“Ly hôn xám” hay “ly hôn tuổi xế chiều” đang có xu hướng tăng lên đáng kể trong những năm gần đây tại nhiều quốc gia. (Nguồn: Shutterstock)
Danh ca Tuấn Ngọc mới đây đã khiến dư luận dậy sóng khi thông báo ly hôn vợ - Thái Thảo ở tuổi U80. Sau hơn ba thập kỷ chung sống, họ lựa chọn “đường ai nấy đi”. Ở tuổi U80, việc danh ca Tuấn Ngọc ly hôn đã khiến nhiều khán giả bất ngờ và đặt ra nhiều nghi vấn. Tuy nhiên cũng có nhiều người cho rằng việc họ dừng lại vì không thể dung hòa và chia tay trong hòa bình là lựa chọn tốt nhất.
Trên thực tế, thời gian gần đây, việc ly hôn tuổi xế chiếu đã không còn là một hiện tương hiếm gặp và đang có xu hướng gia tăng ở nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Nghiên cứu từ Đại học Bowling Green State ở bang Ohio (Mỹ) cho thấy, số vụ ly hôn ở tuổi trung niên đã tăng gấp 3 lần từ năm 1990 đến năm 2022. Theo đó, khoảng 15% số người từ 65 tuổi trở lên ở Mỹ ly hôn trong năm 2022.
Sống đúng với cảm xúc thật
Phân tích về lý do tại sao tỷ lệ người lớn tuổi lại lựa chọn ly hôn lại cao hơn mỗi năm, Rosie Shrout, Trợ lý giáo sư về Phát triển con người và Khoa học gia đình tại Đại học Purdue (bang Indiana, Mỹ) cho rằng tuổi thọ tăng lên khiến nhiều người không muốn tiếp tục ở lại quá lâu trong một cuộc hôn nhân không còn hạnh phúc.
Ở tuổi già, khi con cái đã tự lập, sự ràng buộc giảm đi, nhiều người bắt đầu ưu tiên bản thân hơn, sống đúng với cảm xúc thật. Với tuổi thọ cao hơn - “quãng đường còn lại” không còn ngắn ngủi như xưa - họ có thể tìm thấy niềm vui mới, bạn bè, thậm chí là những mối quan hệ tình cảm lãng mạn.
Bà Shrout, hiện đang giảng dạy tại Đại học British Columbia cho hay, ngày càng nhiều người lớn tuổi nhận ra tác hại của một cuộc hôn nhân tồi tệ đối với cuộc sống của mình và nỗ lực ưu tiên sức khỏe của bản thân.
“Nếu mối quan hệ đó không tốt, tiêu cực, thù địch, xa cách hoặc có hành vi lạm dụng, bỏ bê, điều đó sẽ gây ra những ảnh hưởng cực kỳ nghiêm trọng đến sức khỏe và hạnh phúc của mỗi người. Vì vậy, việc ở trong một mối quan hệ tồi tệ – còn tệ hơn nhiều đối với sức khỏe so với việc không ở trong một mối quan hệ”, bà nói.
Nghiên cứu của Đại học Bowling Green State cũng cho thấy phụ nữ thường là người lựa chọn dừng lại hôn nhân ở tuổi trung niên do khả năng độc lập về tài chính hơn những thế hệ đi trước, cho phép họ có nhiều lựa chọn hơn khi bước vào tuổi xế chiều.
Bên cạnh đó, theo một số chuyên gia tâm lý, quan niệm hiện đại về hôn nhân cũng đã thay đổi đáng kể. “Giờ đây, chúng ta kỳ vọng nhiều hơn vào người bạn đời của mình, không chỉ là người chia sẻ việc nhà mà còn là một chỗ dựa về tinh thần. Và khi không đáp ứng được những kỳ vọng đó, mối quan hệ có khả năng tan vỡ”, Dana Weiser, Giáo sư về Phát triển con người và Khoa học gia đình tại Đại học Texas Tech nhận định.
Nhà tâm lý học người Mỹ Mark Travers đến từ Đại học Cornell ở bang New York và Đại học Colorado Boulder cho rằng, nguyên nhân sâu xa có thể là do đặc tính về giới tính đã ăn sâu vào tiềm thức xã hội qua nhiều thập kỷ.
Do bị ảnh hưởng bởi xã hội vốn coi trọng kỹ năng nội trợ, phụ nữ đang phải gánh vác quá nhiều trách nhiệm trong gia đình. “Kỳ vọng sâu sắc rằng người vợ luôn đảm bảo gia đình vận hành suôn sẻ đã ăn sâu đến mức đôi khi chính điều này tạo nên những vết rạn nứt âm ỉ trong hôn nhân, dẫn đến những cuộc ly hôn ngày càng gia tăng ở tuổi xế chiều”, chuyên gia này viết trên Tạp chí Psychology Today.
Ông Mark Travers lý giải, việc kỳ vọng phụ nữ gánh vác trách nhiệm nuôi dạy con cái hay chăm sóc gia đình một mình ngay từ đầu đã lỗi thời và không thực tế. Những trách nhiệm này luôn cần được chia sẻ giữa vợ chồng. “Tuy nhiên, trên thực tế, điều này đáng buồn thay không phải lúc nào cũng xảy ra – ngay cả khi người vợ phải đối mặt với những vấn đề sức khỏe khi đã lớn tuổi”, ông nói.
Hãy đồng cảm, thay vì phán xét
Theo ông Vũ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Truyền thông Giáo dục sức khỏe Trung ương, (Bộ Y tế) ly hôn ở tuổi già không phải là thất bại mà là sự dũng cảm thừa nhận rằng cuộc sống có thể tốt đẹp hơn. Sau bao năm hy sinh, họ xứng đáng được chân thành với chính mình. Những người xung quanh hãy đồng cảm thay vì phán xét vì mỗi người đều có lý do riêng, đầy tình cảm và lý lẽ.
Còn chuyên gia xã hội học Trần Thị Kiều Oanh cho rằng, khi kỳ vọng sống tăng lên, người cao tuổi không còn xem mình là “hết thời” mà muốn sống trọn vẹn phần đời còn lại. “Trước đây, người ta chịu đựng vì nghĩ rằng đã già thì phải an phận nhưng nay, đặc biệt là phụ nữ, họ dám sống cho mình, không còn cam chịu như thế hệ trước”, bà Kiều Oanh nói.
Bà Kiều Oanh cũng cảnh báo ly hôn ở tuổi cao gây ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe tinh thần nếu không được hỗ trợ. Người lớn tuổi sau ly hôn dễ trầm cảm, cô đơn, cảm thấy bị bỏ rơi. Gia đình, cộng đồng cần nhìn nhận điều đó như một nhu cầu sống chính đáng và có sự đồng hành thay vì phán xét.
(tổng hợp)
Trung Kiên