Năm 200, Lưu Bị giao tranh với Tào Tháo ở Từ Châu và thất bại. Ông chạy về phía Nam, nương nhờ Lưu Biểu. Tại đây, Lưu Bị gặp Khấu Phong, cậu bé mới 10 tuổi nhưng sớm đã bộc lộ tư chất hơn người. Mẹ của Khấu Phong họ Lưu, thuộc dòng dõi hoàng tộc nhà Hán.
Lưu Bị rất quý mến Khấu Phong rồi sau đó nhận làm con nuôi, đổi tên thành Lưu Phong. Thời điểm này, Lưu Bị chưa có con trai, do đó, cậu bé Lưu Phong được ông gửi gắm rất nhiều kỳ vọng.
Thời điểm gặp Lưu Phong, Lưu Bị chưa có con trai nối dõi.
Không phụ lòng cha nuôi, Lưu Phong lớn lên rất giỏi võ nghệ. Năm 214, chàng trai trẻ theo Trương Phi, Triệu Vân vào Ích châu đánh Lưu Chương. Do tham gia chiến trận có công, Lưu Phong được phong làm Phó quân Trung lang tướng.
Sau đó, Lưu Phong theo lệnh Lưu Bị mang quân từ Hán Trung men theo sông Hán Thủy thuận dòng đến quận Thượng Dung hội binh với Mạnh Đạt cùng đánh Thái thú Thân Đam của Lưu Chương, được giao làm tổng chỉ huy.
Thân Đam đầu hàng, Lưu Phong được cha nuôi giao trấn thủ quận Phòng Lăng (mới đặt, thuộc Kinh châu, giáp Ích Châu).
Nhân vật Lưu Phong trên phim.
Sau này, Quan Vũ mang quân từ Kinh Châu lên phía bắc đánh tướng Ngụy là Tào Nhân ở Tương Dương - Phàn Thành, lệnh Lưu Phong và Mạnh Đạt xuất quân trợ chiến. Nhưng cả hai người đều lấy lý do quận mình trấn trị ở vùng núi, còn nhiều người chưa quy phục nên không ai chịu ra quân.
Sau đó Quan Vũ bị Lã Mông đánh úp, phải chạy về phía nam ra Mạch Thành. Trong khi Quan Vũ mỏi mắt chờ đợi viện binh, Mạnh Đạt và Lưu Phong vẫn không đến cứu. Kết quả là Quan Vũ bị bắt và bị quân Ngô chém đầu.
Việc làm của Lưu Phong khiến Lưu Bị cực kỳ tức giận. Mạnh Đạt chỉ là tướng dưới quyền, không trợ gúp Quan Vũ chỉ là vi phạm quân lệnh. Còn Lưu Phong là người nhà họ Lưu, gọi Quan Vũ bằng chú. Do đó, cả về lý và tình, cả về công lẫn tư, Lưu Phong – vốn là tướng trấn thủ Phòng Lăng – không được phép làm ngơ trước tình cảnh hiểm nghèo của Quan Vũ, thời điểm đó là người đứng đầu quân đội của Thục Hán.
Sau khi Quan Vũ chết, Mạnh Đạt sợ Lưu Bị truy cứu trách nhiệm nên quay sang hàng Tào. Hai tướng Thân Đam ở quận Thượng Dung, Thân Nghi ở quận Tây Thành cũng đầu hàng quân Ngụy.
Mạnh Đạt gửi thư khuyên Lưu Phong hàng Ngụy, thư viết: "Người ta nói rằng bỏ rơi cha mẹ để làm con nuôi là trái với lễ nghi, biết tai họa sắp đến mà vẫn ở lại là không khôn ngoan, thấy được con đường đúng đắn mà không đi theo là bất công. Nếu ngươi có thể hoàn toàn thay đổi thái độ và cùng ta quy phục nước Ngụy, ngươi sẽ không chỉ được bảo toàn mạng sống mà còn được ban tặng tước vị và một lượng lớn đất đai".
Tuy nhiên, Lưu Phong không nghe theo lời khuyên này. Bị quân Ngụy đánh, vị tướng này bỏ chạy về Thành Đô và lập tức bị cha nuôi hạ lệnh bắt giữ vì các tội: Chống lệnh, không đem viện binh cứu Quan Vũ, không quản được kẻ dưới (Mạnh Đạt hàng Ngụy) và để mất Phòng Lăng.
Ban đầu, hoàng đế nhà Thục Hán chỉ có ý định trách phạt Lưu Phong. Tuy nhiên, có tài liệu cho hay, lúc đó Gia Cát Lượng thêm dầu vào lửa bằng câu nói: "Lưu Phong cương mãnh, dị thế chi hậu chung nan chế ngự" (ngụ ý Lưu Phong tính tình kiên cường, dũng mãnh, khi chúa công còn trên đời thì còn có thể khống chế hắn, nhưng lỡ sau này có chuyện xảy ra, sẽ không ai còn kiểm soát được).
Trong Tam quốc chí có đề cập tới chi tiết, Gia Cát Lượng cho rằng sau này thái tử Lưu Thiện lên ngôi, Lưu Phong có thể là nhân tố gây ra rắc rối; tốt nhất là nên loại bỏ mối đe dọa tiềm tàng này ngay từ bây giờ. Nghe theo gợi ý này, Lưu Bị lệnh cho Lưu Phong tự sát. Sau khi Lưu Phong qua đời, Lưu Bị vô cùng đau buồn và khóc nức nở.
Có tài liệu cho rằng, Gia Cát Lượng đã khuyên Lưu Bị nên xử lý Lưu Phong, đề phòng bất trắc về sau.
Tuy nhiên, các sử gia hiện nay không đồng tình với giả thuyết trên. Họ cho rằng, thời điểm Lưu Phong bị trừng trị, ngôi thái tử của Lưu Thiện đã được xác lập nên không cần lo sợ về việc tranh chấp ngôi vị. Sở dĩ Gia Cát Lượng muốn trị tội Lưu Phong là vì Lưu Phong không nghe lệnh Quan Vũ, khiến Thục Hán mất Kinh Châu, sau đó lại làm mất quận Phòng Lăng.
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, chân dung Lưu Phong được mô tả gần sát với sử sách. Ông xuất hiện từ hồi 36 - được Lưu Bị nhận làm con nuôi và đến hồi 79 thì bị Lưu Bị xử tử.
Linh Lan