Lý do hơn 50% người trẻ chọn học nghề khi đại học không còn là 'tấm vé vàng'

3 giờ trướcBài gốc

Chương trình đào tạo nghề phát triển ở nhiều nơi trên thế giới, nhưng ở Đức mô hình này rất phổ biến và gần như là một phần không thể tách rời của hệ thống giáo dục sau trung học. Tại nhiều bang, tỷ lệ thanh niên tham gia các chương trình học nghề kép có thể tương đương hoặc vượt nhóm chọn vào đại học - dù họ hoàn toàn đủ điều kiện học tiếp.

Hệ thống đào tạo nghề kiểu "mô hình kép" tại Đức

Theo DW, khoảng hơn 50% thanh niên sau trung học tại Đức tham gia các chương trình đào tạo nghề kép (VET - Vocational Education and Training). Họ có thể chọn trong 326 ngành nghề, từ thợ mài kim cương, kỹ thuật viên máy bay đến cả nghề làm sạch ống khói.

Hệ thống này hướng đến việc đào tạo kỹ năng thực tiễn, khả năng giải quyết vấn đề và tinh thần chủ động - những yếu tố then chốt để tạo ra lực lượng lao động tay nghề cao, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của ngành sản xuất và dịch vụ Đức.

Các chương trình học nghề tại Đức được chuẩn hóa trên toàn quốc. Ảnh: The Hechinger Report

Tại nhiều bang ở Đức, sau tiểu học, học sinh thường được định hướng vào các loại trường trung học khác nhau - Gymnasium (hướng tới đại học), Realschule (vừa học văn hóa vừa có nghề), hoặc Hauptschule (trọng tâm là đào tạo kỹ năng thực hành). Hệ thống linh hoạt cho phép chuyển đổi giữa các loại hình này nếu cần.

Hệ thống đào tạo nghề của Đức được thiết kế dựa trên tinh thần phân quyền hài hòa, với sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, công đoàn, chính quyền liên bang và chính quyền địa phương. Mỗi bên đảm nhận một vai trò cụ thể, được quy định rõ ràng. Nội dung đào tạo, tiêu chuẩn kỹ năng, chương trình học đều được thống nhất ở cấp quốc gia thông qua Viện Liên bang về Đào tạo nghề (BiBB).

Nguyên tắc "phân quyền dựa trên tính thực tiễn" giúp địa phương và doanh nghiệp chủ động hơn trong việc điều chỉnh chương trình đào tạo theo nhu cầu thị trường. Doanh nghiệp cũng trực tiếp tổ chức đào tạo, trợ cấp học nghề gần 1.000 euro/tháng cho học viên, đồng thời chịu chi phí về người hướng dẫn và trang thiết bị.

Học sinh được trải nghiệm thực tế trước khi chọn nghề

Tại bang North Rhine-Westphalia (Đức), học sinh được khuyến khích trải nghiệm nhiều môi trường làm việc khác nhau trước khi lựa chọn nghề nghiệp. Neriman Raim, 16 tuổi, là một trong số đó. Trong khuôn khổ chương trình hướng nghiệp, Raim từng thực tập tại văn phòng kiến trúc và một cơ sở mầm non. Chỉ khi tham gia hỗ trợ học sinh tiểu học, em mới nhận ra mình phù hợp với lĩnh vực giáo dục và bắt đầu nghĩ đến việc theo nghề giáo.

Neriman Raim, một học sinh 16 tuổi tại Đức, từng nghĩ mình thích làm việc văn phòng nhưng sau đó đã thay đổi suy nghĩ khi được trải nghiệm thực tế. Ảnh: The Hechinger Report

Kết thúc phổ thông, Raim dự định tham gia một năm học dự bị để tìm hiểu sâu hơn về ngành sư phạm. Em tham gia chương trình hướng nghiệp có tên “Kein Abschluss ohne Anschluss” (Không tốt nghiệp nếu chưa có định hướng), trong đó học sinh được hỗ trợ viết CV, chuẩn bị hồ sơ xin việc và bắt đầu định hướng nghề nghiệp từ lớp 9. Sang lớp 10, các em đi thực tập một ngày mỗi tuần trong suốt năm học.

Sonja Gryzik, giáo viên tại Trường Ursula Kuhr, nơi Raim đang theo học, cho biết: “Bạn không thể chỉ học về nghề trong lớp. Học sinh cần được trải nghiệm thực tế”.

Những cải cách mới hướng tới sự linh hoạt hơn trong hệ thống đào tạo nghề

Mặc dù hệ thống học nghề của Đức giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp thanh niên, nhưng cũng gặp không ít chỉ trích. Nhiều ý kiến cho rằng học sinh có hoàn cảnh khó khăn hoặc con em người nhập cư thường bị “đẩy” vào hệ học nghề mà không có cơ hội theo đuổi bậc học cao hơn. Một số khác cho rằng người nhập cư mới không được hướng dẫn rõ ràng về cách tiếp cận hệ thống đào tạo nghề.

Giáo viên tại trường Ursula Kuhr cho biết nhiều học sinh của họ sẽ phát triển tốt trong các lĩnh vực thực hành. Ảnh: The Hechinger Report

Trước thực trạng này, các nhà hoạch định chính sách giáo dục tại Đức đang nỗ lực cải cách để giúp hệ thống học nghề phù hợp hơn với thế hệ trẻ. Chương trình của Raim là một trong những mô hình thí điểm mới, cho phép học sinh được khám phá nhiều nghề nghiệp hơn trước khi chính thức chọn hướng đi lâu dài.

Bernhard Meyer, giáo viên phụ trách triển khai chương trình tại 11 thị trấn thuộc vùng Tây Bắc nước Đức, cho biết: “Chúng tôi mang đến mọi khả năng có thể - không chỉ là học nghề hay đại học”.

Học sinh tham gia chương trình vẫn được học văn hóa phổ thông, đồng thời có cơ hội lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích. Dù không phổ biến, nhưng cũng có học sinh học tại Gymnasium (trường trung học định hướng đại học) chọn học nghề thay vì vào đại học.

Tim Becker, 20 tuổi, là một trong số đó. Dù đã thi đậu vào đại học tại Cologne, Becker lại chọn làm thực tập sinh trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Ban đầu, cha mẹ Becker khá lo lắng, vì họ kỳ vọng con trai sẽ theo học đại học. Nhưng Becker thích công việc thực tế hơn các bài giảng lý thuyết. Anh cho biết nhiều bạn học cũ cũng bỏ đại học giữa chừng để đi làm thực tập như mình.

Tại một số trường ở Đức, nhà trường tổ chức các buổi gặp mặt phụ huynh nhiều lần trong năm để giúp họ dần hiểu hơn về hệ thống hướng nghiệp và cảm thấy an tâm với lựa chọn của con cái.

Mile Glisic, 15 tuổi, đang thực tập tại một cửa hàng vật liệu xây dựng, dự định theo học nghề bán hàng. “Bố mẹ em lúc đầu cũng ngờ vực, nhưng sau đó đều hài lòng với lựa chọn của em”, nam sinh nói với The Hechinger Report.

Với mẹ của Raim, việc con gái có định hướng rõ ràng để trở thành giáo viên là điều khiến bà yên tâm. Raim chia sẻ: “Các thầy cô ở trường luôn giúp tụi em tự tin hơn. Họ không muốn học sinh ra trường mà không biết mình sẽ làm gì”.

Hoàng Linh

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/ly-do-hon-50-nguoi-tre-chon-hoc-nghe-khi-dai-hoc-khong-con-la-tam-ve-vang-2389382.html