước khi nhân rộng. CEO Anthony Tan của Grab tiết lộ muốn dùng drone để vận chuyển thức ăn và hàng hóa từ các trung tâm thương mại đến các điểm giao nhận cố định, từ đó các tài xế giao hàng sẽ tiếp tục hoàn tất chặng đường cuối cùng đến tay khách hàng. Grab tin rằng mô hình này có thể giúp rút ngắn thời gian giao hàng tại các khu vực thường xuyên tắc nghẽn và giảm chi phí cho người tiêu dùng.

Nhìn ra thế giới, việc dùng drone giao hàng đã rất phổ biến tại Mỹ và Trung Quốc. Từ năm 2024, siêu thị Walmart đã dùng drone phục vụ hơn 1,8 triệu hộ gia đình tại Texas với thời gian nhận hàng chưa đầy 30 phút. Hay Amazon cũng triển khai dịch vụ này với đơn hàng dưới 2,2 kg tại California và Texas.

Ở Trung Quốc, công ty Meituan thậm chí đã giao thực phẩm cho du khách tại Vạn Lý Trường Thành với mức phí chỉ 4 Nhân dân tệ, tương đương phí giao hàng thông thường.

Tại Việt Nam, dù bước đầu thử nghiệm thành công song theo các chuyên gia và doanh nghiệp, để drone giao hàng thực sự cất cánh như Mỹ hay Trung Quốc thì vẫn còn rất nhiều nút thắt cần tháo gỡ.

Drone không phải là "liều thuốc tiên" cho mọi đơn hàng

Dưới góc nhìn nghiên cứu, TS Nguyễn Hải Nguyên, Giảng viên ngành Kỹ thuật robot và cơ điện tử, Đại học RMIT Việt Nam nhận định dù khả thi về công nghệ nhưng drone không là giải pháp thay thế phổ quát cho mọi hình thức giao hàng. Drone chỉ thực sự hiệu quả khi triển khai ở quy mô đủ lớn và giải quyết đúng bài toán ở những nơi phương tiện mặt đất khó tiếp cận hoặc nơi yếu tố thời gian quan trọng hơn chi phí đơn vị.

TS Nguyên dẫn chứng về Zipline, công ty Mỹ chuyên giao vật tư y tế, máu, vaccine. Zipline không chọn giao hàng tiêu dùng thông thường mà ký hợp đồng dài hạn với chính phủ Rwanda và Ghana, trở thành một phần của hệ thống logistics y tế công trước khi tiếp cận thị trường Mỹ. Nghiên cứu trên tờ The Lancet Global Health cũng xác nhận drone giúp giảm lãng phí máu hết hạn đáng kể, nhưng không kết luận đây là giải pháp tiết kiệm tiền bạc thuần túy. Thành công của Zipline gắn liền với giá trị xã hội cao và đầu ra ổn định từ hợp đồng công.

Ngoài ra, theo TS Nguyễn Hải Nguyên, không chỉ ở Việt Nam, ngay cả các nghiên cứu và báo cáo chính sách tại Mỹ cũng thừa nhận drone khó cạnh tranh với phương tiện giao hàng truyền thống như xe tải nhỏ trong môi trường đô thị đông đúc.

TS Lương Việt Quốc, Giám đốc điều hành Real-time Robotics (RTR) Việt Nam, đơn vị sản xuất drone "Make in Vietnam", thừa nhận: "Drone gần như không thể giao tận hẻm nhỏ. Nó chỉ thực sự hiệu quả ở các tuyến đặc thù như từ Cần Giờ vào trung tâm TP, rút ngắn thời gian vận chuyển và phù hợp với hàng khẩn cấp hoặc giá trị cao. Ngoài ra, áp lực chi phí mỗi kiện hàng cũng đang khiến cho drone chưa thể trở thành đối thủ đáng gườm của đội ngũ shipper xe máy hùng hậu".

Dù nhiều tiềm năng song drone giao hàng tại đô thị như TP.HCM vẫn nhiều thách thức. Ảnh: THU HÀ

Bên cạnh đó, theo TS Lương Việt Quốc, ngoài bài toán kinh tế, thách thức lớn ngành drone Việt Nam là tìm ra sự khác biệt của sản phẩm Việt so với quốc tế. Theo vị này, nếu không vượt lên về công nghệ, doanh nghiệp sẽ rất khó tồn tại, ngay cả ở thị trường trong nước.

TS Nguyễn Hải Nguyên cũng đồng quan điểm khi cho rằng ngoài giao hàng, các ứng dụng dân sự khác của drone hiện vẫn khá hạn chế về quy mô thương mại hoặc bị chi phối bởi một số ít doanh nghiệp lớn. Điều này cho thấy drone dân sự không phải là thị trường "mở", mà đòi hỏi chiến lược rất chọn lọc.

Ông cũng bày tỏ lo ngại drone giao hàng khó có thể nhân rộng về quy mô, bởi mô hình này chỉ có thể tiến tới hiệu quả kinh tế khi bay với tần suất cao, mức tự động hóa lớn, ít cần giám sát con người và thường bay ngoài tầm nhìn. Trong khi hiện tại, hạ tầng quản lý không gian bay tại Việt Nam, tương tự như quản lý không lưu vẫn là một "khoảng trống" mà tư nhân khó lòng tự thân vận động.

Nhà nước phải là khách hàng đầu tiên

Dù vậy, các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, đơn vị quản lý chính sách đều đặt niềm tin cho drone giao hàng trong tương lai.

Để hiện thực hóa kỳ vọng, TS Nguyễn Hải Nguyên cho rằng phải nhìn bài học quốc tế của Zipline, tức đặt Nhà nước trong vai trò là "khách hàng đầu tiên" để tạo ra sự ổn định, giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn chi phí cao ban đầu và đạt quy mô để phát triển và vận hành hiệu quả.

Theo ông, giải pháp drone giao hàng không thể tự phát triển chỉ nhờ thử nghiệm kỹ thuật đơn thuần và tham gia trực tiếp vào thị trường logistics truyền thống, mà cần sự hỗ trợ từ chính quyền.

Các doanh nghiệp như Saolatek, RTR cũng đồng thuận và mong mỏi rằng Nhà nước cần là khách hàng đầu tiên. Trước mắt có thể đặt các đơn hàng dùng drone phục vụ cứu hộ - cứu nạn, giám sát an ninh, phòng chống thiên tai, quan trắc môi trường, thay vì chỉ dừng ở thử nghiệm.

"Bên cạnh đó, Việt Nam cần đầu tư phát triển hạ tầng quản lý không gian bay drone và các chính sách hỗ trợ vốn theo từng giai đoạn, có như thế mới giúp ngành từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu", TS Quốc chia sẻ.

Cần định vị các ứng dụng ưu tiên

TS Nguyễn Hải Nguyên cho rằng thay vì kỳ vọng sớm đưa drone vào giao hàng đô thị đại trà, Việt Nam cần định vị được các ứng dụng ưu tiên và giải pháp phù hợp.

Trong đó, việc mở rộng triển khai thử nghiệm các bài toán cụ thể như y tế, cứu hộ, logistics ven biển và công nghiệp cho các hình thức drone đa dạng (VTOL, Fixed Wing hay multi-rotor), sẽ giúp ích cho việc định vị ứng dụng và giải pháp.

TP.HCM dự kiến thử nghiệm giao máu, thuốc bằng UAV

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KH-CN TP.HCM cho biết sau khi thử nghiệm giao hàng thành công bằng UAV vào ngày 5-1, Saolatek và RTR đề xuất dùng thiết bị này vận chuyển sinh phẩm, máu, thuốc và vật tư y tế từ Cần Giờ ra Côn Đảo, mở hướng tiếp cận y tế nhanh cho khu vực biển đảo.

THU HÀ

Nguồn PLO : https://plo.vn/ly-ca-phe-khong-di-duong-bo-ma-bay-den-tay-nguoi-dung-drone-giao-hang-som-pho-bien-post891962.html